از مدیریت زنجیره تامین کالاهای اساسی تا شکست پروژه فروپاشی اقتصاد ایران

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله سرمایه‌گذاری در تولید صنعتی، مدیریت زنجیره تامین کالاهای اساسی، مسکن، هواپیماهای بوئینگ MD و تاب‌آوری اقتصاد ایران پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «رقابت استخراج رمزارز با تولید» به رقابت سرمایه‌گذاری در تولید صنعتی و استخراج رمزارز تحت تاثیر نااطمینانی‌های اقتصادی و تعرفه برق پرداخته و نوشته است: «افزایش نااطمینانی در بخش تولید، از قطعی برق و محدودیت گاز گرفته تا دشواری تامین مواد اولیه، کمبود سرمایه در گردش و ابهام در بازار فروش، محاسبات سرمایه‌گذاران را تغییر داده و استخراج رمزارز را به یکی از گزینه‌های جایگزین سرمایه‌گذاری صنعتی تبدیل کرده است. با این حال، ماینینگ نیز به نوسان قیمت رمزارزها، هزینه انرژی و تغییرات فناوری وابسته است و سودآوری آن تضمین‌شده نیست. هاشم اورعی، استاد دانشگاه صنعتی شریف، با اشاره به اختلاف آمارهای مربوط به مصرف برق استخراج رمزارز، بر ضرورت اصلاح سیاست‌های قیمت‌گذاری انرژی تاکید کرده است. از سوی دیگر، فعالان این حوزه معتقدند تعرفه‌های بالای برق و محدودیت‌های فعالیت، توجیه اقتصادی استخراج قانونی را کاهش داده و به گسترش فعالیت‌های غیرمجاز دامن می‌زند. برآوردهای ارائه‌شده نشان می‌دهد هزینه برق در برخی سناریوهای استخراج می‌تواند به ۸۹ درصد درآمد برسد. در نهایت، دشواری فروش محصولات صنعتی و تاخیر در وصول مطالبات نیز جذابیت تولید را کاهش می‌دهد؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در سیاست‌های انرژی و بهبود شرایط سرمایه‌گذاری در بخش صنعت را برجسته می‌کند.»

روزنامه شرق با عنوان «تامین و عرضه کالا با نسخه چابکی» در گزارش اقتصادی خود به مدیریت زنجیره تامین و توزیع کالاهای اساسی در شرایط جنگی و نقش بخش خصوصی در جلوگیری از کمبود کالا پرداخته و نوشته است: «تجربه جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه نشان داد که مدیریت تامین کالا در شرایط بحرانی، علاوه بر میزان تولید و موجودی انبارها، به توانایی شبکه توزیع در شناسایی نیاز مناطق و انتقال سریع کالا وابسته است. جابه‌جایی جمعیت از تهران به شهرهای اطراف، افزایش خریدهای احتیاطی و اختلال در حمل‌ونقل، الگوی تقاضا را تغییر داد و ضرورت بازنگری در مسیرهای توزیع را افزایش داد. در این شرایط، فروشگاه‌های زنجیره‌ای بخش خصوصی، از جمله افق کوروش و دیلی‌مارکت، با تغییر مسیر ارسال محموله‌ها، انتقال مستقیم کالا از کارخانه به فروشگاه و اولویت‌بندی اقلام ضروری، برای کاهش کمبودهای منطقه‌ای اقدام کردند. تجربه توزیع کالاهایی مانند آب معدنی و روغن نیز نشان داد که گاهی مشکل بازار نه کمبود تولید، بلکه اختلال در رساندن کالا به مصرف‌کننده است. استفاده از داده‌های فروش و موجودی، هماهنگی میان تولیدکنندگان و شبکه‌های توزیع و برنامه‌ریزی برای سناریوهای بحرانی، از عوامل افزایش تاب‌آوری بازار به شمار می‌روند. با این حال، تداوم این ظرفیت به تامین سرمایه در گردش، زیرساخت‌های لجستیکی و هماهنگی میان بخش خصوصی و دولت وابسته است.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «زندگی خارج از متن» به گسترش حاشیه‌نشینی در ایران و تاثیر گرانی مسکن و کاهش قدرت خرید خانوارها بر افزایش فقر سکونتی پرداخته و نوشته است: «گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی در ایران، در کنار اختلاف آماری درباره جمعیت ساکنان این مناطق، بار دیگر مساله فقر مسکن و نابرابری در دسترسی به امکانات شهری را برجسته کرده است. بر اساس آمارهای داخلی، حدود ۷ میلیون نفر در این سکونتگاه‌ها زندگی می‌کنند، در حالی که برآورد منتسب به برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد، این جمعیت را در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹.۸ میلیون نفر، معادل ۴۲.۳ درصد جمعیت شهری ایران، اعلام کرده است. کارشناسان، تفاوت در تعریف سکونتگاه غیررسمی و معیارهای سنجش دسترسی به خدمات اولیه را از دلایل این اختلاف می‌دانند. با این حال، افزایش قیمت مسکن، کاهش قدرت خرید خانوارها، کمبود فرصت‌های شغلی در مناطق محروم، مهاجرت از روستاها و تمرکز امکانات در کلان‌شهرها، از عوامل اصلی گسترش حاشیه‌نشینی به شمار می‌روند. کارشناسان تاکید دارند که مهار این پدیده نیازمند افزایش دسترسی به مسکن استاندارد، توزیع متوازن امکانات، ایجاد اشتغال در شهرهای کوچک و روستاها، توسعه شهرهای جدید مجهز به زیرساخت‌های مناسب و اجرای سیاست‌های حمایتی برای خانوارهای کم‌درآمد است.»

روزنامه جوان با عنوان «پرواز هواپیما‌های مساله‌دار «MD» باید متوقف شود» در گزارش اقتصادی خود به ممنوعیت پرواز هواپیماهای بوئینگ MD به‌دلیل نقص فنی و الزامات ایمنی و چالش کاهش ظرفیت پروازهای داخلی پرداخته و نوشته است: «پرواز هواپیماهای بوئینگ MD در ایران به دلیل رعایت‌نشدن برخی الزامات فنی و ایمنی از ابتدای مهر ۱۴۰۵ محدود شده است. سازمان هواپیمایی کشوری با استناد به دستورالعمل‌های مربوط به بازرسی و تعویض پره‌های توربین موتور این هواپیماها، ادامه فعالیت هواپیماهای مشمول را تا زمان رفع نقص و تایید صلاحیت پروازی ممنوع کرده است. این تصمیم پس از وقوع حادثه شکست تیغه توربین در یکی از پروازها و با هدف کاهش خطر سوانح اتخاذ شد. طبق آمار اعلام‌شده، موتورهای این ناوگان از سال ۱۴۰۰ تاکنون ۳۱ حادثه ثبت‌شده داشته‌اند. در مقابل، شرکت‌های هواپیمایی هشدار داده‌اند که توقف هواپیماها می‌تواند ظرفیت پروازها را کاهش داده، قیمت بلیت را افزایش دهد و به اشتغال در صنعت هوانوردی آسیب بزند. با این حال، مسوولان سازمان هواپیمایی تاکید دارند که کمبود ناوگان توجیهی برای نادیده‌گرفتن مقررات ایمنی نیست. تامین قطعات موردنیاز، تعمیرات استاندارد و نوسازی ناوگان از جمله راهکارهای حل این چالش عنوان شده است.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «شکست پروژه فروپاشی اقتصاد ایران» به تاب‌آوری اقتصاد ایران در برابر فشارهای تحریمی و برنامه‌های بانک مرکزی برای کنترل تورم و تامین ارز واردات پرداخته و نوشته است: «عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در گفت‌وگو با بلومبرگ اعلام کرد با وجود فشارهای اقتصادی آمریکا و محدودیت‌های ناشی از جنگ، اقتصاد ایران توانسته در برابر تلاش‌ها برای فروپاشی مقاومت کند. به گفته وی، ذخایر ارزی کشور در وضعیت مناسبی قرار دارد و امکان تامین واردات تا پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ و حتی پس از آن فراهم است. همتی کاهش فشارهای تورمی در سه ماه منتهی به شهریور را نتیجه بازسازی بخشی از زیرساخت‌ها و بازگشت واحدهای صنعتی به چرخه تولید، در کنار اقدامات بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی و انتظارات تورمی دانست. بر اساس آمار اعلام‌شده، رشد دوازده‌ماهه نقدینگی از ۵۶.۴ درصد در خرداد به ۵۱.۶ درصد در شهریور ۱۴۰۵ کاهش یافته است. وی همچنین از برنامه‌ریزی برای تامین ارز واردات، با اولویت کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه صنعتی، خبر داد و تاکید کرد دولت برای جبران کسری بودجه به منابعی مانند فروش دارایی‌ها و صادرات فرآورده‌های نفتی متکی خواهد شد. افزایش تدریجی مبلغ کالابرگ خانوارهای کم‌درآمد نیز از دیگر برنامه‌های حمایتی دولت عنوان شد.»