صادرات کشاورزی ایران رکورد زد، اقلام معیشتی بازار گران شد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ تجارت محصولات کشاورزی ایران در ۱۰ ماهه نخست سال جاری تغییر چندانی نسبت به مدت مشابه سال گذشته نداشت اما آمارها از رشد قابل ‌توجه صادرات این بخش حکایت دارد. 

بر اساس گزارش‌های گمرک، صادرات محصولات کشاورزی ایران به لحاظ وزنی ۲۲ درصد و از نظر ارزشی ۳۵ درصد افزایش یافته و در ۱۰ ماهه سال جاری از مجموع کل سال گذشته ۴۰۰ میلیون دلار ارزآوری بیشتر را به ثبت رسانده است. 

افزایش صادرات، کاهش واردات 

بررسی آمارهای تجارت خارجی نشان می‌دهد که در این مدت، مجموع تجارت محصولات کشاورزی کشور به ۲۸.۳ میلیون تن و ارزشی معادل ۱۸.۹ میلیارد دلار رسیده است. در حالی که در ۱۰ ماهه نخست سال گذشته، این رقم ۲۹.۴ میلیون تن با ارزش ۱۸.۹۳ میلیارد دلار بود. 

رشد صادرات در حالی اتفاق افتاده که واردات محصولات کشاورزی کاهش یافته است. میزان واردات این بخش در ۱۰ ماهه نخست سال جاری با ۵ درصد کاهش وزنی و ۱۲ درصد کاهش ارزشی، به ۲۰ میلیون تن به ارزش ۱۲.۳ میلیارد دلار رسیده است. کاهش واردات در حوزه کالاهای اساسی مانند گندم، روغن خوراکی و برنج، هرچند به کاهش ارزبری منجر شده اما همزمان باعث افزایش شدید قیمت برخی اقلام مصرفی شد. 

بازارهای هدف صادراتی و رکوردشکنی ارزآوری 

طبق آمارها در مدت مذکور امسال، ۸ میلیون و ۳۵۷ هزار تن محصول کشاورزی و کالای اساسی به ارزش ۶.۶ میلیارد دلار صادر شده است در حالی که در مدت مشابه سال گذشته، صادرات این بخش ۶.۸ میلیون تن به ارزش ۴.۹ میلیارد دلار بوده است. این میزان رشد، صادرات محصولات کشاورزی را به رکوردی بی‌سابقه رسانده، به طوری که حتی در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ که بهترین عملکرد صادراتی این بخش ثبت شده بود، سقف ارزآوری از ۶.۵ میلیارد دلار فراتر نرفت. 

به طور متوسط، هر کیلوگرم محصول کشاورزی صادرشده، ۷۹۰ سنت ارزآوری برای کشور داشته که نسبت به سال گذشته (۷۱۵ سنت) افزایش محسوسی را نشان می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود با ادامه این روند، صادرات محصولات کشاورزی تا پایان سال از ۷ میلیارد دلار عبور کند و گامی مهم در جهت تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت و افزایش سهم صادرات غیرنفتی در اقتصاد کشور برداشته شود. 

مهم‌ترین مقاصد صادراتی محصولات کشاورزی ایران شامل کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، امارات، چین و اعضای اتحادیه اوراسیا مانند روسیه بوده است. در میان محصولات صادراتی، گروه‌های لبنیات، پسته، محصولات گرمسیری و صیفی‌جات بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند. 

چالش‌های صادرات؛ از کمبود در بازار داخلی تا افزایش قیمت‌ها 

رشد صادرات محصولات کشاورزی هرچند از منظر ارزآوری اتفاقی مثبت محسوب می‌شود اما در ماه‌های اخیر موجب برخی مشکلات در بازار داخلی شده است. خروج محصولاتی مانند سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی، صیفی‌جات، کره، لبنیات و شیرخشک، آن هم بدون توجه به میزان نیاز داخلی، به افزایش چندباره قیمت این محصولات در بازار داخلی منجر شده است. این موضوع نارضایتی عمومی را به دنبال داشته و دولت را ناگزیر به اجرای سیاست‌های تنظیم بازار کرده است. 

به نظر می‌رسد که سیاست‌گذاری در حوزه صادرات کشاورزی، نیازمند برنامه‌ای متعادل باشد که ضمن حمایت از ارزآوری، از کمبود کالاهای اساسی در داخل کشور و نوسانات قیمتی جلوگیری کند. 

با وجود چالش‌های پیش‌ رو، آمارها نشان می‌دهد که صادرات محصولات کشاورزی ایران در مسیر صعودی قرار دارد و حتی با وجود یک ماه باقی‌مانده تا پایان سال، رکوردهای جدیدی در این بخش ثبت شده است. در شرایطی که کشور نیازمند توسعه صادرات غیرنفتی است، تقویت زیرساخت‌های صادراتی، کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، ایجاد ارزش افزوده در زنجیره تامین و مدیریت بازار داخلی از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به پایداری این روند کمک کنند.