چالش چندنرخی شدن نان در نانوایی‌های یارانه‌ای

علیرضا عباسی، عضو کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصاد معاصر درباره تخلفات و گران‌فروشی در حوزه نان اظهار داشت: ما سالانه حدود ۱۲ میلیون تن گندم نیاز داریم؛ چه برای مصرف نانوایی‌ها و چه برای صنف و صنعت. سال گذشته به لطف خدا این مقدار به‌ طور کامل تامین و از کشاورزان خریداری شد و در سیلو‌ها ذخیره گردید. این بخشی از ماجراست. مقدار گندمی که به کارخانه‌های آرد داده می‌شود و همچنین میزان تحویل آرد به نانوایی‌ها، عدد‌های مشخصی هستند اما اینکه دقیقا چه میزان از این آرد‌ها به نان تبدیل شده و به دست مردم رسیده، تا پیش از راه‌اندازی سامانه نانینو، آمار روشنی نداشت. 

وی ادامه داد: سه سال پیش، سامانه‌ای به نام «نانینو» راه‌اندازی شد. هدف آن، این بود که با نصب دستگاه‌های ثبت تراکنش در نانوایی‌ها، مشخص شود چه مقدار آرد به نان تبدیل می‌شود و تحویل مردم داده می‌شود. طبق بررسی‌هایی که در کمیسیون انجام دادیم، سامانه نانینو موفق شده حدود دو میلیون تن در مصرف گندم صرفه‌جویی ایجاد کند. یعنی اسراف منابع تا حدی کنترل شده است.

عباسی با اشاره به بررسی این سامانه در جلسات تخصصی گفت: تاکنون سه تا چهار جلسه با حضور نمایندگان وزارت‌خانه‌های اقتصاد و کشور برگزار کرده‌ایم و به ارزیابی عملکرد این سامانه پرداختیم. نتیجه این شد که هرچند سامانه مفید بوده اما ایرادات جدی دارد. ما تاکید کردیم این سامانه نباید کنار گذاشته شود؛ مانند ماجرای کارت سوخت که ابتدا حذف و سپس دوباره احیا شد. این سامانه کار تنظیم‌گری انجام می‌دهد و باید حفظ شود، با این تفاوت که نواقصش باید اصلاح شود.

وی افزود: در حال حاضر، نانوایان از تاخیر در پرداخت‌های دولت گلایه دارند. در دولت سیزدهم، یکی از خطوط قرمز، افزایش قیمت نان بود. طبیعتا با افزایش هزینه‌های کارگری، اجاره، انرژی و...، نانوایان هم متضرر می‌شوند. بر اساس سیاست دولت، به ازای نانی که عرضه می‌شود، مبلغی به عنوان یارانه یا مابه‌التفاوت به نانوا پرداخت می‌شود. این پرداخت‌ها بر پایه اطلاعات سامانه نانینو انجام می‌شود. اگر سامانه نبود، امکان این پرداخت هدفمند هم وجود نداشت. 

عضو کمیسیون کشاورزی تصریح کرد: هرچند نانوایان حق دارند از تاخیر در پرداخت‌ها ناراضی باشند اما راه‌حل این نیست که قیمت نان بدون ضابطه افزایش یابد. ما در حال حاضر چند نوع نانوایی داریم و آرد هم با سه نرخ متفاوت در اختیار نانوا‌ها قرار می‌گیرد؛ از ۶۵۰ تومان تا حدود ۹۰۰ تومان و آرد آزاد با نرخ حدود ۱۲ هزار تومان. طبیعتا نان نانوایی‌ که آرد دولتی می‌گیرد با نان نانوایی آزادپز متفاوت است.

عباسی اضافه کرد: اما مشکل از جایی شروع می‌شود که در یک نانوایی، با ریختن چند عدد کنجد روی نان، قیمت را دو برابر می‌کنند و در سامانه نیز آن را به عنوان دو عدد نان ثبت می‌کنند. این موضوع یکی از ایراداتی بود که به مسؤولان مربوطه منتقل کردیم و خواستیم اصلاح شود.

وی تصریح کرد: یکی از پیشنهادات ما این است که در یک نانوایی، فقط یک نوع قیمت‌گذاری برای نان وجود داشته باشد و دیگر امکان ثبت چند قیمت متفاوت صرفا به خاطر افزودنی‌هایی مثل کنجد وجود نداشته باشد، چراکه این موضوع باعث سوءاستفاده شده و سامانه نیز هنوز نتوانسته به‌ طور کامل جلوی آن را بگیرد.