دیپلماسی اقتصادی و توسعه تجارت منطقهای، فرصتهای تازهای را برای رشد پایدار و گسترش بازارهای بینالمللی فراهم میکند. در دنیایی که همکاریهای اقتصادی نقش پررنگتری یافتهاند، در پرونده «دیپلماسی اقتصادی» به بررسی سیاستها، چالشها و دستاوردهای دیپلماسی اقتصادی خواهیم پرداخت که نشان میدهد، چگونه تعاملات منطقهای میتوانند مسیرهای جدیدی برای پیشرفت اقتصادی و افزایش رقابتپذیری ایجاد کنند.
در یک دهه گذشته، روابط تجاری ایران و مالزی اگرچه در ظاهر روندی رو به رشد داشته اما در واقع بازتابی از رابطهای نابرابر و وارداتمحور بوده است. سهم ناچیز و ناپایدار صادرات ایران در برابر واردات سنگین از مالزی، از جمله در حوزه روغن پالم و مواد اولیه صنعتی، نشان میدهد که ساختار تجارت دو کشور نیازمند بازنگری جدی است.
به گفته یک تحلیلگر اقتصادی، در شرایط جدید جهان، روسیه و چین در اوج تحریمها هستند اما میتوانند به یکدیگر کمک کنند؛ هند هم با وجود تحریمهای آمریکا، تبادلات خود با روسیه را افزایش داد و نفت بیشتری خریداری میکند؛ این موارد نشان میدهد که لازم است یک «باشگاه تحریمیها» میتواند شکل بگیرد و روزبهروز با اضافه شدن اعضای بریکس و شانگهای، گستردهتر شود، به طوری که تحریمها دیگر اثر چندانی نداشته باشد.
سخنگوی هیئترئیسه مجلس با بیان اینکه جنگ روانی در بروز التهاب بازار ارز نقش اصلی دارد، گفت: ما وارد مناسبات راهبردی جدیدی با چین و روسیه شدهایم که میتواند مقدمهای برای پایان یکجانبهگرایی دشمن در عرصه بینالملل باشد.
در شرایطی که تحریمهای غربی فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده، همکاری با چین به عنوان دومین اقتصاد جهان و شریک کلیدی در توافق ۲۵ ساله، فرصتهای بینظیری در حوزههای انرژی، فناوری، کشاورزی و بازارهای اوراسیا فراهم کرده است.
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: صادرات نفت کشور حتی در صورت اجرای کامل سازوکار اسنپبک فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش مییابد و این مکانیسم بیشتر اثر روانی و سیاسی دارد. اختلاف اخیر هند و آمریکا فرصتی برای ازسرگیری صادرات نفت ایران به دهلینو است که میتواند کاهش فروش را جبران کند.
یک پژوهشگر توسعه اقتصادی گفت: سفر رئیسجمهور به چین و حضور در اجلاس شانگهای میتواند نقطه عطفی در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد. چین نقش حیاتی در صادرات نفت و تجارت ایران دارد و ادامه همکاریها میتواند به سود دو طرف باشد اما کاهش تعرفهها باید مدیریتشده صورت گیرد تا منطق سرمایه چین بر بازار ایران تحمیل نشود.
تحلیلگر اقتصاد بینالملل گفت: سفر رئیس جمهور به چین فرصتی برای ارتقای همکاریهای اقتصادی و تجاری ایران با دومین اقتصاد بزرگ جهان است. با این حال، میزان اثرگذاری این سفر به امضای توافقهای عملیاتی و رفع موانع داخلی وابسته خواهد بود.
سفر رئیس جمهور کشورمان به اجلاس ۲۰۲۵ شانگهای، فراتر از یک حضور تشریفاتی، نمادی از راهبرد تازه ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظم چندقطبی جهان است، جایی که همکاری با چین و روسیه نه فقط راهی برای خنثیسازی تحریمها و مقابله با «مکانیسم ماشه» غرب تلقی میشود، بلکه فرصتی برای تبدیل ایران به هاب ترانزیت، انرژی و سرمایهگذاری در اوراسیا است.
سفر پزشکیان به پکن برای شرکت در اجلاس شانگهای، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک عادی و نشانهای از تلاش تهران برای بازتعریف جایگاه خود در نظم نوظهور جهانی است؛ نظمی که با تقابل دو کریدور بزرگ «کمربند و جاده» چین و «کریدور هند-خاورمیانه-اروپا» شکل میگیرد و ایران با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک و همکاری راهبردی با چین و روسیه میکوشد به بازیگر محوری و پیونددهنده شرق و غرب بدل شود.
ایران و ارمنستان به عنوان کشور شریک، از ظرفیت بالایی برای گسترش مبادلات تجاری دوجانبه و همچنین با اوراسیا و جنوب آسیا دارند که همه آنها در گروه امنیت مرزهای مشترک و عدم ورود کشورهای خارجی است.
شبکه تراستیهای مستقر در دبی در سکوت و به دور از نظارت نهادی به یکی از گلوگاههای اصلی بیثباتی ارزی ایران تبدیل شدهاند. از آنجا که واگذاری کنترل جریان ارز به واسطهها، حاکمیت پولی را تضعیف کرده، ضروری است با بهرهگیری از تجربه روسیه در زمینه «تابآوری پرداخت» مسیر بازپسگیری کنترل ارزی ایران طراحی شود.
رشد اقتصاد ایران در تابستان ۱۴۰۴ با احتساب نفت ۰.۵ درصد و بدون احتساب نفت ۰.۴ درصد مثبت بود، اما براساس گزارش بانک مرکزی در مجموع رشد اقتصاد ایران در ۶ ماهِ اول سال ۱۴۰۴ با احتساب نفت ۰.۶ درصد و بدون احتساب نفت ۰.۸ درصد منفی شده است.
پس از گذشت بیش از ۳۰ سال از اجرای سیاستهای خصوصیسازی، سهم «بخش خصوصی واقعی» از اقتصاد کشور همچنان ناچیز است. نبود شفافیت در واگذاریها، انتقال داراییها به نهادهای شبهدولتی، ضعف نظارت و فقدان اراده سیاسی، خصوصیسازی را از مسیر اصلی خود منحرف کرده است.
در دی ماه ۱۴۰۴ و همزمان با افزایش نرخ ارز کالاهای اساسی و نرخ ارز واردات سایر کالاها، نرخ تورم سالانه به ۴۴.۲ درصد، تورم نقطه به نقطه به ۵۴.۹ درصد و تورم ماهانه کالا و خدمات به ۵.۷ درصد رسید.
درحالیکه دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ از رشد چشمگیر درآمدهای مالیاتی سخن میگوید، بررسی دقیق ارقام و اجزای این درآمدها نشان میدهد بخش قابل توجهی از این افزایش، نه حاصل گسترش پایههای مالیاتی و اصلاحات ساختاری، بلکه نتیجه افزایش نرخها و اصلاحات مقطعی قانونی است؛ وضعیتی که تداوم آن میتواند پایداری و عدالت نظام مالیاتی کشور را با چالش جدی مواجه کند.
با وجود نگرانیها و شایعات اخیر درباره احتمال وقوع تورم بالا در اقتصاد ایران، تحلیل ساختار اقتصادی کشور نشان میدهد که این اتفاق رخ نخواهد داد؛ استمرار استفاده از ریال در تولید، اقتصاد درونزا، منابع انرژی گسترده و اقدامات اصلاحی دولت، سپری در برابر سقوط ارزش پول ملی هستند و تنها تورم بالا اما کنترلشدنی، انتظار میرود.
ابتکار «کمربند و راه» برای ایران فقط پروژه ریل و جاده نیست، بلکه آزمون «حکمرانی اتصال» است؛ جایی که هماهنگی سیاستی، همگرایی مالی و ثبات مقررات تعیین میکند اتصال فیزیکی به اتصال اقتصادی پایدار تبدیل شود یا خیر؛ گلوگاه اصلی ایران در «کمربند و راه»، زیرساخت نیست و یک چارچوب پنجگانه عملی برای کاهش ریسک و افزایش قابلیت اجرا ارائه میکند.
بودجه ایران دیگر تنها یک سند حسابداری نیست؛ بلکه نقشه مسیر تامین مالی است که سرنوشت تورم و تنگنای اعتباری را رقم میزند. تجربه سالهای اخیر نشان داده کسریها و تعهدات دولت دیر یا زود به شبکه بانکی منتقل میشوند و فشار بر بانکها، رشد پایه پولی و افزایش انتظارات تورمی، اقتصاد را در چرخهای از تورم و کمبود نقدینگی گرفتار میکند.
دبیر کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: برای تامین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی در راستای تولید نهادهای دامی و کالاهای اساسی مورد نیاز برای تولید گوشت و مرغ و سایر محصولات، مقرر شد ۷۰ هزار میلیارد تومان در اختیار بانک کشاورزی قرار گیرد که ۵۰ هزار میلیارد تومان آن توسط بانک دریافت شده و ۲۰ هزار میلیارد تومان باقیمانده متعاقبا در اختیار بانک قرار خواهد گرفت.
دبیر کمیسیون صنایع مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر؛
دبیر کمیسیون صنایع مجلس گفت: در کمیسیون صنایع و معادن، ماده ۲۳۴ را با اکثریت قاطع آرای اعضا، مصوب کردیم و قرار است به صحن مجلس ارائه و به قوه قضاییه ارسال شود؛ طبق این ماده، خودروسازان نباید به محض مشاهده نیاز بازار، قیمتها را به طور خودسرانه افزایش دهند.
نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر؛
نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: خودرو کالاییست که ماهیت انحصاری دارد و خودروساز حق افزایش قیمت ندارد، باید دولت در این حوزه ورود کرده و قیمتگذاری انجام دهد؛ در قانون برنامه، سه نوع کالا را مشمول قیمتگذاری دانستهایم که شامل کالای انحصاری، کالای یارانهای و کالای اساسی است، خودرو هم جزو کالای انحصاری محسوب میشود.
عضو کمیسیون صنایع مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر خبر داد
عضو کمیسیون صنایع مجلس با بیان اینکه مجلس پیشنهاداتی به دولت بابت افزایش اقلام کالابرگی ارائه داده است، گفت: در موضوع حمایتهای فرزندآوری، لازم است به جای پراکندگی و اقدامات جزیرهای در ردیفهای مختلف بودجه، همه این موارد در قالب کالابرگِ مشخص و با منابع و هزینههای معین، جمعبندی شود و در اختیار خانوار دارای نوزاد قرار گیرد.