ترامپ نفت فالکلند را به اهرم فشار علیه بریتانیا تبدیل می‌کند؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ اخیرا دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور آمریکا در راستای سیاست تنش‌زایی اعلام کرد که واشنگتن می‌تواند موضع کنونی خود در خصوص حاکمیت بریتانیا بر جزایر فالکلند را مورد بازنگری قرار دهد. این اظهارات در پی انتشار گزارش‌هایی مبنی بر احتمال تغییر سیاست ایالات متحده برای تحت فشار قرار دادن لندن جهت افزایش هزینه‌های دفاعی مطرح شده است.

ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال تغییر موضع ایالات متحده پیرامون حاکمیت بر این جزایر گفت: «من همیشه هر موضعی را بررسی می‌کنم. این فقط یکی از مواضع متعدد است.»

همچنین یک مقام ارشد آمریکایی در گفت‌وگو با روزنامه تلگراف اعلام کرد که پنتاگون در حال ارزیابی مجدد تعهدات متحدان ناتو در زمینه افزایش هزینه‌های دفاعی است و در این روند به بریتانیا توجه ویژه خواهد شد. بر اساس این گزارش، تغییر سیاست ایالات متحده در مورد جزایر فالکلند به عنوان گزینه‌ای جهت ترغیب لندن به افزایش بودجه دفاعی مطرح است.

پیش از این نیز در ماه آوریل، گزارش داخلی از پنتاگون افشا شده بود که بر اساس آن، در صورت عدم حمایت کافی بریتانیا در درگیری احتمالی با ایران، آمریکا احتمالا موضع خود را درباره حاکمیت بریتانیا بر جزایر فالکلند تغییر دهد. تنش‌های اخیر میان واشنگتن و متحدان اروپایی بر مسائلی چون سهم هزینه‌های دفاعی ناتو و پشتیبانی از عملیات‌های نظامی آمریکا متمرکز بوده و ترامپ پیش‌تر هشدارهایی پیرامون خروج نیروهای آمریکایی از اروپا یا خروج از ناتو مطرح کرده بود.

در واکنش به این موضوع، جان هیلی، وزیر دارایی بریتانیا تاکید کرد لندن از هدف افزایش هزینه‌های دفاعی به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) حمایت می‌کند و جزئیات آن در بررسی‌های فصل بهار اعلام خواهد شد. وی با رد گزارش‌ها پیرامون جانب‌داری احتمالی واشنگتن از آرژانتین افزود: «جزایر فالکلند متعلق به بریتانیا هستند و تا زمانی که ساکنان آن بخواهند، بریتانیایی باقی خواهند ماند.»

جزایر فالکلند واقع در اقیانوس اطلس جنوبی تحت اداره بریتانیا قرار دارد اما آرژانتین این جزایر را بخشی از خاک خود می‌داند. اختلاف دو کشور در سال ۱۹۸۲ به درگیری نظامی منجر شد که با تثبیت کنترل بریتانیا پایان یافت. تاکنون لندن موضع خود را بر اصل حق تعیین سرنوشت ساکنان و آرژانتین بر تمامیت ارضی استوار کرده است. 

نفت فالکلند؛ کانون جدید مناقشه 

هرچند برای تغییر رویکرد ترامپ می‌توان دلایل سیاسی و نظامی را در نظر گرفت و موضوع فراتر از آن و به بحث نفت نیز مرتبط بوده که برای ترامپ از اهمیت بالایی برخوردار است؛ به طوری که نفت جزایر فالکلند به کانون اختلاف جدید میان بریتانیا و آرژانتین تبدیل شده و خاطرات جنگ سال ۱۹۸۲ را زنده کرده که به دلیل اختلاف بر سر حاکمیت این مجمع‌الجزایر در جنوب غربی اقیانوس اطلس آغاز شد و پس از ۷۴ روز با پیروزی نیروهای بریتانیایی و بازپس‌گیری کنترل جزایر پایان یافت.

اکنون پس از گذشت بیش از چهار دهه، حاکمیت بر این مجمع‌الجزایر بار دیگر اما این بار با انگیزه‌های نفتی به محل مناقشه میان دو کشور تبدیل شده است. خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین تنش‌ها با بریتانیا را تشدید و هشدار داده است شرکت‌هایی که در نزدیکی این قلمرو فرادریایی بریتانیا به استخراج نفت می‌پردازند، با تحریم‌های اقتصادی بوئنوس‌آیرس مواجه خواهند شد.

براساس مطالعات زمین‌شناسی، آب‌های پیرامون جزایر فالکلند چندین میدان نفتی بالقوه بزرگ را در خود جای داده‌اند. میدان نفتی «سی‌لاین» (Sea Lion) در ۱۳۶ مایلی شمال جزایر فالکلند، در عمق حدود ۵۰۰ متری آب و ۲۰۰۰ متری بستر صخره‌ای واقع شده که با فناوری‌های  نوین حفاری قابل دسترسی است. طبق نتایج حفاری‌های اکتشافی و بررسی‌های لرزه‌نگاری، این میدان احتمالا تا ۱.۷ میلیارد بشکه نفت داشته باشد که از کل ذخایر باقی‌مانده در آب‌های بریتانیا فراتر می‌رود. بررسی‌ها حاکی از وجود چندین میدان بزرگ دیگر در جنوب شرقی جزایر است که می‌تواند عواید مالی قابل توجهی برای کنترل‌کنندگان آن ایجاد کند.

در حال حاضر عملیات توسعه این حوزه تحت مدیریت شرکت بریتانیایی «راک‌هاپر» و شرکت اسرائیلی ناویتاس قرار دارد. شرکت راک‌هاپر سهمی اندکی بیش از یک‌سوم از هشت مجوز اصلی میدان سی‌لاین را در اختیار دارد و بخش عمده سهم خود را در ازای تامین سرمایه لازم به ناویتاس واگذار کرده است. بخشی از درآمدهای حاصل از این پروژه به ساکنان جزیره اختصاص می‌یابد و مابقی عواید به سهامداران شرکت‌ها می‌رسد، بدون آنکه سهمی به آرژانتین تعلق گیرد. این موضوع موجب اعتراض خاویر میلی شده و او پیگیری حاکمیت بر این جزایر را که در فاصله دست‌کم ۳۰۰ مایلی از سواحل آرژانتین قرار دارند، تشدید کرده است.

با محرز شدن بازدهی اقتصادی ذخایر فالکلند، تنش‌ها روندی صعودی داشته است. شرکت اسرائیلی در سال گذشته قراردادهایی را برای انتقال شناور تولید، ذخیره و تخلیه اوکا میزو از شتلند به این منطقه امضا کرد تا در مراحل اولیه، با حفر ۲۳ حلقه چاه، روزانه ۵۵ هزار بشکه نفت خام تولید کند. اگرچه در ابتدا حجم نفت قابل برداشت ۷۹۱ میلیون بشکه برآورد شده بود اما این رقم در سال گذشته به ۹۱۷ میلیون بشکه افزایش یافت که معادل دو برابر تولید سالانه کل دریای شمال است. به دنبال این افزایش، شرکت ناویتاس شناور تولیدی دیگری موسوم به او‌اس‌اکس۱ را به قیمت ۱۲۵ میلیون دلار خریداری کرد که ظرفیت تولید روزانه ۱۲۵ هزار بشکه نفت را دارا است.

از منظر ساختار سیاسی، بریتانیا کنترل مستقیمی بر سیاست‌های نفتی فالکلند اعمال نمی‌کند. این مجمع‌الجزایر متشکل از دو جزیره اصلی فالکلند شرقی و فالکلند غربی به همراه حدود ۸۰۰ جزیره کوچک‌تر، قلمرو فرادریایی بریتانیا به شمار می‌رود. این منطقه با وجود داشتن استقلال داخلی، از سال ۱۸۳۳ تحت مسوولیت دفاعی لندن اداره می‌شود. در همه‌پرسی سال ۲۰۱۳، از میان ۱۵۱۷ رای‌دهنده، ۱۵۱۳ نفر به باقی ماندن تحت حاکمیت بریتانیا رای دادند. جزایر فالکلند با رد درخواست لندن برای تصویب توافق‌نامه اقلیمی پاریس، رویکرد مستقل خود را در حوزه انرژی تثبیت کرده‌اند و در سال ۲۰۲۴ با تصویب طرح‌های توسعه نفتی، ۲۶ درصد مالیات بر سود شرکت‌ها و ۹ درصد مالیات بر درآمد برای این پروژه‌ها وضع کردند.

هم‌زمان با هشدار خاویر میلی مبنی بر دفاع تمام‌عیار از حاکمیت ارضی آرژانتین، دونالد ترامپ نیز با اعلام بازنگری احتمالی در موضع سنتی و بی‌طرفانه ایالات متحده پیرامون حاکمیت جزایر، از مواضع آرژانتین حمایت کرده که این امر احتمال توافقات دوجانبه آتی بر سر نفت این منطقه را مطرح ساخته است. در مقابل، اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا با استناد به اهمیت حق تعیین سرنوشت ساکنان جزیره بر حفظ موضع لندن تاکید دارد. با این حال، حمایت میلیبند از توسعه این میدان نفتی به دلیل مواضع پیشین وی در وزارت انرژی مبنی بر توقف پروژه‌های نفتی دریای شمال، انتقاداتی را در فضای سیاسی بریتانیا به همراه داشته است. اندرو بووی، وزیر انرژی دولت سایه بریتانیا، با تاکید بر رد ادعاهای آرژانتین و تعلق جزایر به بریتانیا، رویکرد دولت در حمایت از استخراج منابع در اقیانوس اطلس جنوبی هم‌زمان با ایجاد محدودیت برای صنعت نفت و گاز در دریای شمال را متناقض دانسته و خواستار فراهم شدن شرایط مشابه برای بهره‌برداری از منابع داخلی شده است.

رمزگشایی از موضع تل آویو

به گزارش رویترز، در پی تقویت روابط میان آرژانتین و اسرائیل، به ویژه حمایت قاطع خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین از تل‌آویو، برخی تحرکات دیپلماتیک و اقتصادی در منطقه و فراتر از آن مورد توجه قرار گرفته است. ماه آوریل گذشته، خاویر میلی با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار و توافق‌نامه‌های مهمی از جمله قرارداد هوانوردی و «توافق‌نامه‌های اسحاق» را امضا کرد. این توافق‌نامه‌ها که بر پایه «توافق‌نامه‌های ابراهیم» بنا شده‌اند، با هدف تقویت روابط دوجانبه میان اسرائیل، آرژانتین و سایر کشورهای قاره آمریکا صورت گرفته است.

در همین راستا، میدان نفتی «سی‌لاین»  توجهات را به خود جلب کرده که در بالا تشریح شد. پیش‌بینی می‌شود اولین نفت از این میدان در سال ۲۰۲۸ استخراج شود. این تحولات همزمان با افزایش حمایت‌های سیاسی میلی از اسرائیل، نشان‌دهنده گسترش همکاری‌های اقتصادی و نفتی میان دو کشور و شرکت‌های مرتبط با آن‌ها در منطقه آمریکای لاتین و مدیترانه است. همچنین در حالی که بریتانیا قصد دارد محدودیت‌هایی بر کالاهای تولید شده از شهرک‌های اسرائیلی در کرانه باختری اعمال کند، وزرای ارشد اسرائیلی با حملاتی تند، جزایر فالکلند را «قلمرو آرژانتین تحت اشغال بریتانیا» خواندند و خواستار اقدام علیه لندن شدند. این تنش‌ها روابط رو به وخامت تل‌آویو و لندن را تشدید کرده و همزمان با انتخابات سراسری ماه آینده در بریتانیا، ابعاد جدیدی به خود گرفته است.

ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل در صفحه X خود، جزایر فالکلند (مالویناس) را «قلمرو آرژانتین» خواند و بریتانیا را به «دزدیدن خشونت‌آمیز» این سرزمین از آرژانتینی‌ها متهم کرد. وی همچنین با اشاره به حفاری‌های نفتی در این منطقه، لندن را به «دزدیدن پول مردم آرژانتین» متهم کرده و از نخست‌وزیر خواستار به رسمیت شناختن حاکمیت آرژانتین و اعمال تحریم علیه بریتانیا شد.

این اظهارات تند در واکنش به احتمال اعمال محدودیت توسط دولت بریتانیا بر کالاهای تولیدی در شهرک‌های غیرقانونی کرانه باختری صورت گرفته است. این اقدام بریتانیا همسو با نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری در سال ۲۰۲۴ است که دولت‌ها را از کمک به اسرائیل در اشغال سرزمین‌های فلسطینی منع می‌کند.