جنگ تجاری آمریکا و چین؛ نبرد بر سر فلزات و انرژی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر به نقل از بلومبرگ؛ دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور آمریکا روز سه‌شنبه با اعمال تعرفه‌ای ۱۰ درصدی بر تمامی واردات از چین، تنش‌های تجاری میان دو کشور را تشدید کرد. در واکنش، پکن اقداماتی هدفمند اتخاذ کرد که شامل کنترل‌های صادراتی بر تنگستن و برخی فلزات کمیاب دیگر همچون مولیبدن و تلوریوم، اعمال تعرفه ۱۵ درصدی بر واردات گاز طبیعی مایع (LNG) و زغال‌سنگ و همچنین اعمال تعرفه ۱۰ درصدی بر نفت خام و تجهیزات کشاورزی بود.

LNG و زغال‌سنگ؛ تغییر مسیر تجارت انرژی

آمریکا بزرگ‌ترین صادرکننده گاز طبیعی مایع (LNG) و چین بزرگ‌ترین واردکننده آن است که این امر زمینه را برای تغییر مسیرهای تجاری و افزایش ناکارآمدی‌های زنجیره تامین جهانی فراهم می‌کند. خریداران چینی اکنون برای انعقاد قراردادهای بلندمدت با پروژه‌های LNG آمریکا دچار تردید خواهند شد و احتمالا به تامین‌کنندگان جایگزین مانند قطر و استرالیا روی خواهند آورد. 

در سال گذشته، ۶ درصد از واردات LNG چین از آمریکا تامین شده اما این رقم احتمالا کاهش می‌یابد؛ زیرا خریداران چینی تلاش خواهند کرد که محموله‌های خود را به بازارهای دیگر، به‌ ویژه اروپا که به دلیل کاهش عرضه گاز روسیه قیمت‌ها در آن بالاتر است، منتقل کنند. چین پیش‌تر نیز در دوره نخست ریاست‌ جمهوری ترامپ، تعرفه‌هایی بر LNG آمریکا اعمال کرده بود. 

به گفته سائول کاوونیک، تحلیل‌گر انرژی در MST Marquee: «خریداران چینی از انعطاف‌پذیری مقصد در قراردادهای LNG آمریکا بهره خواهند برد و تلاش خواهند کرد تا محموله‌های قراردادی خود را بدون پرداخت تعرفه، در بازارهای دیگر به فروش برسانند.»

ایالات متحده ۳ درصد از واردات زغال‌سنگ حرارتی و کک‌شوی چین را تامین می‌کند اما این کشور می‌تواند به‌ راحتی از تامین‌کنندگان جایگزین، چه داخلی و چه خارجی، برای جبران این میزان استفاده کند.

تنگستن و سایر فلزات کمیاب؛ سلاح راهبردی چین

پنج فلز کمیاب که چین تحت کنترل‌های صادراتی قرار داده است، در صنایع الکترونیک، خودروسازی، انرژی، هوافضا و دفاعی نقش کلیدی دارند. این اقدام نشان‌دهنده واکنش هدفمند پکن و تمرکز آن بر حوزه‌هایی است که بیشترین اهرم فشار را در اختیار دارد. 

چین حدود ۸۰ درصد از تولید جهانی تنگستن را در اختیار دارد و تامین‌کننده اصلی دیگر فلزات کمیاب نیز محسوب می‌شود. تنگستن به دلیل چگالی بالا و نقطه ذوب بسیار زیاد خود، در ساخت موشک‌های ضد زره استفاده می‌شود. علاوه بر این، سیم تنگستن در فرآیند برش شمش‌های سیلیکونی برای تولید ویفرهای نیمه‌رسانا و صفحات خورشیدی کاربرد دارد. 

جسیکا فانگ، مدیر مشاوره در Project Blue می‌گوید: «افزایش کنترل‌های صادراتی چین بر مواد حیاتی نباید تعجب‌آور باشد. تفاوت این بار در این است که این اقدامات فقط بر نیمه‌رساناها و کاربردهای دفاعی متمرکز نیست، بلکه صنایع کالاهای مصرفی و انرژی را نیز هدف قرار داده است.»

چین هنوز بر واردات فلزات آمریکایی تعرفه‌ای اعمال نکرده است، اگرچه حجم تجارت این کالاها میان دو کشور محدود خواهد بود.

مس یکی از معدود حوزه‌هایی است که در آن تجارت قابل‌ توجهی جریان دارد؛ به‌ طوری که ۴۰ درصد از صادرات قراضه مس آمریکا و ۱۶ درصد از صادرات کنسانتره مس این کشور به چین ارسال می‌شود. در دور نخست تعرفه‌های ترامپ، پکن با اعمال تعرفه ۳۰ درصدی بر قراضه مس آمریکا پاسخ داد.

نفت خام؛ تامین جایگزین برای چین

چین در دسامبر گذشته حدود ۹۱۰ هزار تن نفت خام از ایالات متحده وارد کرد که معادل ۶.۸ میلیون بشکه یا ۲ درصد از کل واردات نفت خام این کشور بود. هرچند این مقدار چندان زیاد نیست اما با توجه به تحریم‌های آمریکا علیه صادرات انرژی روسیه و احتمال محدودیت‌های بیشتر بر نفت ایران، این رقم می‌تواند در سال جاری اهمیت بیشتری پیدا کند. نفت صادراتی آمریکا عمدتا سبک و شیرین است و خریداران چینی مانند سینوپک ممکن است برای تامین این نوع نفت به خاورمیانه روی بیاورند.

کشاورزی؛ ابزاری برای فشارهای آتی

پکن در واکنش خود بر واردات تجهیزات کشاورزی و تراکتورهای آمریکایی تعرفه اعمال کرد اما از اعمال تعرفه بر محصولات کشاورزی خودداری نمود. این اقدام نشان می‌دهد که چین هنوز امکان استفاده از این حوزه به‌ عنوان اهرم فشار در آینده را حفظ کرده است. در صورت بهبود روابط، چین ممکن است واردات محصولات کشاورزی آمریکا را افزایش دهد، به‌ ویژه که قیمت غلات در حال حاضر پایین است. 

چین از زمان نخستین دوره ریاست‌ جمهوری ترامپ، وابستگی خود به محصولات کشاورزی و خوراک دام آمریکایی را کاهش داده و منابع تامین خود را متنوع کرده است. با این حال، تحلیل‌گران بلومبرگ اینتلیجنس تخمین زده‌اند که بیش از ۱۰ میلیارد دلار از صادرات محصولات کشاورزی آمریکا در معرض خطر جنگ تجاری قرار دارد. در دوره نخست ترامپ، صادرات سویا از آمریکا به چین از ۱۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ به ۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۸ کاهش یافت.