دیپلماسی اقتصادی و توسعه تجارت منطقهای، فرصتهای تازهای را برای رشد پایدار و گسترش بازارهای بینالمللی فراهم میکند. در دنیایی که همکاریهای اقتصادی نقش پررنگتری یافتهاند، در پرونده «دیپلماسی اقتصادی» به بررسی سیاستها، چالشها و دستاوردهای دیپلماسی اقتصادی خواهیم پرداخت که نشان میدهد، چگونه تعاملات منطقهای میتوانند مسیرهای جدیدی برای پیشرفت اقتصادی و افزایش رقابتپذیری ایجاد کنند.
در یک دهه گذشته، روابط تجاری ایران و مالزی اگرچه در ظاهر روندی رو به رشد داشته اما در واقع بازتابی از رابطهای نابرابر و وارداتمحور بوده است. سهم ناچیز و ناپایدار صادرات ایران در برابر واردات سنگین از مالزی، از جمله در حوزه روغن پالم و مواد اولیه صنعتی، نشان میدهد که ساختار تجارت دو کشور نیازمند بازنگری جدی است.
به گفته یک تحلیلگر اقتصادی، در شرایط جدید جهان، روسیه و چین در اوج تحریمها هستند اما میتوانند به یکدیگر کمک کنند؛ هند هم با وجود تحریمهای آمریکا، تبادلات خود با روسیه را افزایش داد و نفت بیشتری خریداری میکند؛ این موارد نشان میدهد که لازم است یک «باشگاه تحریمیها» میتواند شکل بگیرد و روزبهروز با اضافه شدن اعضای بریکس و شانگهای، گستردهتر شود، به طوری که تحریمها دیگر اثر چندانی نداشته باشد.
سخنگوی هیئترئیسه مجلس با بیان اینکه جنگ روانی در بروز التهاب بازار ارز نقش اصلی دارد، گفت: ما وارد مناسبات راهبردی جدیدی با چین و روسیه شدهایم که میتواند مقدمهای برای پایان یکجانبهگرایی دشمن در عرصه بینالملل باشد.
در شرایطی که تحریمهای غربی فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده، همکاری با چین به عنوان دومین اقتصاد جهان و شریک کلیدی در توافق ۲۵ ساله، فرصتهای بینظیری در حوزههای انرژی، فناوری، کشاورزی و بازارهای اوراسیا فراهم کرده است.
نایب رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی گفت: صادرات نفت کشور حتی در صورت اجرای کامل سازوکار اسنپبک فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش مییابد و این مکانیسم بیشتر اثر روانی و سیاسی دارد. اختلاف اخیر هند و آمریکا فرصتی برای ازسرگیری صادرات نفت ایران به دهلینو است که میتواند کاهش فروش را جبران کند.
یک پژوهشگر توسعه اقتصادی گفت: سفر رئیسجمهور به چین و حضور در اجلاس شانگهای میتواند نقطه عطفی در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور باشد. چین نقش حیاتی در صادرات نفت و تجارت ایران دارد و ادامه همکاریها میتواند به سود دو طرف باشد اما کاهش تعرفهها باید مدیریتشده صورت گیرد تا منطق سرمایه چین بر بازار ایران تحمیل نشود.
تحلیلگر اقتصاد بینالملل گفت: سفر رئیس جمهور به چین فرصتی برای ارتقای همکاریهای اقتصادی و تجاری ایران با دومین اقتصاد بزرگ جهان است. با این حال، میزان اثرگذاری این سفر به امضای توافقهای عملیاتی و رفع موانع داخلی وابسته خواهد بود.
سفر رئیس جمهور کشورمان به اجلاس ۲۰۲۵ شانگهای، فراتر از یک حضور تشریفاتی، نمادی از راهبرد تازه ایران برای تثبیت جایگاه خود در نظم چندقطبی جهان است، جایی که همکاری با چین و روسیه نه فقط راهی برای خنثیسازی تحریمها و مقابله با «مکانیسم ماشه» غرب تلقی میشود، بلکه فرصتی برای تبدیل ایران به هاب ترانزیت، انرژی و سرمایهگذاری در اوراسیا است.
سفر پزشکیان به پکن برای شرکت در اجلاس شانگهای، فراتر از یک دیدار دیپلماتیک عادی و نشانهای از تلاش تهران برای بازتعریف جایگاه خود در نظم نوظهور جهانی است؛ نظمی که با تقابل دو کریدور بزرگ «کمربند و جاده» چین و «کریدور هند-خاورمیانه-اروپا» شکل میگیرد و ایران با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک و همکاری راهبردی با چین و روسیه میکوشد به بازیگر محوری و پیونددهنده شرق و غرب بدل شود.
ایران و ارمنستان به عنوان کشور شریک، از ظرفیت بالایی برای گسترش مبادلات تجاری دوجانبه و همچنین با اوراسیا و جنوب آسیا دارند که همه آنها در گروه امنیت مرزهای مشترک و عدم ورود کشورهای خارجی است.
در حالی که نرخ مالیات بر اشخاص حقیقی و حقوقی (شرکت ها) در ایران ۲۵ درصد است، با اعمال انواع معافیتها و بخشودگیهای مالیاتی، میزان مالیات پرداختی به ازای ۴۶ درصد سود همه شرکتها در ایران صفر تا یک درصد است.
حذف ارز ترجیحی در مراحل اولیه زنجیره تامین، تصمیمی جنجالی است که دولت آن را برای پایان دادن به رانت و فساد ارزی و هدایت مستقیم یارانه به مصرفکنندگان نهایی اعلام و از امروز اجرا کرد، این اقدام بر صنایع، بازار سرمایه، بازار ارز و بهای مواد غذایی، هر کدام اثر خاص خود را دارد.
ابلاغ اساسنامه و امیدنامه صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت ارزی، نقطه عطفی در پیوند بازار سرمایه با تامین مالی ارزی و پروژههای صادرات محور محسوب میشود؛ اقدامی که میتواند بخشی از چالش مزمن کمبود منابع ارزی در اقتصاد را از مسیر بازار سرمایه هدفگذاری کند.
توافق جدید ایران و جمهوری آذربایجان برای افزایش ظرفیت عبور کامیونها از مرز آستارا، با هدف روانسازی جریان کالا، کاهش صفهای طولانی و تقویت صادرات غیرنفتی، اجرایی شد. این اقدام نهتنها تجارت با کشورهای اوراسیا را تسهیل میکند، بلکه ایران را در مسیر توسعه شبکههای ترانزیتی شمال–جنوب و جذب سرمایهگذاری لجستیکی آماده میسازد.
ابتکار «کمربند و راه» برای ایران فقط پروژه ریل و جاده نیست، بلکه آزمون «حکمرانی اتصال» است؛ جایی که هماهنگی سیاستی، همگرایی مالی و ثبات مقررات تعیین میکند اتصال فیزیکی به اتصال اقتصادی پایدار تبدیل شود یا خیر؛ گلوگاه اصلی ایران در «کمربند و راه»، زیرساخت نیست و یک چارچوب پنجگانه عملی برای کاهش ریسک و افزایش قابلیت اجرا ارائه میکند.
بودجه ایران دیگر تنها یک سند حسابداری نیست؛ بلکه نقشه مسیر تامین مالی است که سرنوشت تورم و تنگنای اعتباری را رقم میزند. تجربه سالهای اخیر نشان داده کسریها و تعهدات دولت دیر یا زود به شبکه بانکی منتقل میشوند و فشار بر بانکها، رشد پایه پولی و افزایش انتظارات تورمی، اقتصاد را در چرخهای از تورم و کمبود نقدینگی گرفتار میکند.
اقتصاد ایران طی پنج دهه گذشته در چرخهای مزمن از تورم بالا و بیثباتی گرفتار شده؛ چرخهای که نه حاصل شوکهای مقطعی، بلکه محصول سلطه مالی دولت، رشد مزمن نقدینگی و تعویق مکرر اصلاحات ساختاری است.
اقتصاد ایران امروز با بحران «قفلشدن سرمایه» روبهروست؛ بحرانی که ریشه آن نه در کمبود منابع، بلکه در بیاعتمادی عمیق سرمایهگذار داخلی به افق اقتصاد و ثبات سیاستگذاری نهفته است. نوسان ارز، مقررات متغیر، تورم مزمن و نااطمینانی نهادی، سرمایه را از تولید به حاشیه رانده و آن را در داراییهای غیرمولد متوقف کرده است.
مدیرعامل پایانههای نفتی ایران با تاکید بر توجه به پدافند غیرعامل در صادرات نفت از جزیره خارگ، گفت: همه تهدیدات طبیعی و انسانساخت مرتبط با صادرات نفت کشور شناسایی شده و با پیشبینی سناریوها و پایانههای جایگزین، راهکارهای متنوعی در سطوح راهبردی، مدیریتی، فرایندی و نیروی انسانی در نظر گرفته شده است.
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در گفتوگو با اقتصاد معاصر:
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفت: پرداختهای نقدی به دنبال آزادسازی یارانهها، نمیتواند آثار تورمی افزایش قیمتها را خنثی کند و ممکن است فشار اقتصادی بر مردم تشدید شود، این نگاه که صرفا با پرداخت پول نقد میتوان آثار تورمی آزادسازی قیمتها را کنترل کرد، واقعبینانه نیست زیرا افزایش قیمتها آثار چندبعدی دارد و تنها محدود به یک بخش خاص نمیشود.
نایبرئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق ایران خواستار اصلاح سریع قوانین در موضوع صادرات محصولات کشاورزی شد و گفت: در مناطق جنوبی کشور بخش زیادی از محصولات کشاورزی تولید شده و باوجود سررسید زمان عرضه به بازار، دپو شدهاند و عملا امکان صادرات آنها سلب شده است.
نائبرئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با اقتصاد معاصر
نائبرئیس کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران با اشاره به برخی تصمیمات اخیر درباره کارتهای بازرگانی و محدودیتهای صادراتی، معتقد است این سیاستها در عمل روند صادرات را با چالشهای جدی مواجه کرده و تولیدکنندگان و صادرکنندگان را در شرایطی نامطمئن قرار داده است.