از نرخ سود خرید قسطی تا کمک سی‌ان‌جی به ناترازی بنزین

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله خرید قسطی در شرایط تورمی، سهمیه‌بندی بنزین، بازار سرمایه، مصرفCNG و صندوق ارزی بازار سرمایه پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «نرخ سود خرید قسطی» به گسترش خرید قسطی در شرایط تورمی و تفاوت هزینه واقعی آن در بازار کالاهای مختلف پرداخته و نوشته است: «در شرایط تورمی و کاهش قدرت خرید خانوار، خرید قسطی از یک انتخاب محدود برای کالاهای گران‌قیمت به یکی از روش‌های اصلی تامین کالاهای مصرفی تبدیل شده است. بررسی نرخ‌های خرید اقساطی نشان می‌دهد هزینه این شیوه بسته به نوع کالا و مدت بازپرداخت تفاوت زیادی دارد. برای نمونه، نرخ سود موثر خرید قسطی خودرو ۷۱ درصد و پایین‌تر از تورم ۸۹ درصدی است و در مدل‌های چهارقسطه نیز این نرخ حدود ۳۲ درصد محاسبه شده است. در مقابل، نرخ سود موثر خرید قسطی طلا و لوازم برقی به حدود ۹۵ درصد و در تلفن همراه به ۲۰۵ درصد می‌رسد. با این حال، مقایسه خرید نقدی و قسطی تنها بر اساس اختلاف قیمت کافی نیست؛ تورم، زمان پرداخت و تغییرات قیمت کالا نیز باید در نظر گرفته شود. در اقتصاد تورمی، خرید قسطی به خانوار امکان می‌دهد کالا را امروز تهیه و پرداخت آن را به آینده منتقل کند اما صرفه اقتصادی آن به مقایسه نرخ سود موثر با تورم و روند قیمت همان کالا بستگی دارد.»

روزنامه شرق با عنوان «بازندگان بنزین» در گزارش اقتصادی خود به تاثیر سهمیه‌بندی بنزین و سیاست‌های مقابله با قاچاق سوخت بر مردم سیستان‌ و بلوچستان و شکل‌گیری بازار سیاه سوخت در این استان پرداخته و نوشته است: «در سیستان‌ و بلوچستان، محدودیت سهمیه بنزین با هدف مقابله با قاچاق، در شرایطی اجرا شده که وابستگی بخش بزرگی از جمعیت استان به خودروی شخصی و فاصله زیاد روستاها از مراکز درمانی و اداری، سوخت را به یک نیاز ضروری تبدیل کرده است. بر اساس روایت فعالان محلی، کاهش سهمیه نه‌تنها قاچاق را متوقف نکرده، بلکه به شکل‌گیری بازار سیاه و فروش بنزین با قیمت‌های بسیار بالا منجر شده است. دولت از خرداد ۱۴۰۵ حذف تدریجی کارت‌های آزاد جایگاه‌ها و واریز مستقیم سهمیه نرخ سوم به کارت سوخت خودروهای شخصی را دنبال کرده است؛ اقدامی که هدف آن جلوگیری از انحراف سهمیه عنوان شده است. با این حال، اجرای طرح‌هایی مانند اتصال سهمیه به کد ملی، با توجه به وجود افراد فاقد مدارک هویتی در استان، نگرانی‌هایی ایجاد کرده است. در همین حال، جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، ریشه قاچاق را در شکاف شدید قیمت سوخت ایران با کشورهای همسایه و شکل‌گیری شبکه‌های سازمان‌یافته قاچاق می‌داند.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان«دورخیز بورس» به شکاف میان رشد بورس و وضعیت اقتصاد واقعی پرداخته و نوشته است: «بازار سهام در آخرین روز معاملاتی هفته با رشد ۳۵ هزار و ۶۷۶ واحدی شاخص کل به سطح ۷ میلیون و ۵۵۷ هزار واحد رسید و رکورد جدیدی ثبت کرد، در حالی که شاخص هم‌وزن کاهش یافت. کارشناسان معتقدند این صعود را نمی‌توان لزوما نشانه رونق اقتصاد واقعی دانست؛ زیرا اقتصاد ایران همچنان با رکود، تورم، محدودیت‌های تجاری، ریسک‌های سیاسی و هزینه بالای تامین مالی مواجه است. به گفته آن‌ها، بخش مهمی از رشد بورس ناشی از افزایش نرخ ارز، تورم و ارزش جایگزینی دارایی شرکت‌هاست و رشد اسمی ارزش سهام الزاما به معنای افزایش تولید و سودآوری واقعی نیست. در همین حال، رشد نقدینگی و محدود بودن فرصت‌های سرمایه‌گذاری، بخشی از منابع را به سمت بازارهای دارایی سوق داده است. کارشناسان بر پرهیز از توصیه عمومی برای ورود به بورس، توجه به میزان ریسک‌پذیری و متنوع‌سازی سبد سرمایه‌گذاری تاکید دارند.»

روزنامه جوان با عنوان «گاز به کمک بنزین آمد» در گزارش اقتصادی خود به افزایش مصرف CNG پس از گران شدن نرخ سوم بنزین و نقش ظرفیت بلااستفاده گاز در کاهش مصرف و ناترازی بنزین پرداخته و نوشته است: «پس از تغییر نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان، مصرف CNG در کشور طی یک هفته حدود ۲ میلیون مترمکعب در روز، معادل ۱۱ درصد، افزایش یافته است. این رشد نشان می‌دهد افزایش فاصله قیمتی میان بنزین و CNG می‌تواند بخشی از خودروهای دوگانه‌سوز را دوباره به سمت مصرف گاز سوق دهد. در حال حاضر ظرفیت فعال جایگاه‌های CNG حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز است اما مصرف واقعی تنها حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون مترمکعب است و بخش بزرگی از ظرفیت موجود بلااستفاده مانده است. همچنین حدود ۴.۵ میلیون خودروی دوگانه‌سوز در کشور وجود دارد که بخشی از آن‌ها دیگر از CNG استفاده نمی‌کنند. فعالان این صنعت معتقدند بازگشت ۵ تا ۶ میلیون مترمکعب از مصرف ازدست‌رفته CNG می‌تواند روزانه همین میزان از مصرف بنزین را کاهش دهد. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان می‌دهد افزایش صرفه اقتصادی CNG، عامل مهمی در تغییر الگوی مصرف خودروهای دوگانه‌سوز بوده است.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «تبدیل دلارهای خانگی به سرمایه‌گذاری مولد» به راه‌اندازی نخستین صندوق ارزی بازار سرمایه و هدایت دلارهای خانگی و پس‌اندازهای ارزی به سمت سرمایه‌گذاری مولد پرداخته و نوشته است: «پذیره‌نویسی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ارزی بازار سرمایه با نام «مانا ملت» آغاز شده است؛ صندوقی که هدف آن هدایت بخشی از دلارهای نگهداری‌شده توسط مردم و بنگاه‌ها به سمت سرمایه‌گذاری مولد است. ارز پایه صندوق دلار بوده و افراد با حداقل ۱۰۰ دلار می‌توانند در آن سرمایه‌گذاری کنند. سقف اولیه صندوق ۱۰ میلیون دلار تعیین شده که با مجوز سازمان بورس قابلیت افزایش تا ۵۰ میلیون دلار را دارد. منابع صندوق در دارایی‌های ارزی کم‌ریسک سرمایه‌گذاری می‌شود و در مراحل بعد، امکان تامین مالی پروژه‌های دارای درآمد ارزی در حوزه‌هایی مانند نفت، گاز، معدن، فناوری اطلاعات و انرژی خورشیدی پیش‌بینی شده است. اصل سرمایه و سود هنگام ابطال واحدها به دلار پرداخت می‌شود و سرمایه‌گذاری نیز از مالیات معاف است. مسوولان اقتصادی معتقدند این ابزار می‌تواند بخشی از پس‌اندازهای ارزی خارج از چرخه تولید را جذب کند، هرچند موفقیت آن به اعتماد عمومی، شفافیت، نقدشوندگی و وجود پروژه‌های سودآور ارزی وابسته است.»