جزئیات تولید و صادرات گوجه‌ فرنگی؛ چرا این میوه همه‌‌کاره گران شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بررسی‌ها نشان می‌دهد که از اواخر آبان‌ماه، قیمت گوجه‌فرنگی رشد چشمگیری پیدا کرده و تاکنون نیز ادامه داشته است. این روند قیمتی در حالی ادامه داشته که اوایل آذرماه، مسؤولان مربوطه اعلام کرده بودند که افزایش قیمت گوجه‌فرنگی مقطعی بوده و با ورود بار جدید به بازار، از اواسط آذرماه قیمت این محصول کشاورزی کاهش خواهد یافت. با این حال اما با پایان یافتن آذر و ورود به ماه دی، هنوز قیمت این محصول در بازار بالا بوده و به طور متوسط قیمتی حدودا ۶۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم دارد. 

جالب‌تر این بوده که بررسی‌های میدانی از میوه‌فروشان سطح شهر تهران نشان می‌دهد که این فروشندگان، گوجه‌فرنگی را به سه مدل درجه یک، درجه ۲ و درجه ۳ دسته‌بندی کرده‌اند و برای هر کدام نیز به دلخواه قیمت تعیین می‌کنند. 

به عنوان مثال بررسی میدانی از میوه‌فروشان منطقه ۷ تهران نشان می‌دهد که قیمت گوجه‌فرنگی درجه یک با قیمت هر کیلوگرم ۶۹ هزار تومان، درجه ۲ با قیمت هر کیلوگرم ۵۵ هزار تومان و درجه ۳ که گوجه‌فرنگی درهم بوده با قیمت هر کیلوگرم ۴۹ هزار تومان به فروش می‌رسد.  

علت گرانی چیست؟ 

به عقیده کارشناسان حوزه کشاورزی و مسؤولان بار فروشان، این افزایش قیمت گوجه‌فرنگی به دلیل یخ زدگی بوته‌ها در استان‌هایی همچون قزوین و زنجان بوده است. همچنین مصطفی دارایی‌نژاد، رئیس یشین اتحادیه بار فروشان می‌گوید: در حال حاضر ۷۰ درصد گوجه‌فرنگی کشور به وسیله کشت استان شیراز تامین می‌شود. 

از همین‌رو می‌توان دلیل اصلی گرانی این روزهای گوجه‌فرنگی را عوامل طبیعی عنوان کرد اما انتظاری که می‌توان از وزارت جهاد کشاورزی، به عنوان متولی اصلی حمایت از محصولات باغی و زراعی و همچنین مسؤول اصلی تامین معیشت مردم داشت، کنترل بازار و کاهش قیمت‌ها است. 

میزان سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی در کشور 

گوجه‌فرنگی در کشور به دو صورت زراعی و گلخانه‌ای کشت می‌شود. بررسی آمارنامه‌های وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که میزان سطح زیر کشت برای تولید گوجه‌فرنگی به طور غیر گلخانه‌ای در سال زراعی ۹۷-۹۶ تقریبا ۱۲۷.۹ هزار هکتار بوده که در سال زراعی ۹۸-۹۷ با رشد ۱۶ درصدی به ۱۴۸.۴ هزار هکتار رسید. 

بر اساس این آمار منتشر شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی، میزان سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی در سال زراعی ۹۹-۹۸ تقریبا ۱۳۱.۶ هزار هکتار بوده و این در حالی بوده که در سال زراعی ۱۴۰۰-۹۹، میزان سطح زیر کشت با کاهش ۳۹.۲ درصدی به ۸۰ هزار هکتار رسید. با این حال این روند کاهشی ادامه‌دار نبود و در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ تقریبا به ۱۰۳.۳ هزار هکتار افزایش پیدا کرد. 

گفتنی است که بر اساس آمارنامه وزارت جهاد کشاورزی، میزان سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ نیز تقریبا ۹۶.۹ هزار هکتار بود. 

در بحث کشت گلخانه‌ای نیز بررسی آمارها نشان می‌دهد که میزان سطح کشت گوجه‌فرنگی گلخانه‌ای در سال ۹۸ تقریبا ۲ هزار و ۱۵۸ هکتار بوده که در سال ۹۹ با افزایش جزئی به میزان ۲ هزار و ۴۲۴ هکتار افزایش یافته است. همچنین میزان سطح در سال ۱۴۰۰ رقم ۶۷۷ هکتار، در سال ۱۴۰۱ رقم ۲ هزار و ۱۵۴ هکتار و در سال ۱۴۰۲ نیز هزار و ۸۸۱ هکتار بوده است. 

هر ساله چه مقدار گوجه‌فرنگی در کشور تولید شده است؟ 

بررسی آمارنامه وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد که میزان تولید گوجه‌فرنگی در سال زراعی ۹۶-۹۷، تقریبا ۵.۶۶ میلیون تن بوده و در سال ۹۸-۹۷ با افزایش ۲۲.۵ درصدی به ۶.۹۳ میلیون تن رسیده است. 

در سال زراعی ۹۹-۹۸ نیز، میزان تولید گوجه‌فرنگی در رتبه چهارم میزان تولید در بین سایر محصولات کشاورزی قرار گرفته و عدد ۶.۳۵ میلیون تن را ثبت کرده است. همچنین میزان تولید این محصول در سال زراعی ۱۴۰۰-۹۹ تقریبا ۳.۷۶ میلیون تن بود. 

در دو سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ و ۱۴۰۲-۱۴۰۱، میزان تولید گوجه‌فرنگی مجددا افزایش داشته و به ترتیب رقم ۵.۰۴ و ۵.۳۸ میلیون تن را به ثبت رسانده‌اند. 

در بخش کشت گلخانه‌ای نیز لازم به ذکر است که میزان تولید گوجه‌فرنگی در سال ۹۸، میزان ۶۳۳ هزار و ۷۲ تن بوده که در سال ۹۹ با افزایش جزئی به ۶۸۱ هزار و ۵۶۵ تن رسیده است. همچنین میزان تولید این محصول در سال ۱۴۰۰، رقم ۳۶۵ هزار و ۴۴۸ تن، در سال ۱۴۰۱، رقم ۳۵۹ هزار و ۳۰۹ تن و در سال ۱۴۰۲ نیز، رقم ۳۸۵ هزار و ۹۴۰ تن به ثبت رسیده است. 

کدام استان‌ها پیش‌رو در تولید گوجه‌فرنگی بودند؟ 

هر ساله معمولا استان‌های فارس، هرمزگان، قزوین، بوشهر و خراسان رضوی جزو برترین تولیدکنندگان گوجه‌فرنگی در کشور هستند. بر اساس آمارنامه وزارت جهاد کشاورزی برای سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱، استان فارس سهم ۳۰.۵۸ درصدی در تولید گوجه‌فرنگی کشور داشته و در رتبه اول از این منظر قرار گرفته است. 

همچنین در طی این سال زراعی، هرمزگان با سهم ۱۳.۲۱ درصدی در جایگاه دوم، قزوین با سهم ۱۰.۲۳ درصدی در جایگاه سوم، بوشهر با سهم ۱۰.۱۲ درصدی در جایگاه چهارم و خراسان رضوی با سهم ۹.۸۷ درصدی در جایگاه پنجم از نظر قرار گرفته‌اند. به طور کلی این ۵ استان کشور، در این سال زراعی، سهم ۷۴.۰۱ درصدی از کل تولید گوجه‌فرنگی کل کشور را داشته‌اند. 

میزان صادرات گوجه‌فرنگی ایرانی 

گوجه‌فرنگی یکی از محصولات صادراتی کشاورزی کشور محسوب شده که سالیانه ارزآوری خوبی برای کشور رقم می‌زند. بررسی آمار گمرک ایران نشان می‌دهد که میزان صادرات این محصول در سال ۱۴۰۰ از لحاظ وزن ۸۲۵ هزار تن و از لحاظ ارزش نیز ۳۸۴ میلیون و ۵۲۷ دلار بوده است.

این در حالی بوده که میزان صادرات گوجه‌فرنگی کشور در سال ۱۴۰۱ از لحاظ وزن ۱۶ درصد کاهش داشته و به ۶۹۳ هزار تن و از لحاظ وزن نیز ۱۶.۴ درصد کاهش داشته و به ۳۲۱ میلیون و ۳۷۶ دلار رسیده است.

همچنین میزان صادرات این محصول ایرانی در سال ۱۴۰۲ از لحاظ وزن با رشد جزئی نسبت به سال قبل از آن مواجه شد و به ۷۰۱ هزار تن و از لحاظ ارزش نیز به ۳۴۷ میلیون و ۴۸۴ دلار رسید. آخرین گزارش گمرک ایران نیز مربوط به ۸ ماهه امسال بوده که بر اساس آن، میزان صادرات گوجه‌فرنگی از لحاظ وزن ۶۶۱ هزار تن و از لحاظ ارزش ۲۶۸ میلیون دلار ثبت شده است.