پیگیری «نان کامل» در چه مرحله‌ای قرار دارد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ موسسه تحقیقات فنی مهندسی یکی از مجموعه‌های توانمندی است که در زمینه نان کامل صاحب دانش و فناوری به‌شمار می‌رود و در کشور نقش‌آفرین است. این موسسه یک پایلوت آزمایشی هم در این حوزه راه‌اندازی کرده، تا با تقویت ظرفیت‌ها و رفع چالش‌ها، در فازهای بعدی به تجاری‌سازی و گسترش و تعمیق موثرتر این فناوری در سراسر کشور بپردازد. مسئول این موسسه در گفت‌وگوی تفصیلی با «اقتصاد معاصر»، موضوع نان کامل را بررسی کرده است.

اقتصاد معاصر: می‌خواهیم آخرین نگاه و تحلیل شما را نسبت به این موضوع بدانیم. وضعیت کلی این موضوع به چه صورت است؟ چه پیشنهادها و راهکار‌هایی برای تسریع روند وجود دارد؟ چه قوانین و راهبرد‌ها و ظرفیت‌هایی وجود دارد که می‌توانیم آنها را عملیاتی کنیم؟ با چه چالش‌هایی روبه‌رو هستیم؟ 

سال‌هاست سازمان تات موضوع نان را از جهت کیفیت افزودنی‌ها، مکمل‌ها و غیره دنبال می‌کند و نه‌تنها موسسه فنی مهندسی، بلکه سایر موسسات این سازمان نیز در این راه می‌کوشند؛ بطورخاص موسسه فنی مهندسی از ۵ سال گذشته روی موضوع نان کامل کار می‌کند. انگیزه اصلی این موضوع این است که می‌خواهیم نان‌هایی با کیفیت بهتر در اختیار مردم قرار بگیرد. در سال گذشته مصوبه‌ای وجود داشت که کل استان‌ها را ملزم به کار بر روی نان کامل می‌کرد تا نان کامل در کشور جا بیفتد.

امسال بر اساس تجربیات موسسه تحقیقات فنی مهندسی و همچنین نگاهی که ریاست محترم سازمان تات دنبال می‌کرد، موضوع نان کامل در جایگاه یکی از دستورالعمل‌های اصلی قرار گرفت. این موضوع از فروردین ماه آغاز شد و جلسات متعددی در استان‌های مختلف برگزار شد. بطور مشخص در استان البرز تلاش بسیارزیادی جهت پیشرفت این موضوع انجام شد. در استان خراسان رضوی نیز به سبب اینکه بیشترین تمرکز تحقیقات ما در آن استان است، این موضوع دنبال شد. همینطور از سال گذشته بحث نان کامل وارد استان خوزستان و بخصوص شهرستان دزفول شده است. در آن شهر با فرمانداری و دستگاه‌های مختلف جلساتی برگزار شد تا بتوانیم این موضوع را جلو ببریم. پس از آن در استان‌های آذربایجان غربی، فارس، قزوین و سمنان نیز ورود پیدا کردیم تا بتوانیم آنچه داریم را در اختیار تولیدکنندگان و نانوایی‌ها قرار دهیم.

اقتصاد معاصر: برای انتقال دانش فنی موسسه هم برنامه‌ریزی شده است؟

یک ماه پیش متنی را با امضای آقای دکتر خیام - مسئول سازمان تات - تهیه کردیم و به همه سازمان‌های جهادکشاورزی اعلام کردیم که نان کامل در دستور کار موسسه تحقیقات فنی مهندسی قرار گرفته و این موسسه آمادگی دارد تا دانش خود را در اختیار استان‌ها قرار دهد؛ همچنین اعلام کردیم که استان‌ها باید زمینه‌سازی لازم را انجام دهند تا بتوانیم این دانش را به اشتراک بگذاریم. در استان‌هایی مثل خراسان رضوی، اصفهان، فارس و البرز جلساتی با شورای نان استان‌ها داشته‌ایم. در سازمان جلسه‌ای برگزار کرده و تمام دست‌اندرکاران نان را دعوت کردیم تا به آنها بگوییم که نان کامل، نانی است که خاصیت بیشتری نسبت به نان معمولی دارد. یعنی انرژی کمتری دارد، ولی پروتئین بیشتری دارد و از نظر چربی هم، درصد چربی کمتری دارد. همچنین از نظر خاکستر، میزان خاکستر نان کامل بیشتر است. شاید مهمترین نکته فیبر باشد. فیبر رژیمی به سلامت جامعه و طول عمر در جامعه کمک می‌کند. از نظر مواد مغذی نیز نان کامل، مواد مغذی بیشتری دارد؛ بنابراین در نهایت از خاصیت بهتری برخوردار است. در کل کاهش بیماری‌های قلبی و عروقی، کاهش ابتلا به سرطان دستگاه گوارش، کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲، کمک به کارکرد طبیعی دستگاه گوارش، حفظ وزن در محدوده طبیعی و شاخص قندی پایین جزو شاخصه‌های نان کامل است. گمان می‌کنم در بسیاری از استان‌ها نسبت به بهتر بودن نان کامل اشراف کلی پیدا شده، ولی هنوز اعداد و ارقام را خیلی نمی‌دانند. 

موسسه تحقیقات فنی مهندسی در این راستا پوستر‌هایی آماده کرده و در هر جایی که جلسه‌ای برگزار می‌کنیم، آن پوستر‌ها را نصب می‌کنیم تا هر کسی به آن سازمان مراجعه می‌کند از مزیت‌ها و خاصیت‌های نان کامل آگاه شود ولی در کل سرعت جریان‌سازی برای تولید نان کامل در استان‌ها کم است. احتمالا دلیل اصلی آن بحث «قیمت‌گذاری» است. وقتی نان کامل می‌شود، قطعا با افزایش قیمت روبه‌رو می‌شود ولی ما تردیدی نداریم که مردم این نان قیمت بالا را به‌خاطر سلامت خود خریداری می‌کنند. در برخی از استان‌ها مثل البرز، خراسان رضوی و مرکزی به راهکار‌هایی دست یافته‌اند و به برخی نانوایی‌ها اعلام کرده‌اند که اگر نان کامل بالایی تولید کنند، بازرسی به آنجا سر نمی‌زند؛ بنابراین می‌توانند با قیمت بالاتری که توسط استانداری تعیین شده، نان کامل را در اختیار مردم قرار دهند و در حال تلاش برای جریان‌سازی هستند.

اقتصاد معاصر: آقای دکتر، همه استان‌ها آرد کامل در اختیار دارند؟

این هم یک چالش مهم است؛ استانی مثل خوزستان که آرد کامل تولید می‌کند، این آرد را در اختیار داشته ولی مابقی فرآیند را طی نمی‌کند و از سوی دیگر استانی مثل البرز یا اصفهان آرد کامل ندارند ولی مابقی پروسه را برای تولید نان کامل دنبال می‌کنند؛ بنابراین این موضوع باید در داخل کشور یکسان‌سازی شود و همه استان‌ها از آرد کامل برخوردار باشند. یکی دیگر از مسائلی که در سازمان‌های جهاد کشاورزی و استانداری‌ها با آن مواجه بودیم، این بود که آنها مدعی بودند بخش کشاورزی آرد کامل تولید نمی‌کند؛ ولی در همان جلسات، سیلودار‌ها مدعی بودند که این موضوع صحت ندارد و ما آرد کامل داریم و اگر استانی اعلام نیاز کند می‌توانیم آرد کامل در اختیارش قرار دهیم؛ بنابراین می‌بینید که در استان‌های مختلف با مسائل مختلفی در رابطه با تولید آرد کامل یا نان کامل روبه‌رو هستیم.باید سیلو‌هایی جهت تولید آرد کامل مشخص شوند؛ این نکات می‌توانند به جریان‌سازی و تولید نان کامل در استان‌های مختلف کمک کنند. 

اقتصاد معاصر: آیا همین ارقام گندم کشور، مواد مغذی کافی برای تولید آرد مرغوب و نان کامل در اختیار مردم می‌گذارد؟ این موضوع نیاز به اصلاح ندارد؟ 

نکته خوبی است. برای تولید نان کامل نیازمند تولید گندم‌هایی با کیفیت بالاتر هم هستیم؛ بنابراین لازم است که موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر به معرفی گندم‌هایی از جنس آرد کامل به استان‌های مختلف اقدام کند. ما نیازمند این موضوع هستیم که کم‌کم در نوع گندم‌های خود، از بعضی از شاخص‌ها فاصله بگیریم و بیشترِ شاخص‌های آرد کامل را در نان دنبال کنیم و ترکیب گندمی که در استان‌ها تولید می‌شود به سمت درصد بیشتری از آرد کامل برود. اگر این مسائل مرتفع شوند، گمان می‌کنم سرعت بیشتری در مسیر رسیدن به آرد کامل خواهیم داشت.

اقتصاد معاصر: مساله دیگرِ بحثِ تولید نان این است که آیا نانوایی‌ها برای این کار دانش کافی دارند یا خیر؟ 

جلساتی که با استانداری‌ها و مسئولان خبازی‌ها داشتیم این‌گونه نشان می‌دهد که آنها مدعی هستند نانوایی‌هایی داریم که فرآیند و پروسه تولید نان کامل را می‌دانند ولی ضد و نقیض‌گویی‌هایی که در جلسات با آن روبه‌رو بودیم، نشان‌دهنده این موضوع بود که آنها نیز نیاز به آموزش دارند؛ بنابراین اعلام کردیم که موسسه تحقیقات فنی مهندسی آمادگی دارد که اگر استان‌هایی بتوانند ۱۰ یا ۱۵ نانوایی که حاضر به تولید نان کامل در آن استان هستند را شناسایی کنند، ما همکاران خود را به آن استان‌ها می‌فرستیم تا فرآیند و دانش تولید نان کامل را با آنها به اشتراک بگذارند. مشخصا با استان‌های البرز، خوزستان، آذربایجان غربی و فارس مکاتبه کرده‌ایم و قرار بر این است که فرآیند را دنبال کرده و پس از یک ماه به ما اعلام کنند تا این دوره آموزشی را برگزار کنیم.‌

می‌بینید که یک هم‌افزایی خوب اتفاق افتاده تا این موضوع شکل بگیرد ولی در رابطه با آن مسائلی که به عنوان چالش مطرح کردم، نیازمند این نکته هستیم که دستگاه‌های بالادستی و کسانی که با استانداری‌ها و سیلو‌ها ارتباط دارند، با ما همراه شوند تا بتوانیم در سال آینده شاهد نانوایی‌هایی باشیم که در کشور نان کامل تولید می‌کنند.

اقتصاد معاصر: دغدغه‌های جنابعالی نشان می‌دهد که رسانه ملی، اصحاب رسانه و خبرگزاری‌ها می‌توانند خیلی به فرهنگسازی و مطالبه‌گری نان کامل توسط مصرف‌کننده و مردم از دولت و تولیدکننده کمک کنند و این مسیر را هموار کنند؛ زیرا اگر متقاضی وجود داشته باشد، سیستم خود‌به‌خود به سمت تولید این نان می‌رود؛ گمان می‌کنم رسانه‌ها باید کمک زیادی انجام دهند. یک موضوع دیگر آقای دکتر؛ در گزارش‌های موسسه شما مشاهده می‌کنیم که بیشتر در حوزه مکانیزاسیون زراعت و محصولات باغبانی نقش‌آفرینی می‌کنید؛ آیا این موضوع صحت دارد؟

بله درست است.

اقتصاد معاصر: چرا در حوزه‌هایی مانند دام؛ طیور و آبزیان کمتر ورود کرده‌اید؟ 

شاید در کشور در این رابطه مطالبه‌گری نداشته‌ایم و بیشتر مطالبه‌گری از جنس زراعت بوده است؛ بنابراین اولویت اول ما هم زراعت بوده است. در ضمن بیشتر همکاران ما تحصیلات خود را در آن زمینه گذرانده‌اند. در حال حاضر تا حدودی وارد حوزه باغی هم شده‌ایم، هرچند که در این رابطه عملکرد ما خیلی خوب نیست. در رابطه با دام، طیور و شیلات نیز تقریبا از زمانی که من آمده‌ام، موسسه در تلاش است که این موضوع را فریاد بزند. ما به سازمان اعلام کرده‌ایم که می‌خواهیم یک بخش پژوهشی مستقل در رابطه با مهندسی دام، طیور و شیلات داشته باشیم تا بتوانیم بیشتر به این موضوعات بپردازیم. چهار نفر از همکاران را در موضوع دام، طیور و شیلات متمرکز کرده‌ایم تا روی این موضوع کار کنند ولی قبول می‌کنم که سرعت ما کم است و اخیرا به آن ورود پیدا کرده‌ایم.

امیدوارم که سازمان تات نیز همکاری کند. گمان می‌کنم که بخش پژوهشی می‌تواند به ما کمک کند تا بتوانیم هم نیروی متخصص جذب کنیم و هم بصورت متمرکزتر به مسائل دام، طیور و شیلات ورود پیدا کنیم. دستور کار اصلی ماست ولی قبول دارم که در سال‌های قبل خیلی نتوانسته‌ایم به آن ورود پیدا کنیم.