ناترازی برق دستاورد عدم بهره‌وری و مصرف نجومی انرژی در صنایع بزرگ

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در تاریخ ۱۴۰۴/۰۲/۰۳ مصاحبه‌ای با عنوان « صنایع یک‌سوم سال به دلیل ناترازی تعطیلند؛ دولت اهتمامی برای اصلاح ندارد» روی خروجی اقتصاد معاصر قرار گرفت که در آن مطرح شده بود ناترازی برق در استان‌های جنوبی، به‌ویژه در فصول گرم سال، منجر به توقف فعالیت واحد‌های صنعتی، کاهش تولید و عدم برنامه‌ریزی مشخص از سوی دولت برای رفع این مشکل شده است.

در آن مصاحبه رئیس اتاق بازرگانی بوشهر گفته بود که قطعی برق، فعالیت صنایع را برای حداقل ۹۰ روز در سال متوقف کرده و این امر هزینه‌های سنگین مالیاتی، تأمین اجتماعی و حقوق کارگران را به بخش خصوصی تحمیل می‌کند و این  هزینه تولید را افزایش داده و رقابت‌پذیری در بازار‌های جهانی را کاهش می‌دهد.

در این راستا، شرکت توانیر در توضیحاتی به اقتصاد معاصر مواردی را اعلام کرد که در ادامه می‌خوانید:

«بر اساس تازه‌ترین داده‌های منتشر شده در پایگاه Enerdata (اداره اطلاعات انرژی آمریکا) شدت مصرف انرژی در ایران طی دوره ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ با رشد ۷۵ درصدی مواجه شده، در حالیکه در بازه زمانی مشابه، شدت مصرف انرژی در سطح جهانی با کاهش ۳۵ درصدی همراه بوده است. شاخص شدت انرژی، نسبت انرژی استفاده شده را به ازای هر واحد از تولید ناخالص داخلی(GDP) نشان می‌دهد. هر چه این شاخص کوچک‌تر باشد؛ یعنی سیستم بهره ورتر و اقتصادی‌تر است».

«این رشد ۷۵ درصدی شدت انرژی در ایران در سه دهه اخیر حکایت از آن دارد که بهره‌وری صنایع در ایران بسیار ناچیز و به عبارت دیگر صنایع در ایران، انرژی بسیاری را هدر می‌دهند این درحالی است که مطابق با مواد ۱۱ و ۲۴ قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی، صنایع مکلف به افزایش بهره‌وری و مدیریت الگوی مصرف مطابق استاندارد‌های پذیرفته شده هستند».

«گزارش بازرسان سازمان استاندارد نیز موید این مطلب است که مصرف برق صنایع بسیار نجومی‌تر از حد متعارف است؛ بر اساس گزارش سازمان استاندارد متوسط درصد مصرف مازاد برق ۷۷ واحد صنعتی شامل "آهن و فولاد"، "تایر و تیوب"، "سرب و روی"، "روغن نباتی" و"آلومینیوم" به‌ترتیب ۲۰۲ درصد، ۱۰۹ درصد، ۶۶ درصد، ۲۷ درصد و ۱۱ درصد است».

«با این وجود، وزارت نیرو با هدف حمایت از صنایع تولیدی، در فروردین مصرف بیش از قدرت قراردادی را بدون اعمال بهای تجاوز درصورت نداشتن بدهی تا اسفند ۱۴۰۳ و با رعایت قیود فنی شبکه صادر کرد. با این وجود برخی از مشترکان سیمانی و فولادی نه تنها میلی به استفاده درست از فرصت تعطیلات نوروز نداشته‌اند بلکه خواستار دریافت برق کمتری نسبت به مدت مشابه پارسال بوده‌اند».

«بر اساس آمار در این بازه ۱۵ روزه بدون محدودیت برخی مشترکان سیمانی همچون استهبان - خاکستری، اردبیل، آذرآبادگان خوی، دشتستان، دلیجان، شرق، شمال، فراز فیروزکوه، بوکان، ممتازان، نایین و نیزار قم به ترتیب ۲۱ درصد، ۴ درصد، ۳۸ درصد، ۲۶ درصد، ۷ درصد، ۶ درصد، ۲۱ درصد، ۲۶ درصد، ۱۹ درصد، ۹ درصد، ۱۸ درصد و ۴ درصد نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته خواستار دریافت برق کمتری بوده‌اند. همچنین برخی مشترکان فولادی همچون مجتمع فولاد مبارکه، فولاد کاوه جنوب کیش، معدنی و صنعتی چادرملو، شرکت معدنی و صنعتی گلگهر و شرکت فولاد سیرجان ایرانیان به‌ترتیب ۷ درصد، ۱۰ درصد، ۸ درصد، ۱۴ درصد و ۲ درصد انرژی کمتری نسبت به مدت مشابه سال گذشته تحویل گرفته‌اند».

«افزون بر این در گزارش ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ خبرگزاری فارس آمده بود که مرور گزارش تولید صنایع در فروردین ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که ۷ کارخانه از ۱۰ صنعت برتر بورسی ایران نسبت به فروردین ۱۴۰۲ کاهش تولید را تجربه کرده‌اند؛ و آنچه را منجر به کاهش تولید صنایع می‌شود باید در جایی به غیر از کمبود برق جستجو کرد. به نظر می‌رسد صنایع مشکلات خود را نظیر نوسانات ارزی، کمبود نقدینگی و رکود بازار را پشت مسأله برق پنهان کرده‌اند».

«از سوی دیگر، براساس ماده ۴ قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، صنایع انرژی‌بر با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت نیرو مکلفند تا پایان امسال (۱۴۰۴)، حداقل ۹۰۰۰ مگاوات نیروگاه حرارتی با بازدهی حداقل ۵۵ درصد و ۱۰۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر و پاک از محل منابع داخلی خود احداث کنند که در صورت عدم تحقق این امر، تأمین برق این صنایع در شرایط کمبود برق، در اولویت طرح‌های مدیریت مصرف برق وزارت نیرو قرار می‌گیرد. این در حالی است که صنایع انرژی‌بر تاکنون فقط حدود ۲ هزار مگاوات نیروگاه به مدار آورده‌اند و با توجه به آنکه فقط حدود ۱۰ ماه تا به صدا درآمدن زنگ پایان فرصت صنایع انرژی‌بر برای عمل به این تکلیف قانونی باقی مانده و باید طی این مدت ۸ هزار مگاوات نیروگاه به مدار آورند».

«صنایع بزرگ همزمان که سود‌های کلانی از محل صادرات محصولات خود کسب کرده و در داخل نیز تولیدات خود را به قیمت صادراتی عرضه می‌کنند، کماکان می‌خواهند از برق یارانه‌ای برخوردار شوند این در حالی است که بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان به صنعت برق بدهکارند و سال‌هاست به علت همین قیمت یارانه‌ای و بسیار ارزان انرژی دریافتی، به فکر افزایش بهره‌وری و بهره‌گیری از تجهیزات با راندمان بالا و مصرف پایین انرژی نبوده‌اند و بار این موضوع را صنعت برق به تنهایی به دوش کشیده است».