از سایه ترامپ تا هم‌پیمانی دوباره؛ اروپا و بریتانیا متحد در جبهه دفاعی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر به نقل از فایننشال تایمز؛ آشفتگی‌های بین‌المللی ناشی از دولت ترامپ باعث شده اتحادیه اروپا با جدیت بیشتری به دنبال امضای یک توافق‌نامه دفاعی و امنیتی با بریتانیا باشد؛ توافقی که به شرکت‌های نظامی بریتانیایی اجازه می‌دهد در پروژه‌های مشترک تسلیحاتی با اروپا همکاری کنند. 

تهدیدهای ترامپ درباره عدم حمایت از متحدان ناتو و تلاش‌هایش برای نزدیکی با روسیه، کشورهای اروپایی را وا داشته تا به فکر بازسازی توان دفاعی خود بیفتند، بودجه‌های نظامی را افزایش دهند و درباره راه‌های مشترک حمایت از اوکراین پس از احتمال دستیابی به یک توافق صلح با میانجی‌گری آمریکا گفت‌وگو کنند. 

در همین راستا، یک ائتلاف به رهبری مشترک فرانسه و بریتانیا شکل گرفته که قرار است زمینه‌ساز امضای این پیمان در اجلاس آینده رهبران اتحادیه اروپا باشد؛ اجلاسی که به میزبانی سر کی‌ر استارمر، نخست‌ وزیر بریتانیا برگزار می‌شود و نخستین نشست این‌ چنینی از زمان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپاست. 

یکی از دیپلمات‌های اروپایی گفته است: «از نظر دفاعی، بریتانیا دوباره به جمع ما برگشته؛ فقط کافی است این توافق‌نامه را امضا کنیم تا این واقعیت رسمیت پیدا کند.» 

در جلسه‌ای که روز جمعه بین سفرای اتحادیه اروپا برگزار شد، اکثر کشورهای عضو بر لزوم امضای این توافق‌نامه تاکید کردند. آن‌ها همچنین خواستار صدور بیانیه‌ای درباره مسائل کلان ژئوپلیتیکی بودند. کمیسیون اروپا اعلام کرده که تهیه این سند، شرط لازم برای حضور بریتانیا در برنامه ۱۵۰ میلیارد یورویی اتحادیه است؛ برنامه‌ای که با استفاده از وام‌های تضمین‌شده توسط بودجه مشترک اتحادیه، هزینه خرید تسلیحات برای کشورهای عضو را تامین می‌کند. 

نشانه‌هایی از همکاری نزدیک بین بریتانیا و اروپا نیز دیده می‌شود. مثلا وزیر دفاع بریتانیا هفته گذشته در بروکسل همراه با همتای فرانسوی‌ خود نشست ائتلافی برگزار کرد و سپس در آلمان همراه با وزیر دفاع این کشور، نشستی برای بررسی تامین تجهیزات نظامی اوکراین ترتیب داد. هم‌زمان وزیر دارایی بریتانیا نیز به نشست وزرای دارایی اتحادیه اروپا در ورشو پیوست و از همکاری مالی نزدیک‌تر در حوزه دفاعی با کشورهای اروپایی حمایت کرد. 

در کنار این توافق‌نامه دفاعی، اتحادیه اروپا و بریتانیا در حال نهایی کردن دو توافق دیگر درباره انرژی، مهاجرت و شیلات هستند. موضوع شیلات به‌ ویژه برای کشورهایی مثل فرانسه و دانمارک حساسیت بالایی دارد، چراکه آن‌ها خواهان حفظ دسترسی به آب‌های بریتانیا بعد از پایان توافق فعلی در سال ۲۰۲۶ هستند. 

فرانسه هشدار داده که اگر بریتانیا بخواهد درباره میزان دسترسی اتحادیه به آب‌هایش مذاکره مجدد کند، این موضوع می‌تواند بر مذاکرات گسترده‌تر، از جمله در حوزه دفاع، سایه بیندازد. 

با این حال، برخی دیگر از کشورها معتقدند نباید اجازه داد مساله‌ای نسبتا کم‌اهمیت مثل ماهی‌گیری، مانع همکاری جدی‌تر در زمینه‌ای حیاتی مانند امنیت اروپا شود. یکی از دیپلمات‌ها می‌گوید: «فرانسه بیش از حد درگیر جزئیات ماجرا شده، در حالی که بقیه کشورها بیشتر به منافع روشن و کلی این توافق نگاه می‌کنند.» 

سفارت فرانسه در اتحادیه اروپا درباره این موضوع اظهارنظر نکرده اما دانمارک که خود نیز صنعت ماهی‌گیری قدرتمندی دارد، اعلام کرده آماده همکاری نزدیک‌تر با کشورهای خارج از اتحادیه است. وزیر اقتصاد دانمارک گفته است: «ما رابطه نزدیکی با کشورهایی مثل نروژ و بریتانیا داریم، بنابراین طبیعی است که به‌ دنبال همکاری‌های بیشتر باشیم، به‌ ویژه اگر این همکاری‌ها به تقویت اروپا کمک کند.» 

در قالب طرح ۱۵۰ میلیارد یورویی، کشورهای عضو می‌توانند وام‌هایی دریافت کنند که بودجه‌اش از طریق بودجه مشترک اتحادیه تامین می‌شود و هدف آن، خرید تسلیحات حیاتی مانند سامانه‌های دفاع هوایی و موشکی است. با امضای این توافق‌نامه، شرکت‌های دفاعی بریتانیا می‌توانند در این پروژه‌ها به‌ طور کامل مشارکت داشته باشند، چراکه بسیاری از آن‌ها از قبل با صنایع نظامی ایتالیا، آلمان، سوئد و دیگر کشورها همکاری دارند. 

رئیس کمیسیون اروپا، اورزولا فون در لاین و رئیس شورای اروپا، آنتونیو کوستا از این همکاری نزدیک‌تر با بریتانیا حمایت کرده‌اند. والدیس دومبرووسکیس، کمیسر اقتصادی اتحادیه اروپا نیز گفته است: «برای تقویت دفاع اروپا باید هم در درون اتحادیه کار کنیم و هم در خارج از آن و ما از چنین همکاری‌هایی استقبال می‌کنیم.»