دیپلماسی اقتصادی و توسعه تجارت منطقهای، فرصتهای تازهای را برای رشد پایدار و گسترش بازارهای بینالمللی فراهم میکند. در دنیایی که همکاریهای اقتصادی نقش پررنگتری یافتهاند، در پرونده «دیپلماسی اقتصادی» به بررسی سیاستها، چالشها و دستاوردهای دیپلماسی اقتصادی خواهیم پرداخت که نشان میدهد، چگونه تعاملات منطقهای میتوانند مسیرهای جدیدی برای پیشرفت اقتصادی و افزایش رقابتپذیری ایجاد کنند.
در یک دهه گذشته، روابط تجاری ایران و مالزی اگرچه در ظاهر روندی رو به رشد داشته اما در واقع بازتابی از رابطهای نابرابر و وارداتمحور بوده است. سهم ناچیز و ناپایدار صادرات ایران در برابر واردات سنگین از مالزی، از جمله در حوزه روغن پالم و مواد اولیه صنعتی، نشان میدهد که ساختار تجارت دو کشور نیازمند بازنگری جدی است.
سخنگوی هیئترئیسه مجلس با بیان اینکه جنگ روانی در بروز التهاب بازار ارز نقش اصلی دارد، گفت: ما وارد مناسبات راهبردی جدیدی با چین و روسیه شدهایم که میتواند مقدمهای برای پایان یکجانبهگرایی دشمن در عرصه بینالملل باشد.
به گفته یک تحلیلگر اقتصادی، در شرایط جدید جهان، روسیه و چین در اوج تحریمها هستند اما میتوانند به یکدیگر کمک کنند؛ هند هم با وجود تحریمهای آمریکا، تبادلات خود با روسیه را افزایش داد و نفت بیشتری خریداری میکند؛ این موارد نشان میدهد که لازم است یک «باشگاه تحریمیها» میتواند شکل بگیرد و روزبهروز با اضافه شدن اعضای بریکس و شانگهای، گستردهتر شود، به طوری که تحریمها دیگر اثر چندانی نداشته باشد.
در شرایطی که تحریمهای غربی فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده، همکاری با چین به عنوان دومین اقتصاد جهان و شریک کلیدی در توافق ۲۵ ساله، فرصتهای بینظیری در حوزههای انرژی، فناوری، کشاورزی و بازارهای اوراسیا فراهم کرده است.
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: صادرات نفت کشور حتی در صورت اجرای کامل سازوکار اسنپبک فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش مییابد و این مکانیسم بیشتر اثر روانی و سیاسی دارد. اختلاف اخیر هند و آمریکا فرصتی برای ازسرگیری صادرات نفت ایران به دهلینو است که میتواند کاهش فروش را جبران کند.
یک پژوهشگر توسعه اقتصادی گفت: سفر رئیسجمهور به چین و حضور در اجلاس شانگهای میتواند نقطه عطفی در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد. چین نقش حیاتی در صادرات نفت و تجارت ایران دارد و ادامه همکاریها میتواند به سود دو طرف باشد اما کاهش تعرفهها باید مدیریتشده صورت گیرد تا منطق سرمایه چین بر بازار ایران تحمیل نشود.
تحلیلگر اقتصاد بینالملل گفت: سفر رئیس جمهور به چین فرصتی برای ارتقای همکاریهای اقتصادی و تجاری ایران با دومین اقتصاد بزرگ جهان است. با این حال، میزان اثرگذاری این سفر به امضای توافقهای عملیاتی و رفع موانع داخلی وابسته خواهد بود.
سفر رئیس جمهور کشورمان به اجلاس ۲۰۲۵ شانگهای، فراتر از یک حضور تشریفاتی، نمادی از راهبرد تازه ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظم چندقطبی جهان است، جایی که همکاری با چین و روسیه نه فقط راهی برای خنثیسازی تحریمها و مقابله با «مکانیسم ماشه» غرب تلقی میشود، بلکه فرصتی برای تبدیل ایران به هاب ترانزیت، انرژی و سرمایهگذاری در اوراسیا است.
سفر پزشکیان به پکن برای شرکت در اجلاس شانگهای، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک عادی و نشانهای از تلاش تهران برای بازتعریف جایگاه خود در نظم نوظهور جهانی است؛ نظمی که با تقابل دو کریدور بزرگ «کمربند و جاده» چین و «کریدور هند-خاورمیانه-اروپا» شکل میگیرد و ایران با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک و همکاری راهبردی با چین و روسیه میکوشد به بازیگر محوری و پیونددهنده شرق و غرب بدل شود.
ایران و ارمنستان به عنوان کشور شریک، از ظرفیت بالایی برای گسترش مبادلات تجاری دوجانبه و همچنین با اوراسیا و جنوب آسیا دارند که همه آنها در گروه امنیت مرزهای مشترک و عدم ورود کشورهای خارجی است.
ارمنستان به دنبال تنوع بخشیدن به منابع گاز خود و کاهش وابستگی به روسیه از طریق توافق با ترکمنستان است که این امر از مسیر ایران قابل تحقق است. زمینه ژئوپلیتیکی فعلی و بهبود روابط بین تهران و عشقآباد میتواند آن را عملی کند.
با تشدید درگیریهای اخیر، ایالات متحده به دنبال ورود به روابط ایران و ترکمنستان بوده و به عنوان مانع جدی در پروژه صادرات گاز این کشور به عراق از طریق تهران است.
یکی از اهداف آمریکا و اسرائیل در تجاوز به خاک ایران، ناامن نشان دادن این کشور برای کریدورهای جهانیست تا اهمیت ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی ایران را تضعیف کنند.
پس از درگیری اخیر ایران و اسرائیل، قیمت گاز در اتحادیه اروپا افزایش یافت که در صورت انسداد تنگه هرمز و قطع صادرات LNG قطر، امنیت انرژی این قاره با تهدید جدی مواجه میشود، بنابراین امینت ایران برای این قاره از اهمیت بالایی برخوردار است.
اسرائیل، کشوری که خود دارای زرادخانهای کامل از سلاحهای اتمی است و هرگز عضو معاهدات بینالمللی عدم اشاعه سلاح هستهای (NPT) نشده است، امروز، کشوری دیگر را به دلیل فعالیتهای صلحآمیز هستهای، هدف حمله نظامی قرار میدهد. آیا این چیزی جز معیار دوگانه و استانداردهای مغرضانه در سیاست بینالمللی است؟
در میانه تنشهای منطقهای و تشدید درگیریها در غزه، سفر نماینده ویژه پادشاه عربستان سعودی به تهران و دیدار وی با رهبر انقلاب، نقطه عطفی در روابط دو رقیب سنتی خلیج فارس رقم زد. این تحول دیپلماتیک، در ادامه مسیر آغاز شده از توافق پکن، نشاندهنده چرخش راهبردی عربستان از تقابل به تعامل با ایران است؛ تغییری که ریشههای آن را نه فقط در تحولات سیاسی، بلکه باید در معادلات اقتصادی و وابستگی عمیق سعودیها به امنیت صادرات نفت جستوجو کرد.
با گذشت یکسال از عضویت رسمی ایران در بریکس، اجلاس روسای مجالس این بلوک اقتصادی در برزیل فرصتی مهم برای عبور از سطح شعار و ورود به مرحله همگرایی عملیاتی است؛ جایی که نقش مجلس شورای اسلامی در تسهیل مسیر همکاری، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته و میتواند به پیوند راهبردی ایران با سازوکارهای اقتصادی نوظهور، معنا و عمق ببخشد.
یک تولید و صادرکننده اسباببازی با اشاره به استقبال بازارهای روسیه و ارمنستان از محصولات ایرانی، بر ضرورت حمایت جدیتر از صنعت اسباببازی و مقابله با قاچاق تاکید کرد و گفت: با بهبود زیرساختهای صادراتی، این صنعت ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای بینالمللی دارد.
معاون وزیر اقتصاد با تاکید بر اینکه با شناسایی حلقههای مفقوده زنجیره ارزش و بازاریابی هوشمند، جذب سرمایهگذاری در ایران بهبود مییابد، گفت: بازاریابی در سطح داخلی و خارجی از طریق برگزاری نشستهای تخصصی و حرفهای را دنبال میکنیم.
قیمت گازوئیل در آمریکا برای نخستینبار از مرز ۶ دلار در هر گالن عبور کرده؛ رکوردی که اگرچه هنوز از اوج واقعی سال ۲۰۲۲ پایینتر است اما همزمانی آن با کاهش ذخایر دیزل و فعالیت پالایشگاهها در نزدیکی سقف ظرفیت، از تشدید کمبود فرآورده و افزایش فشار هزینهای بر حملونقل، کشاورزی و زنجیره تامین این کشور حکایت دارد.
مناقشه بر سر مجمعالجزایر فالکلند ابعادی نفتی به خود گرفته و میدان «سیلاین» با ذخایر بالقوه ۱.۷ میلیارد بشکه نفت به همراه مشارکت شرکت اسرائیلی ناویتاس و حمایت رئیسجمهور آرژانتین از تلآویو، به کانون «جنگ گرگها» بدل شده که در آن نفت، محور اصلی میدان نبرد دیپلماتیک است.
ایران در حالی در مسیر پیوستن به بانک توسعه جدید بریکس قرار گرفته که این نهاد در حال گسترش تامین مالی با ارزهای محلی است؛ با این حال، استفاده از ظرفیت آن برای ایران به عبور از موانع تحریم، انتقال پول و اتصال نظامهای پرداخت بستگی دارد.
دولت آمریکا در اوت ۲۰۲۶ برای نخستین بار از سال ۱۹۹۸ در بازار ارز مداخله کرد تا ارزش ین ژاپن را تقویت کند. این اقدام اگرچه حمایت از متحد دانسته شده اما انگیزه اصلی آن نگرانی از فروش اوراق خزانهداری آمریکا توسط ژاپن و فشار بر بازده این اوراق بوده است.
اقتصاد ایران با انبوهی از چالشهای همزمان روبهروست اما عبور از این وضعیت نه با حل تکتک مشکلات، بلکه با انتخاب چند اولویت راهبردی ممکن است؛ اولویتهایی که بتوانند مسیر تولید، تجارت و انرژی کشور را همزمان تغییر دهند.
با تشدید تحریمهای مالی علیه ایران، معادله صادرات دیگر صرفا به میزان فروش نفت و محصولات پتروشیمی محدود نمیشود؛ بلکه هزینه، زمان و امکان دسترسی به پول حاصل از صادرات به متغیر تعیینکننده تبدیل شده است؛ تغییری که میتواند با افزایش تخفیفها، هزینههای نقلوانتقال و خواب سرمایه، بخش قابل توجهی از درآمد صادراتی پتروشیمی را پیش از رسیدن به اقتصاد ایران...
در اقتصاد سیاسی، جغرافیا زمانی به قدرت تبدیل میشود که بتوان آن را به امتیاز اقتصادی بدل کرد؛ ایران نیز مجموعهای از اهرمهای ژئوپلیتیکی، از تنگه هرمز و امنیت انرژی تا کنترل مسیرهای ترانزیتی، مبارزه با قاچاق و مدیریت مهاجرت، در اختیار دارد که تاکنون بخش مهمی از هزینه آن را بدون دریافت مابهازای اقتصادی متناسب پرداخته است.
تحولات ژئوپلیتیک و تحریمهای مشترک ایران و روسیه، فرصت کمسابقهای برای بازتعریف روابط اقتصادی دو کشور ایجاد کرده است؛ فرصتی که میتواند از تجارت صرف فراتر رفته و با محوریت انرژی، ترانزیت، امنیت غذایی و همکاری صنعتی، ایران را به یکی از حلقههای کلیدی اقتصاد منطقه تبدیل کند.
رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی گفت: از یکسو بانک مرکزی و شبکه بانکی حمایت و نگاه لازم به بخش تعاون ندارند و از سوی دیگر، ایرادات قانونی و ساختاری در نحوه اداره تعاونیها، انگیزه مشارکت مردم را کاهش داده که منجر به کنار رفتن تعاونیها از دل اقتصاد ایران شده است.
رئیس اتاق تعاون تهران گفت: موانع قانونی، بخشنامههای متعدد و ضعف همراهی نظام بانکی از مهمترین مشکلات این بخش است و بدون رفع این موانع، ظرفیت تعاونیها به طور کامل فعال نخواهد شد.
رئیس فراکسیون کشاورزی پویا مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر
رئیس فراکسیون کشاورزی پویا مجلس گفت: با وجود تکلیف ۱۱.۵ درصدی برنامه هفتم برای اختصاص تسهیلات بانکی به بخش کشاورزی، در عمل تنها حدود ۳ درصد از اعتبارات شبکه بانکی به این بخش رسیده است.
رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران با بیان اینکه طرح اوراق سلف تمامسکه در کوتاهمدت به کنترل بازار طلا و سکه و جذب نقدینگی سرگردان کمک میکند، گفت: پایداری قیمت طلا و سکه در داخل، نیازمند آن است که دولت و بانک مرکزی برنامهریزی، سیاستگذاری و یک شورای سیاستگذاری مشخص برای مدیریت بازار و مدیریت قیمت ارز داشته باشند و از ابزارها و طرحهای اقتصادی موجود...