رشد صادرات نفت ایران به چین همزمان با تشدید تحریم‌ها

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر به نقل از S&P Global؛ واردات نفت خام ایران توسط پالایشگاه‌های مستقل چین، پس از ثبت رکوردی تاریخی در ماه مارس، ممکن است به‌دلیل تشدید تهدیدهای تحریمی ایالات متحده کاهش یابد؛ موضوعی که می‌تواند بر تجارت و فعالیت پالایشی این پالایشگاه‌ها تأثیرگذار باشد، بنا بر اعلام منابع آگاه در تاریخ ۳ آوریل.

بر اساس داده‌های مؤسسه پلتس، واردات نفت خام ایران از سوی پالایشگاه‌های مستقل چین در ماه مارس به رکورد تاریخی ۸.۰۷ میلیون تن (معادل ۱.۹۱ میلیون بشکه در روز) رسید. این رقم نسبت به اوج قبلی ۱.۷۱ میلیون بشکه در روز در ماه اوت ۲۰۲۴، افزایشی ۱۱.۹ درصدی و نسبت به سطح ۱.۶ میلیون بشکه‌ای فوریه نیز رشدی ۱۹.۵ درصدی را نشان می‌دهد.

رشد این واردات عمدتاً ناشی از بهبود شرایط لجستیکی از جمله کاهش ذخایر شناور در نزدیکی سواحل مالزی و همچنین قیمت رقابتی نفت ایران نسبت به سایر خوراک‌های پالایشی بوده است.با این حال، تحلیل‌گران بازار هشدار داده‌اند که این روند افزایشی ممکن است در ماه آوریل به‌دلیل اعمال تحریم‌های جدید آمریکا علیه بخش انرژی ایران، که طی هفته‌های اخیر تشدید شده‌اند، تضعیف شود.

طبق گزارش Jerusalem Post، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، در دوم آوریل با ۱۶ بانک بین‌المللی و نهادهای فدرال مجری قانون در واشینگتن دیدار کرد تا درباره سیاست تحریمی آمریکا علیه ایران، به‌ویژه در حوزه کاهش صادرات نفت این کشور، رایزنی کند.

در حالی‌ که برخی پالایشگاه‌های مستقل رویکردی محتاطانه و مبتنی بر انتظار اتخاذ کرده‌اند، معامله‌گران پیش‌بینی می‌کنند که واردات همچنان در سطوح بالا باقی بماند حدود ۷ میلیون تن (۱.۷۱ میلیون بشکه در روز) در ماه آوریل به‌ شرطی که قیمت نفت ایران همچنان رقابتی باشد.

یک منبع تجاری گفت: «تا زمانی که این محموله‌ها از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه‌تر از گزینه‌های دیگر باشند، پالایشگاه‌های مستقل به خرید ادامه خواهند داد؛ اما اقدامات جدید آمریکا می‌تواند زنجیره‌های تأمین را تحت فشار قرار دهد.»

کاهش ذخایر شناور

ذخایر شناور نفت خام در نزدیکی مالزی به‌عنوان یکی از مراکز کلیدی انتقال نفت ایران کاهش یافته، زیرا حجم بیشتری از این محموله‌ها به چین منتقل شده است، به‌گفته منابع آگاه.یک منبع تجاری اظهار داشت: «در ابتدای سال جاری، به‌دلیل تحریم‌های سنگین، ذخایر شناور افزایش یافته بود، اما این محموله‌ها به‌تدریج طی ماه‌های فوریه و مارس به چین منتقل شدند.»

بر اساس داده‌های Kpler، ذخایر شناور در ماه مارس به‌طور میانگین به ۴۲۶ هزار بشکه در روز کاهش یافت که نسبت به میانگین ماه‌های ژانویه و فوریه، افتی ۴۴ درصدی را نشان می‌دهد؛ زیرا روند انتقال به پالایشگاه‌های مستقل در استان شاندونگ سرعت گرفت.همچنین، کشتی‌های تحریم‌شده‌ای که همچنان میان چین و مالزی در رفت‌وآمد هستند، نقش مهمی در افزایش عرضه به پالایشگاه‌های مستقل ایفا کرده‌اند.

به‌گفته معامله‌گران، حداقل ۱ میلیون تن از واردات نفت در ماه مارس از طریق ۱۰ نفتکش تحریم‌شده منتقل شده که برخی از آن‌ها پیش‌تر حامل نفت خام روسیه بودند.از سال ۲۰۲۳ تاکنون، مجموعاً ۲۳۹ کشتی شناسایی شده‌اند که در صادرات نفت ایران مشارکت داشته‌اند. از این میان، ۱۶۶ نفتکش هم‌اکنون در فهرست تحریمی دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری ایالات متحده (OFAC) قرار دارند، طبق داده‌های S&P Global Commodities at Sea.با وجود ریسک‌های ناشی از اعمال تحریم‌ها، پایانه‌های خصوصی چین همچنان به دریافت محموله از کشتی‌های تحریم‌شده ادامه می‌دهند؛ عاملی که به روان‌سازی جریان محموله‌ها از مالزی به چین کمک کرده است.

افت حاشیه سود پالایش

با افزایش عرضه نفت ایران در بازار، قیمت‌ها طی روزهای اخیر کاهش یافته‌اند.در اوایل آوریل، نفت خام سبک ایران با تخفیفی معادل ۱.۵ تا ۱.۶ دلار در هر بشکه نسبت به قیمت قراردادهای آتی نفت برنت در بازار ICE، بر مبنای تحویل در شاندونگ (DES) عرضه شد. این در حالی است که تخفیف مزبور در اواخر ماه مارس حدود ۱ تا ۱.۲ دلار در هر بشکه بود.این کاهش هم‌زمان با افت حاشیه سود پالایشی اتفاق افتاده است، به‌گفته منابع صنعتی.یکی از منابع پالایشگاهی گفت: «به‌دلیل ضعف در حاشیه سود، علاقه برای خرید کاهش یافته است.»

بر اساس داده‌های مؤسسه JLC، حاشیه سود پالایش نفت‌های وارداتی برای پالایشگاه‌های مستقل شاندونگ در اواخر مارس به میزان ۱۱۲ یوان در هر تن (معادل ۲ دلار در هر بشکه) کاهش یافت و تا تاریخ ۲۶ مارس به تنها ۵۲ یوان در هر تن (معادل ۱ دلار در هر بشکه) رسید. در همین حال، میانگین نرخ بهره‌برداری هفتگی پالایشگاه‌ها در پایان مارس اندکی افزایش یافته و به ۵۴.۸ درصد رسیده است.

تداوم تولید نفت ایران با وجود ریسک‌های تحریمی

تولید نفت خام ایران همچنان مقاوم باقی مانده و در ماه فوریه به‌طور میانگین به ۳.۲۳ میلیون بشکه در روز رسید؛ اندکی بالاتر از سطح ژانویه و به‌طور پیوسته بالای ۳ میلیون بشکه در روز از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون، طبق نظرسنجی اوپک پلاس توسط مؤسسه S&P Global Commodity Insights.با این حال، تحلیل‌گران هشدار داده‌اند که تحریم‌های گسترده‌تر ایالات متحده در قالب سیاست فشار حداکثری که در دوران دولت ترامپ آغاز شد، می‌تواند تولید آتی ایران را با اختلال مواجه سازد.

اگرچه پیش‌بینی دقیق میزان افت تولید دشوار است، اما تحلیل‌گران پلتس بر این باورند که در صورت تشدید تحریم‌ها، تولید نفت ایران ممکن است تا سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یابد. با این حال، آن‌ها بر وجود سطح بالایی از عدم قطعیت در این برآورد تأکید دارند؛ به‌ویژه با توجه به اینکه کشتی‌های حامل نفت ایران اکنون با روش‌هایی پیچیده‌تر اقدام به دور زدن تحریم‌ها می‌کنند.