تامین پایدار سوخت نیروگاه‌ها با افزایش ۵۳ میلیون متر مکعبی تولید گاز

به گزارش اقتصاد معاصر؛ خاموشی‌ها و قطعی گسترده گاز در دولت روحانی، هر چند ممکن است در حافظه کوتاه‌مدت به فراموشی سپرده شود، اما اخبار آن در آرشیو رسانه‌ها به یادگار باقی مانده؛ روزگاری که صف خرید نفت سفید در بابل و آمل یا قطعی برق تهران به دلیل کمبود گاز به یک اتفاق عادی در کشور تبدیل شده بود.

طبق آمار وزارت نفت، دولت سیزدهم درحالی آغاز به کار کرد که کسری گاز در روز‌های پیک مصرف زمستانی بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون متر مکعب در روز برآورد می‌شد تا بدین ترتیب مهار افسار ناترازی گاز به یکی از ماموریت‌های جدی تبدیل شود.

افزایش ۵۳ میلیون متر مکعبی تولید گاز

هر چند پروژه‌های بالادستی تولید گاز به زمانی در حدود ۵ سال نیازمندند، اما در عمر ۳ ساله دولت سیزدهم برخی اقدامات اساسی منجر به جلوگیری از رشد ناترازی گاز شد تا در بلندمدت نیز با ثمر نشستن قرارداد‌های پایه‌گذاری‌شده، زمینه برای تامین پایدارتر گاز فراهم شود.

طبق آمار وزارت نفت، در ۳ سال گذشته تولید گاز کشور به میزان ۵۳ میلیون متر مکعب افزایش یافته که یکی از اقدامات مهم در این حوزه، بهره‌برداری از فاز ۱۱ میدان پارس‌جنوبی در شهریور ۱۴۰۲ و بعد از ۲۰ سال بلاتکلیفی به پای توتال و شرکت‌های خارجی است.

در این پروژه، برای نخستین بار در دنیا، عملیات برداشت و بارگیری سکوی گازی توسط شناور اوشنیک انجام شده و سکوی سوم فاز ۱۲ به موقعیت B فاز ۱۱ منتقل شد. این ابتکار پروژه را به میزان ۳ الی ۵ سال جلو انداخت و تولید گاز از این فاز را به ۱۵ میلیون متر مکعب در روز رساند.

پیش‌تر و در اسفند ۱۴۰۱ نیز آخرین پالایشگاه گازی پارس‌جنوبی در فاز ۱۴ با ظرفیت فرآورش روزانه ۷۵ هزار بشکه میعانات گازی و ۵۰ میلیون متر مکعب گاز شیرین وارد مدار شده بود که مجموع ارزش محصولات تولیدی آن سالانه ۳.۵ میلیارد دلار است. بدین ترتیب پرونده توسعه میدان پارس‌جنوبی در دولت سیزدهم بسته شد.

 
امضای قرارداد فشارافزایی پارس‌جنوبی در دولت سیزدهم

طبق آمار ترازنامه هیدروکربوری، سهم «گاز» در سبد انرژی کشور ۷۱.۸ درصد بوده و سهم «نفت» و «سایر منابع» به ترتیب ۲۶.۹ و ۱.۳ درصد است. نکته جالب اینکه هم‌اکنون حدود ۷۰ درصد از تولید گاز کشور نیز از میدان پارس جنوبی انجام می‌شود. به بیان دیگر سهم گاز پارس جنوبی از تامین انرژی کشور، حدود ۵۰ درصد است.

این وابستگی شدید به میدان پارس‌جنوبی، درحالیست که طبق پیش‌بینی‌ها، تولید گاز از این میدان از سال ۱۴۰۵ دچار افت فشار خواهد شد و بدین ترتیب اجرای پروژه فشارافزایی در دستور کار قرار گرفت؛ پروژه‌ای که البته قرار بود در سال ۹۶ اجرایی شود، اما بدون هیچ اقدامی، به دولت سیزدهم موکول شد.

در دولت سیزدهم کار از نقطه صفر آغاز شد و بعد از انجام کار‌های مطالعاتی و انتخاب سناریوی نهایی و همچنین حل مسائل مربوط به تامین مالی ۲۰ میلیارد دلاری، قرارداد طرح فشارافزایی پارس‌جنوبی اسفندماه سال گذشته با ۴ شرکت ایرانی پتروپارس، اویک، قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا و مپنا امضا شد.

با اجرای این طرح، ۹۰ تریلیون فوت مکعب گاز و ۲۰ میلیارد بشکه میعانات گازی به تولید کشور اضافه می‌کند که ارزش آن ۹۰۰ میلیارد دلار است.

در طرح فشارافزایی، منطقه خلیج‌فارس به ۷ هاب تقسیم می‌شود و هر هاب دارای ۴ سکو و مجموعا ۲۸ سکو است. از این تعداد ۱۴ سکو مختص فشارافزایی است که ۴ توربوکمپرسور ۳۰ مگاواتی بر روی هر یک از آنها مستقر می‌شود. وزن هر سکو ۷ هزار تن بوده که توان ساخت آن در داخل کشور وجود دارد و هر سکو یک میلیارد فوت مکعب را فشارافزایی می‌کند.

سهم ۴ برابری گاز در تامین سوخت نیروگاه‌های ایران

هر چند اقدامات مهمی در حوزه افزایش تولید گاز و تامین پایدار نیاز کشور صورت گرفته، اما مشکل اصلی به گازمحور بودن سبد انرژی کشور بازمی‌گردد. به عنوان مثال طبق گزارش موسسه EI، سبد تولید برق در ایران و دنیا یک تفاوت اساسی با یکدیگر دارند و آن سهم بالای گاز در تامین سوخت نیروگاه‌هاست که ۴ برابر میانگین جهانی است.
طبق آمار شرکت گاز، نیروگاه با سهم ۳۲.۶ درصدی، بزرگترین مصرف‌کننده گاز طبیعی در کشورند، با این وجود در دولت سیزدهم تامین پایدار سوخت نیروگاه‌ها به صورت کامل انجام شده تا اتفاقات مشابه دولت قبل در نرسیدن سوخت به نیروگاه‌ها و بروز خاموشی از این مسیر رخ ندهد.

هیچ نیروگاهی بدون سوخت نماند

هر چند اخیرا برق حرارتی در گزارشی از کاهش فقط ۶ درصدی گازرسانی به نیروگاه‌ها در تابستان امسال خبر داده که این اتفاق نه دلیل ناترازی و کمبود گاز بلکه به دلیل انجام عملیات اورهال پالایشگاه‌های گازی رقم خورده است که البته این اختلاف اندک نیز با تامین «سوخت مایع» جبران شده تا هیچ اثری بر تولید برق نیروگاه‌ها در پیک مصرف تابستانی نداشته باشد.

روند رو به بهبود تامین گاز در شرایطی است که حتی در سردترین ماه زمستان سال گذشته نیز میزان گازرسانی به نیروگاه‌ها، صنایع سیمان، فولاد و پتروشیمی به ترتیب ۴۱، ۴۵، ۵۲ و ۱۱ درصد رشد داشته، در نتیجه کاهش اندک تحویل گاز به نیروگاه‌ها در تابستان به تشدید کسری گاز بی‌ارتباط است.
در مجموع به نظر می‌رسد، یکی از اولویت‌های اصلی دولت چهاردهم، تکمیل پروژه فشارافزایی پارس‌جنوبی و البته تنوع‌سازی سبد تامین انرژی کشور باشد تا همانند سابق خدشه‌ای به تامین پایدار انرژی به همه بخش‌های مصرف‌کننده وارد نشود./ فارس