دیپلماسی اقتصادی و توسعه تجارت منطقهای، فرصتهای تازهای را برای رشد پایدار و گسترش بازارهای بینالمللی فراهم میکند. در دنیایی که همکاریهای اقتصادی نقش پررنگتری یافتهاند، در پرونده «دیپلماسی اقتصادی» به بررسی سیاستها، چالشها و دستاوردهای دیپلماسی اقتصادی خواهیم پرداخت که نشان میدهد، چگونه تعاملات منطقهای میتوانند مسیرهای جدیدی برای پیشرفت اقتصادی و افزایش رقابتپذیری ایجاد کنند.
در یک دهه گذشته، روابط تجاری ایران و مالزی اگرچه در ظاهر روندی رو به رشد داشته اما در واقع بازتابی از رابطهای نابرابر و وارداتمحور بوده است. سهم ناچیز و ناپایدار صادرات ایران در برابر واردات سنگین از مالزی، از جمله در حوزه روغن پالم و مواد اولیه صنعتی، نشان میدهد که ساختار تجارت دو کشور نیازمند بازنگری جدی است.
سخنگوی هیئترئیسه مجلس با بیان اینکه جنگ روانی در بروز التهاب بازار ارز نقش اصلی دارد، گفت: ما وارد مناسبات راهبردی جدیدی با چین و روسیه شدهایم که میتواند مقدمهای برای پایان یکجانبهگرایی دشمن در عرصه بینالملل باشد.
به گفته یک تحلیلگر اقتصادی، در شرایط جدید جهان، روسیه و چین در اوج تحریمها هستند اما میتوانند به یکدیگر کمک کنند؛ هند هم با وجود تحریمهای آمریکا، تبادلات خود با روسیه را افزایش داد و نفت بیشتری خریداری میکند؛ این موارد نشان میدهد که لازم است یک «باشگاه تحریمیها» میتواند شکل بگیرد و روزبهروز با اضافه شدن اعضای بریکس و شانگهای، گستردهتر شود، به طوری که تحریمها دیگر اثر چندانی نداشته باشد.
در شرایطی که تحریمهای غربی فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده، همکاری با چین به عنوان دومین اقتصاد جهان و شریک کلیدی در توافق ۲۵ ساله، فرصتهای بینظیری در حوزههای انرژی، فناوری، کشاورزی و بازارهای اوراسیا فراهم کرده است.
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: صادرات نفت کشور حتی در صورت اجرای کامل سازوکار اسنپبک فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش مییابد و این مکانیسم بیشتر اثر روانی و سیاسی دارد. اختلاف اخیر هند و آمریکا فرصتی برای ازسرگیری صادرات نفت ایران به دهلینو است که میتواند کاهش فروش را جبران کند.
یک پژوهشگر توسعه اقتصادی گفت: سفر رئیسجمهور به چین و حضور در اجلاس شانگهای میتواند نقطه عطفی در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد. چین نقش حیاتی در صادرات نفت و تجارت ایران دارد و ادامه همکاریها میتواند به سود دو طرف باشد اما کاهش تعرفهها باید مدیریتشده صورت گیرد تا منطق سرمایه چین بر بازار ایران تحمیل نشود.
تحلیلگر اقتصاد بینالملل گفت: سفر رئیس جمهور به چین فرصتی برای ارتقای همکاریهای اقتصادی و تجاری ایران با دومین اقتصاد بزرگ جهان است. با این حال، میزان اثرگذاری این سفر به امضای توافقهای عملیاتی و رفع موانع داخلی وابسته خواهد بود.
سفر رئیس جمهور کشورمان به اجلاس ۲۰۲۵ شانگهای، فراتر از یک حضور تشریفاتی، نمادی از راهبرد تازه ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظم چندقطبی جهان است، جایی که همکاری با چین و روسیه نه فقط راهی برای خنثیسازی تحریمها و مقابله با «مکانیسم ماشه» غرب تلقی میشود، بلکه فرصتی برای تبدیل ایران به هاب ترانزیت، انرژی و سرمایهگذاری در اوراسیا است.
سفر پزشکیان به پکن برای شرکت در اجلاس شانگهای، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک عادی و نشانهای از تلاش تهران برای بازتعریف جایگاه خود در نظم نوظهور جهانی است؛ نظمی که با تقابل دو کریدور بزرگ «کمربند و جاده» چین و «کریدور هند-خاورمیانه-اروپا» شکل میگیرد و ایران با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک و همکاری راهبردی با چین و روسیه میکوشد به بازیگر محوری و پیونددهنده شرق و غرب بدل شود.
ایران و ارمنستان به عنوان کشور شریک، از ظرفیت بالایی برای گسترش مبادلات تجاری دوجانبه و همچنین با اوراسیا و جنوب آسیا دارند که همه آنها در گروه امنیت مرزهای مشترک و عدم ورود کشورهای خارجی است.
ارمنستان به دنبال تنوع بخشیدن به منابع گاز خود و کاهش وابستگی به روسیه از طریق توافق با ترکمنستان است که این امر از مسیر ایران قابل تحقق است. زمینه ژئوپلیتیکی فعلی و بهبود روابط بین تهران و عشقآباد میتواند آن را عملی کند.
با تشدید درگیریهای اخیر، ایالات متحده به دنبال ورود به روابط ایران و ترکمنستان بوده و به عنوان مانع جدی در پروژه صادرات گاز این کشور به عراق از طریق تهران است.
یکی از اهداف آمریکا و اسرائیل در تجاوز به خاک ایران، ناامن نشان دادن این کشور برای کریدورهای جهانیست تا اهمیت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی ایران را تضعیف کنند.
پس از درگیری اخیر ایران و اسرائیل، قیمت گاز در اتحادیه اروپا افزایش یافت که در صورت انسداد تنگه هرمز و قطع صادرات LNG قطر، امنیت انرژی این قاره با تهدید جدی مواجه میشود، بنابراین امینت ایران برای این قاره از اهمیت بالایی برخوردار است.
اسرائیل، کشوری که خود دارای زرادخانهای کامل از سلاحهای اتمی است و هرگز عضو معاهدات بینالمللی عدم اشاعه سلاح هستهای (NPT) نشده است، امروز، کشوری دیگر را به دلیل فعالیتهای صلحآمیز هستهای، هدف حمله نظامی قرار میدهد. آیا این چیزی جز معیار دوگانه و استانداردهای مغرضانه در سیاست بینالمللی است؟
در میانه تنشهای منطقهای و تشدید درگیریها در غزه، سفر نماینده ویژه پادشاه عربستان سعودی به تهران و دیدار وی با رهبر انقلاب، نقطه عطفی در روابط دو رقیب سنتی خلیج فارس رقم زد. این تحول دیپلماتیک، در ادامه مسیر آغاز شده از توافق پکن، نشاندهنده چرخش راهبردی عربستان از تقابل به تعامل با ایران است؛ تغییری که ریشههای آن را نه فقط در تحولات سیاسی، بلکه باید در معادلات اقتصادی و وابستگی عمیق سعودیها به امنیت صادرات نفت جستوجو کرد.
با گذشت یکسال از عضویت رسمی ایران در بریکس، اجلاس روسای مجالس این بلوک اقتصادی در برزیل فرصتی مهم برای عبور از سطح شعار و ورود به مرحله همگرایی عملیاتی است؛ جایی که نقش مجلس شورای اسلامی در تسهیل مسیر همکاری، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته و میتواند به پیوند راهبردی ایران با سازوکارهای اقتصادی نوظهور، معنا و عمق ببخشد.
یک تولید و صادرکننده اسباببازی با اشاره به استقبال بازارهای روسیه و ارمنستان از محصولات ایرانی، بر ضرورت حمایت جدیتر از صنعت اسباببازی و مقابله با قاچاق تاکید کرد و گفت: با بهبود زیرساختهای صادراتی، این صنعت ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای بینالمللی دارد.
معاون وزیر اقتصاد با تاکید بر اینکه با شناسایی حلقههای مفقوده زنجیره ارزش و بازاریابی هوشمند، جذب سرمایهگذاری در ایران بهبود مییابد، گفت: بازاریابی در سطح داخلی و خارجی از طریق برگزاری نشستهای تخصصی و حرفهای را دنبال میکنیم.
بلاتکلیفی مطالبات ارزی ۴.۰۷ میلیارد یورویی بخش خصوصی، در حالی ادامه دارد که بانک مرکزی پرداخت این بدهیها را به مصوبه سران گره زده و فعالان اقتصادی نیز از تداوم موانع اداری، عملینشدن وعده کاهش نرخ سود تسهیلات ارزی و فشار فزاینده بدهیهای بانکی بر بنگاهها انتقاد دارند.
بررسی صورتهای مالی ششماهه شرکت سایپا نشان میدهد این خودروساز در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با کاهش حدود ۲۶ درصدی درآمد عملیاتی و افزایش نزدیک به ۲۰ درصدی بهای تمامشده مواجه شده است.
واردات گاز از ترکمنستان در کنار ذخیرهسازی در مخزن شوریجه و طراحی سازوکار سوآپ به ترکیه، میتواند راهکاری کوتاهمدت برای کاهش ناترازی گاز در زمستان باشد؛ راهکاری که علاوه بر تامین پایدار گاز شمال شرق کشور، با آزادسازی گازوئیل نیروگاهها برای صادرات، ظرفیت ارزآوری و کاهش هزینههای اقتصادی کمبود گاز را نیز افزایش میدهد.
وابستگی مالی تجارت ایران و چین به شبکههای واسطهای امارات، در شرایط جنگ و تشدید فشارهای خارجی، به یکی از آسیبپذیریهای راهبردی اقتصاد ایران تبدیل شده است. با توجه به جایگاه اول چین در تجارت خارجی کشور، توسعه سازوکارهای تسویه مستقیم با این کشور میتواند هزینههای مبادله و وابستگی به امارات را کاهش داده و تابآوری اقتصادی کشور را در شرایط جنگی تقویت...
مکران فقط یک مسیر جایگزین برای تجارت و صادرات انرژی نیست؛ این منطقه با برخورداری از تابش خورشیدی بالاتر از میانگین کشور، ظرفیت احداث ۱۴۶۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی را دارد اما نبود زیرساخت و نقشهراه اجرایی، این ظرفیت را همچنان روی کاغذ نگه داشته است.
در شرایط جنگ و بیثباتی اقتصادی، بنگاهها ناچارند میان حفظ نقدینگی، تداوم فعالیت و صیانت از سرمایه انسانی تعادل تازهای ایجاد کنند؛ وضعیتی که میتواند الگوهای سنتی مدیریت منابع انسانی را مختل کند اما همزمان فرصتی برای بازآرایی ساختار سازمانی، حفظ اشتغال و آمادهسازی بنگاهها برای بازگشت به مسیر رشد فراهم آورد.
رئیس انجمن حبوبات با انتقاد از پرداختنشدن حدود ۴ میلیارد یورو از مطالبات واردکنندگان کالاهای اساسی پس از ۱۸ ماه، گفت: تعلل در تسویه بدهیها و انتظار ۴۰ تا ۵۰ روزه برای تخصیص ارز، اعتبار تجار ایرانی را در بازارهای جهانی تضعیف کرده و در صورت تداوم این روند، میتواند واردات و تامین کالاهای اساسی در ماههای آینده را با مشکل مواجه کند.
کارشناس مسائل یمن در گفتوگو با اقتصاد معاصر بیان کرد
کارشناس مسائل منطقه با اشاره به پیامدهای اقتصادی تشدید درگیریهای عربستان و یمن گفت: حملات انصارالله به زیرساختهای نفتی و مسیرهای صادرات انرژی عربستان، علاوه بر افزایش ریسک انتقال نفت و تضعیف طرحهای جایگزین تنگه هرمز، اعتماد سرمایهگذاران خارجی به اقتصاد این کشور را کاهش داده و برنامههای بلندمدت ریاض برای جذب سرمایه را با چالش جدی مواجه کرده است.
رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با اقتصاد معاصر اعلام کرد
رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران از احتمال افزایش مدت اعتبار ضمانتنامههای بانکی مرتبط با ترخیص کالا به ۶ ماه خبر داد و گفت: رئیسکل گمرک در جلسه اخیر از پیشبینی تمهیداتی برای افزایش سررسید ضمانتنامهها سخن گفته است.
رئیس انجمن شرکتهای هواپیمایی در گفتوگو با اقتصاد معاصر:
رئیس انجمن شرکتهای هواپیمایی گفت: با توجه به عدم تامین ارز مرکز مبادله و افزایش هزینههای ارزی ایرلاینها و با توجه به تهیه ارز از بازار آزاد، تصمیم گرفته شد بهای بلیت پروازهای داخلی از همین ماه متوسط 45 درصد افزایش یابد؛ در عین حال اگر ایرلاینها مجدداً موفق به دریافت ارز مبادلهای شوند حتما نسبت به اصلاح و تعدیل نرخ بلیت پروازها اقدام خواهند کرد.