پیش‌بینی شرایط بورس در ۶ ماه آینده؛ مثل ۶ ماه گذشته

به گزارش اقتصاد معاصر؛ حجت‌اله صیدی در دومین نشست از سلسله نشست‌های «پیشگامان بازار سرمایه» که دیروز(یک‌شنبه) به همت کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار برگزار شد، با اشاره به سابقه فعالیت صنعت کارگزاری در بازار سرمایه ایران گفت: از اواخر دهه 60 که بورس دوباره فعالیت خود را آغاز کرد، صنعت کارگزاری نیز در کنار آن حضور داشته است. حتی پیش از سال 1384، نهاد ناظر بازار سرمایه، سازمان کارگزاران بورس بود، این موضوع نشان می‌دهد صنعت کارگزاری، صنعتی مهم است که با سربلندی در آینده نیز نقش خود را در بازار سرمایه ایفا خواهد کرد.

نقش کارگزاران در حفظ آرامش بازار

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در نیمه نخست امسال گفت: یک نیمه از سال را پشت سر گذاشته‌ایم، در نیمه اول سال تجربه خوب و موفقی برای بازار سرمایه رقم خورد؛ این در حالی بود که عوامل مختلفی از جمله جنگ و نگرانی‌های ناشی از آن، شرایط دشواری را ایجاد کرده بود. در این شرایط، هم فعالیت شرکت‌ها و هم پختگی سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی مؤثر بود، اما شاید یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت بازار، نوع مدیریت شرکت‌های کارگزاری بود.

او ضمن ارزیابی عملکرد کارگزاری‌ها در نیمه نخست سال گفت: رصد عملکرد صنعت کارگزاری نشان می‌دهد شرکت‌های کارگزاری‌ عموما با حفظ آرامش، تدبیر و حرفه‌ای‌گری، روزهای خوبی را رقم زده‌اند.

صیدی با تأکید بر این‌که سایر ارکان بازار سرمایه نیز در ایجاد روند مثبت بازار نقش موثری داشته‌اند، گفت: شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، همکاران ما در سازمان و ارکان و بخش‌های مرتبط با فناوری اطلاعات نیز زحمت کشیده‌اند و باید از همه آن‌ها تشکر کرد، اما چون این جلسه به صنعت کارگزاری اختصاص دارد، ضرورت دارد بر نقش مهم کارگزاران تأکید شود.

شاخص بورس تنها معیار سنجش موفقیت بازار نیست

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در عین حال تأکید کرد: وقتی می‌گوییم بازار موفق بوده، منظورمان صرفاً روند شاخص نیست. من همواره شاخص را برآیند رفتارها و نه به‌عنوان هدف و شاخص جهت‌دهنده تلقی می‌کنم. شاخص یک معیار است و لزوما واقعیت بازار را نشان نمی‌دهد.

او گفت: آن‌چه در عملکرد چند ماه گذشته اهمیت بیش‌تری داشته، روان بودن معاملات، نقدشوندگی، حجم معاملات، تعداد تراکنش‌ها، تعداد معاملات و سهم سهام‌داران حقیقی و حقوقی بوده است. این موارد بسیار مهم‌تر از چند درصد افزایش یا کاهش شاخص است.

رفتار بازار در بازگشایی شرکت‌های آسیب‌دیده

صیدی با اشاره به رفتار بازار در زمان بازگشایی شرکت‌هایی که در جریان حوادث اخیر آسیب دیده بودند، توضیح داد: شرکت‌ها نیز عملکرد خوبی داشتند و بازار بسیار مدبرانه و پخته رفتار کرد. حتی در زمان بازگشایی شرکت‌های آسیب‌دیده نیز شاهد واکنش منفی یا هیجانی نبودیم، بلکه واکنش بازار منطقی بود. زمانی که یک شرکت گزارش‌های خوبی ارائه می‌کرد، بازار نیز متناسب با آن واکنش نشان می‌داد و اگر شرکتی برنامه مناسبی نداشت، بازار نیز استقبال نکرد.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار این رفتار را نشانه‌ای از بلوغ بازار دانست و گفت: این موضوع نشان می‌دهد توسعه‌ای که مدنظر است، در بازار سرمایه در حال طی شدن و مشاهده است؛ البته توسعه صرفاً توسعه افقی نیست و توسعه عمودی نیز اهمیت زیادی دارد.

تداوم وضعیت موجود؛ یکی از سناریوهای پیش‌روی بازار

صیدی به بررسی چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار سرمایه پرداخت و گفت: براساس مجموعه اظهارات متخصصان پیش‌بینی می‌شود، شرایط بازار در 6 ماه آینده و حتی اوایل سال آینده، کمابیش مشابه شرایط 6 ماه گذشته باشد.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار افزود: یکی از سناریوهای خوش‌بینانه این است که در سطح کلان تفاهم یا توافقی انجام شود و به دنبال آن گشایش‌هایی صورت گیرد و بخشی از محدودیت‌ها و تحریم‌ها کاهش پیدا کند. این سناریو ممکن است محقق شود.

صیدی در عین حال گفت: البته از سوی دیگر، ممکن است شرایط دشوارتری نیز ایجاد شود که از شرایط قبلی سخت‌تر باشد، اما اگر بخواهیم به سناریوهای مختلف وزن بدهیم، تداوم وضعیت موجود وزن بیش‌تری دارد. در چنین شرایطی باید همانند چند ماه گذشته رفتار کنیم.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار تاکید کرد: بازار به بلوغ رسیده، چنان که در بازگشایی 29 اردیبهشت و پس از آن توانست با تدبیر و آرامش عمل کند.

صیدی ادامه داد: نیروهای نظامی از آمادگی کامل برخوردارند، دیپلمات‌ها نیز در حال مذاکره هستند تا شرایط به نقطه خوب و مطلوبی برسد، اما مهم این است که در بازار غافلگیر نشویم و بتوانیم در برابر شرایط مختلف مدیریت مناسبی داشته باشیم.

گزارش‌های 6 ماهه و اهمیت «خبر» در بازار

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به آغاز انتشار گزارش‌های 6 ماهه شرکت‌ها توضیح داد: به‌زودی انتشار گزارش‌های 6 ماهه شرکت‌ها شروع می‌شود و اطلاعات بیش‌تری به بازار خواهد رسید. گزارش‌هایی که تاکنون منتشر شده، متفاوت بوده است؛ برخی شرکت‌ها عملکرد بسیار خوبی داشته‌اند، برخی متوسط بوده‌اند و تعدادی نیز عملکرد ضعیف‌تری داشته‌اند و این موضوع در بازار سرمایه طبیعی است.

او با اشاره به مفهوم «خبر خوب» و «خبر بد» در بازار گفت: خبر خوب صرفاً خبری نیست که ذاتاً خوب باشد، بلکه خبری است که بهتر از انتظارات قبلی باشد. بازار ممکن است انتظار داشته باشد یک صنعت مثلاً 5 درصد افزایش تولید داشته باشد و قیمت محصولات آن نیز 20 درصد افزایش پیدا کند. اگر عملکرد واقعی بالاتر از این انتظار باشد، خبر بسیار خوبی محسوب می‌شود.

صیدی ادامه داد: در مورد خبر بد نیز همین موضوع صادق است. اگر بازار انتظار داشته باشد شرکتی مثلاً 20 درصد از ظرفیت خود استفاده نکند و سود آن 15 درصد کاهش یابد، اما در عمل سود شرکت 40 درصد کاهش پیدا کند، این اتفاق فراتر از انتظار بازار خواهد بود. بنابراین در روند 6 ماه آینده موضوع مهم این است که با اطلاعات جدید نیز مانند گذشته عاقلانه، منطقی و آرام برخورد کنیم.

نقش رفتار مدیران و کارگزاران بر بازار سرمایه

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در بخش دیگری از اظهارات خود گفت: رفتار کارگزارانی که در خط مقدم ارتباط با مردم قرار دارند و هم‌چنین رفتار مدیران در سازمان، الگویی برای بازار است؛ حتی اگر خودمان متوجه این موضوع نباشیم.

صیدی افزود: ممکن است خودمان فکر کنیم در حال انجام یک کار معمولی هستیم؛ یک جا عصبانی می‌شویم، جایی خوش‌حال می‌شویم، لبخند می‌زنیم یا اخم می‌کنیم و رفتار طبیعی خودمان را داریم، اما بازار روی تک‌تک این رفتارها حساب دیگری باز می‌کند و آن‌ها را تحلیل می‌کند. بنابراین بسیار مهم است که 6 ماه آینده را نیز با موفقیت پشت سر بگذاریم تا سال 1405 سال به یاد ماندنی برای بازار سرمایه باشد.

عبور کارگزاری‌ها از واسطه‌گری صرف

صیدی با اشاره به چشم‌انداز صنعت کارگزاری در بلندمدت گفت: صنعت کارگزاری نقش مهمی در آینده خواهد داشت و طبیعی است که دیگر صرفاً در جایگاه واسطه خرید و فروش باقی نماند.

او افزود: به اعتقاد بنده، 2 موضوع در بلندمدت می‌تواند صنعت کارگزاری را به‌شدت ارتقا دهد و البته غفلت از آنها نیز می‌تواند به این صنعت آسیب بزند.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار نخستین موضوع را «تنوع خدمات و تکمیل زنجیره خدمات مالی» عنوان کرد و گفت: کارگزاری‌هایی که بتوانند خدمات متنوع داشته باشند و زنجیره کاملی از خدمات مالی ارائه کنند، موفق‌تر خواهند بود.

او خطاب به فعالان صنعت کارگزاری تأکید کرد: بسیاری از کارگزاری‌هایی که به سمت تکمیل زنجیره و بهینه‌سازی ترکیب خدمات خود رفته‌اند، امروز شرایط بهتری دارند. رانتی که 25 یا 30 سال پیش وجود داشت و صرفاً با برقراری رابطه می‌شد معاملات را به سمت خود جذب کرد، امروز دیگر وجود ندارد. اکنون آن‌چه اهمیت دارد، متنوع و کامل بودن خدمات است؛ به‌گونه‌ای که مردم بتوانند خدمات مورد نیاز خود را روی گوشی تلفن همراه دریافت و استفاده کنند.

هوش مصنوعی، فرصت جدید صنعت کارگزاری

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار دومین محور تحول صنعت کارگزاری را سرمایه‌گذاری در فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی عنوان کرد و گفت: فناوری اطلاعات به ویژه هوش مصنوعی امروز اهمیت زیادی دارد و به یک موضوع روز تبدیل شده است؛ هرچند گاهی شعاری با آن برخورد می‌شود، اما اگر با برنامه از ظرفیت‌های هوش مصنوعی در صنعت کارگزاری استفاده کنیم، وارد فضای کاملاً متفاوتی خواهیم شد.

صیدی افزود: اگر شرکت‌ها بر این حوزه سرمایه‌گذاری کنند، اتفاقات مهمی رخ خواهد داد. کارگزاری‌هایی که امروز همه آنها را می‌شناسیم و جلوتر از دیگران هستند، از 10 و حتی 20 سال پیش سرمایه‌گذاری در فناوری اطلاعات را آغاز کرده‌اند.

او ادامه داد: شاید در آن زمان بسیاری تصور نمی‌کردند چنین سرمایه‌گذاری‌هایی ضروری باشد، اما شرکت‌هایی که زودتر این مسیر را آغاز کردند و از هزینه کردن برای توسعه فناوری دریغ نکردند، امروز سهم بازار به‌مراتب بالاتری دارند.

تأکید بر حکمرانی داده

صیدی با اشاره به اقدامات سازمان بورس در حوزه فناوری اطلاعات گفت: از روز نخست که همکاران جدید منصوب شدند، از آن‌ها خواسته شد موضوع حکمرانی داده به معنای عام آن را در دستور کار قرار دهند.

او افزود: بخش مهمی از حکمرانی داده به فناوری اطلاعات مربوط می‌شود؛ هم‌چنین موضوعاتی مانند ارتباط با سامانه‌ها، هسته معاملات، سپرده‌گذاری و سایر بخش‌های بازار نیز اهمیت دارد.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار از کارگزاری‌ها خواست ارتباط عملیاتی بیشتری با سازمان، بورس‌ها و شرکت سپرده‌گذاری مرکزی برای توسعه فناوری اطلاعات و حکمرانی داده برقرار کنند.

او توسعه فناوری اطلاعات و حکمرانی داده را مهم خواند و تحقق آن را نیازمند همکاری و ارتباط عملیاتی بیش‌تر میان همه ارکان بازار دانست.

صیدی تاکید کرد: استفاده از هوش مصنوعی در حد برخی کاربردهای ابتدایی، تنها بخش کوچکی از ظرفیت فناوری است. زمانی که هوش مصنوعی به صورت یک سیستم در مجموعه پیاده شود، می‌تواند ساختار و فرآیندهای کاری را متحول کند.

صیدی گفت: تلاش می‌کنیم ابزارهای مختلفی را در اختیار کارگزاران قرار دهیم تا صنعت کارگزاری بتواند خدمات متنوع‌تر و کامل‌تری ارائه کند.

او با اشاره به اقدامات سازمان بورس برای توسعه ابزارها و مقررات مورد نیاز صنعت کارگزاری نیز توضیح داد: سازمان بورس در تلاش برای رفع دغدغه برخی فعالان صنعت کارگزاری است. از این رو، بخشی از این موضوعات در کمیته تدوین تقریباً نهایی شده و بخشی دیگر نیز به فراخوان گذاشته شده و امیدواریم به‌زودی نهایی شود.

سودآوری؛ شرط تداوم فعالیت کارگزاری‌ها

صیدی با تأکید بر ضرورت سودآوری صنعت کارگزاری گفت: شرط تداوم فعالیت، سودآوری است و نباید سیاستی را دنبال کنیم که حاشیه سود شرکت‌های کارگزاری کاهش پیدا کند. البته مانند هر صنعت دیگری، صنعت کارگزاری نیز چرخه عمر و دوره‌های رونق و رکود دارد. در دوره رکود باید صبر داشت و در دوره رونق نیز نباید بیش از حد هیجان‌زده شد.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار ادامه داد: سودآوری کارگزاری‌ها اهمیت زیادی دارد؛ چراکه تأمین معیشت کارکنان کارگزاری‌ها و این‌که کارکنان این شرکت‌ها از نظر شغلی و معیشتی با مشکل مواجه نباشند، بسیار مهم است. او هم‌چنین بر تداوم حرفه‌ای‌گری در صنعت کارگزاری تأکید کرد.

پیگیری منافع بازار سرمایه در لایحه بودجه

صیدی با اشاره به مقاطع حساس پیش‌رو گفت: در ادامه سال، مقاطع خاصی خواهیم داشت؛ برای مثال ممکن است در اواسط آذر و هم‌زمان با ارائه لایحه بودجه، تحلیل‌های مختلفی در بازار شکل بگیرد و پس از آن نیز اتفاقات دیگری رخ دهد.

او افزود: باید بتوانیم این مقاطع را با موفقیت پشت سر بگذاریم. یکی از کارهایی که باید دوباره آغاز کنیم، پیگیری منافع بازار سرمایه در لایحه بودجه است.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: از حدود یک ماه دیگر باید مذاکرات، پیگیری‌ها و رایزنی‌ها درباره منافع بازار سرمایه در بودجه را آغاز کنیم و با کمک فعالان بازار تلاش کنیم شرایط نسبت به سال قبل بهتر باشد یا دست‌کم بدتر نشود.

صیدی گفت: طبیعی است که وقتی مخارج دولت افزایش پیدا می‌کند، دولت نیز به دنبال افزایش درآمدهای اصولی خواهد بود؛ بنابراین ما باید در این زمینه پیگیری‌های لازم را انجام دهیم.

او ابزار امیدواری کرد: با کمک فعالان بازار سرمایه، نیمه دوم سال نیز با موفقیت پشت سر گذاشته شود و بازار سرمایه با شرایطی پویاتر و بزرگ‌تر وارد سال 1406 شود.

صیدی از برگزاری دو یا سه نشست دیگر تا پایان سال خبر داد و گفت: جلسات تخصصی با فعالان صنعت کارگزاری ادامه خواهد داشت./ تسنیم