۲۵/بهمن/۱۴۰۴ | ۲۳:۵۲
اجرای مرحله دوم سه‌نرخی شدن بنزین تا ۲۷ بهمن محدودیت‌های گاز برای صنایع رفع شد جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ جدول قیمت گوشی شیائومی امروز شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ کاهش تدریجی مصرف گاز در کشور همزمان با افزایش دما آغاز پیش فروش بلیت‌ قطارهای اسفند از دوشنبه احتمال تعیین‌تکلیف دستمزد کارگران تا ۱۵ اسفند اخذ عوارض آزادراه تهران–کرج در دستور کار دولت قرار گرفت اطلاعیه جدید اتاق اصناف درباره قیمت جدید نان قیمت گوشت قرمز امروز شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ واریز ۲۵۰۰ میلیارد تومان سود به حساب ۱۱۷ هزار سهام‌دار پزشکیان:مصمم به عملیاتی کردن پروژه های ارتباطی و شریان های حیاتی کشور هستیم قیمت جدید تخم‌مرغ در آستانه ماه رمضان وضعیت بورس امروز 25 بهمن 1404 ابلاغ شرایط خرید کامیون کمپرسی از بورس قالیباف: حقوق‌ باید متناسب با تورم افزایش یابد دریافت مالیات از زمین‌های مسکونی قطعی شد ثبت نام خودرو‌های وارداتی امروز ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ | لینک ثبت نام، قیمت خودرو و شرایط جدید قیمت روز گوشی ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ نرخ مالیات خودروهای لوکس در سال آینده مشخص شد اعلام زمان اجرای مرحله سوم متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ + جدول اختصاص یک درصد مالیات بر ارزش افزوده برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان سقف معافیت مالیاتی کارکنان مشخص شد جدیدترین خبر درباره دستمزد ۱۴۰۵ کارگران ثبت نام فروش فوری ایران خودرو بدون قرعه کشی ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ + شرایط ثبت نام ایران خودرو، قیمت خودرو‌ها و لینک ثبت نام امضای ۲ سند مهم خط‌آهن رشت ـ آستارا قیمت دلار در مرکز مباله ارز و طلا امروز ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ نرخ بیکاری پاییز منتشر شد قیمت جهانی طلا امروز ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ شوک به علی علیپور قبل از بازی پرسپولیس مقابل گل‌گهر؟ قیمت دلار امروز شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ قیمت جدید آپارتمان در مناطق ۲۲‌گانه تهران طلا در حال تبدیل‌شدن به دارایی ذخیره‌ای جهان برای جایگزینی دلار روند مصرف آب، برق و گاز در صنایع فعال بازار سرمایه واکنش کارگران به حق مسکن ۳ میلیونی قیمت جهانی نفت امروز ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو شنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ واریز کالابرگ الکترونیکی امروز ۲۵ بهمن ۱۴۰۴+ مبلغ و نحوه استعلام کالابرگ ثبت‌سفارش ذرت دامی و جو آغاز شد گزارش هواشناسی امروز ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ مدل خرید طلا تغییر کرد هشدار ۵روزه هواشناسی برای تهران وضعیت پرواز‌های فرودگاه مهرآباد در ۲۲ بهمن چگونه خواهد بود؟ عدم خاموشی در زمستان امسال در سایه هماهنگی نفت و نیرو هشدار مهم رییس اتحادیه برای خریداران طلا پرداخت به‌موقع تعهدات دولت، شرط پایداری تأمین اجتماعی و رضایت بازنشستگان ماه رمضان ۱۴۰۴ چه روزی است؟ جدول قیمت گوشی شیائومی امروز سه شنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ جزییات کاهش قیمت تخم‌مرغ و برنج اعلام شد مصرف گاز بخش خانگی به ۵۸۲ میلیون مترمکعب رسید آخرین وضعیت تردد در جاده‌های کشور امروز ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ خرید آپارتمان در سعادت‌آباد چقدر آب می‌خورد؟ عرضه روزانه ۵۱ هزار تن نهاده دام در بازارگاه جزئیات مربوط به حقوق و مزایای کارکنان دولت در سال آینده فرمول سقف حقوق کارکنان تغییر کرد قیمت جدید کارخانه ای محصولات پارس خودرو اعلام شد قیمت جدید کارخانه ای محصولات سایپا اعلام شد قیمت کارخانه ایران خودرو اعلام شد+ جدول کشف قیمت یک عرضه اولیه در بورس انجام شد افزایش هواپیما‌های فعال مسافری ایران به ۲۴۳ فروند دامنه نوسان صندوق‌ها و گواهی سپرده نقره ۱۰ درصدی شد بیست و یکمین عرضه اولیه سال، امروز انجام می‌شود قیمت جهانی طلا امروز ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ پیشبرد ۵۰ پروژه توسعه‌ای و پیشران در چادرملو قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو سه شنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ رشد ۵ درصدی سهم تجدیدپذیرها در سبد برق کشور هشدار هواشناسی/برف و باران در ۱۹ استان قیمت واقعی مرغ رسما اعلام شد ۲ هزار حساب بانکی بسته شد خبر جدید درباره رقم وام ازدواج در سال ۱۴۰۵ عبور صدور کارت هوشمند سوخت از مرز ۶۲ میلیون کارت گرانفروشی خودروهای وارداتی‌ زیر ذره‌بین؛ مشتریان راه شکایت دارند رتبه‌بندی شرکت‌های هواپیمایی در پله آخر؛ صدور مجوز پرواز بر اساس میانگین رتبه ثبت نام خودرو‌های وارداتی بهمن ۱۴۰۴ + شرایط جدید و لینک ثبت نام قیمت جدید دام زنده اعلام شد وزیر نیرو: بیش از ۶ هزار پروژه در ابتدای دولت چهاردهم به بهره برداری رسید طرح ملی توسعه هوش مصنوعی اصلاح شد امکان دریافت پیام‌های واریز یارانه در پیامرسان داخلی کشتیرانی رتبه اول گروه حمل و نقل را بین ۱۰۰ شرکت برتر کسب کرد ارزش پرتفوی بورسی حکشتی ۴۲ درصد رشد کرد راه‌اندازی سه دهکده لجستیک با امضای تفاهم‌نامه توسعه حمل‌ونقل ریلی افزایش ۱۵ درصدی فروش شرکت‌های فلزی در دیماه وضعیت بورس امروز ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ دلار رسمی چند؟ آغاز ساخت خط ۱۱ مترو تهران با پیمانکاری قرارگاه خاتم قطار تهران- آنکارا به سفرهای عید می‌رسد رئیس اتاق اصناف ایران: اصناف در بزنگاه‌های حساس کنار انقلاب بوده‌اند بلیط قطار گران می‌شود؟ قیمت روز گوشی ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ ذخایر سدهای تهران در پایین‌ترین سطح ۴۶ سال گذشته صدور کارت هوشمند سوخت آنی شد جمع‌آوری ۹ میلیون مترمکعب گاز‌های همراه و مشعل پزشکیان: در جمع‌آوری گازهای فلر یک‌ساعت هم نباید از دست برود قیمت محصولات بهمن افزایش یافت رشد ۵۹ درصدی توزیع مالیات بر ارزش افزوده حق مسکن کارگران ۳ میلیون تومان شد تولید ۹۳ درصد برق کشور در نیروگاه حرارتی قیمت جهانی طلا امروز ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ ارزش معاملات خرد به مرز ۱۹ همت رسید قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ قیمت جهانی نفت امروز ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ گزارش هواشناسی امروز ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ اجرای طرح فک رهن خودروهای ایران‌خودرو به صورت برخط نرخ خرید تضمینی گندم بیشتر از ۴۲ هزار تومان است ۱۴ همت برای ۶۹۰ طرح تامین مالی شد پذیره‌نویسی الکترونیک حق تقدم ۱۱ ناشر در دیماه نتیجه مزایده یک فروشگاه دولتی ۹۰ میلیارد تومانی مشخص شد قیمت جهانی طلا امروز ۱۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ سقف تراکنش غیرحضوری بانکی تغییر کرد + رقم تراکنش نرخ طرح ترافیک موتور چقدر است؟‌‌ قیمت روز گوشی ۱۹ بهمن۱۴۰۴ قیمت تخم‌مرغ کاهش و کنسرو افزایش یافت+جدول قیمت کالاهای اساسی هشدار دیوان محاسبات درباره فاصله بودجه با عملکرد برخی شرکت‌ها توقیف سه نفتکش ایرانی توسط هند قالیباف: ارز ترجیحی حذف نشده و به سبد خانوار می‌رود پزشکیان: گفتگوهای ایران و آمریکا قدم رو به جلو بود زمان واریز کالابرگ دهک‌های ۴ تا ۷ + مبلغ ،زمان‌بندی واریز دهک‌ها و نحوه استعلام کالابرگ الکترونیکی همه جرایم مالیاتی تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان بخشیده شد ورود ۱.۵ میلیارد مترمکعب آب به سد‌های کشور در ۲ هفته اخیر زمان عرضه اولیه ثپهران + میزان نقدینگی میزان افزایش حقوق کارمندان در ۱۴۰۵ +فرمول جدید محاسبه حقوق ۱۴۰۵ قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو یکشنبه ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ وضعیت وام ازدواج در بودجه ۱۴۰۵ به کجا رسید؟ خرید آپارتمان در زعفرانیه چقدر آب می‌خورد؟ علت جاماندن خانوار از طرح کالابرگ چیست؟ رشد ۱۳ درصدی صادرات ایران به اوراسیا حقوق این افراد ۸۰ درصد اضافه می‌شود + جزییات نرخ خرید تضمینی گندم به فوریت اصلاح می‌شود ثبت‌نام فروش فوری سایپا بهمن ۱۴۰۴ + شرایط + قیمت و لینک ثبت‌نام قیمت گندم چقدر گران می‌شود؟ انجام ۱۹ پرواز برای بارورسازی ابرها تا ۱۷ بهمن‌ماه قیمت جدید گوشت قرمز در بازار قیمت روز گوشی ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ پایان خوداظهاری بانکی؛ برخورد با بانک‌های ضعیف کلید خورد قیمت جهانی نفت امروز ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ معامله ۷۷.۷ همت محصول و کالا در بورس کالا نوری قزلجه: قیمت مواد غذایی در ماه رمضان تغییر نمی‌کند ترامپ فرمان وضع تعرفه بر شرکای تجاری ایران را امضا کرد نرخ جدید سود بانکی اعلام شد ضوابط خرید و فروش اسکناس صادرکنندگان در صرافی‌های بانکی ثبت نام فروش فوری سایپا بهمن ۱۴۰۴ + شرایط و لینک ثبت نام سایپا افزایش ۱۵ درصدی قیمت تایر برای همه گروه‌ها از ۱۵ بهمن‌ ۶۰۰ هزار تن چغندر در قند بیستون فرآوری شد نرخ ارز در بودجه سال آینده مشخص شد قیمت جهانی نفت امروز ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ قیمت جهانی طلا امروز ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ ابلاغ فهرست کالاهای اساسی مشمول بسته حمایت از صنایع ابلاغ فهرست اصلاحی شناورهای مشمول سفر تشویقی دوم وارداتی تصمیم مهم اوپک پلاس، تولید نفت ثابت تا پایان سه‌ماهه اول ۲۰۲۶ تامین ۴۸.۷ میلیارد دلار برای واردات کالاهای مختلف کشور طرح بیمه سلامت رایگان شامل چه کسانی می‌شود؟‌ واردات کالاهای اساسی بدون انتقال ارز از استان‌های مرزی مجاز شد عرضه ایران‌چک ۵ میلیون ریالی در شبکه بانکی+ ۱۱ ویژگی امنیتی قیمت دلار و ارز امروز ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ معامله ۱۲۲ میلیون دلار در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ایران طی روز گذشته جرائم بیمه‌های شخص ثالث بخشیده شد ابلاغ ترخیص نود درصدی ۱۶ ردیف تعرفه کالا‌های کشاورزی ثبت فروش ۸.۵ همتی در ماه نخست سال مالی جدید «کچاد» اصناف خسارت‌دیده، مدارک و برآورد خسارت خود را اعلام کنند طرح سراسری مقابله با گران‌فروشی در آستانه رمضان و نوروز دستورالعمل تأمین ارز واردات نهاده‌های دامی با اوراق گام ابلاغ شد آغاز مجدد ثبت سفارش و واردات تلفن همراه؛ موبایل ارزان می‌شود آغاز عرضه اسکناس در بانک‌ها مرکز مبادله: بازار ارز تجاری مثل سایر بازارهای مالی دامنه نوسان دارد نتایج مثبت یکپارچه‌سازی نرخ ارز به مرور زمان خود را نشان خواهد داد خداحافظی با ترخیص فیزیکی کالا جزئیات اقدام حمایتی دولت برای جبران خسارت کسب و کارهای دیجیتال پاسخ رئیس اتاق اصناف تهران به گرانی‌ کالاهای اساسی در بازار امکان برقراری تماس از خطوط ثابت با خارج از کشور هم فراهم شد امکان تماس با خارج از کشور فراهم شد حذف کارت های اجاره ای و تسریع در برگشت ارز صادراتی حق امتیاز ارایه خدمات هوش مصنوعی تعیین شد بازار تلفن همراه در مسیر رقابتی شدن گمرک: با آزادسازی ارز، ترخیص کالاها روان‌تر شد بیت‌کوین در پایان ۲۰۲۵ نزولی ماند عبور بانک از هزینه‌های سنگین اضافه‌برداشت و حرکت به سمت سودآوری پایدار رشد ملایم بیت‌کوین و اتریوم همزمان با افت کارمزد تراکنش‌ها کمان 73 درصدی در نمودار «کچاد»؛ چرا چادرملو سودسازترین شد؟ افزایش سرمایه بانک کشاورزی، ضرورت ملی است تسهیلات قرض‌الحسنه سه میلیارد ریالی بانك ملت برای تكمیل وجه ودیعه ثبت نام خودرو وارداتی مزدا EZ60 بانك ملت با ساخت 85 مدرسه به عنوان یكی از حامیان اصلی مدرسه سازی در كشور معرفی شد صادرات محصولات فنرسازی زر به کشورهای عراق و حوزه CIS لغو تماس‌های تبلیغاتی با شماره‌گیری عدد ۱۱ رفع فیلتر تلگرام تکذیب شد فاصله ۲۵ درصدی در بازار آیفون حفظ شد دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
۰۹:۱۹ ۱۴۰۴/۰۹/۰۱

تهدید کوانتومی برای بیت‌کوین؛ الگوریتم شور امنیت بلاک‌چین را نشانه گرفت

اظهار نظر تازه یکی از معتبرترین پژوهشگران رایانش کوانتومی، موجی از نگرانی را در جامعه رمزارز‌ها ایجاد کرده است. وی هشدار می‌دهد که ساخت کامپیوتری کوانتومیِ قادر به اجرای الگوریتم شور (الگوریتم شور یک الگوریتم کوانتومی مشهور است که می‌تواند فاکتورگیری اعداد بزرگ و حل لگاریتم گسسته را بسیار سریع‌تر از کامپیوتر‌های کلاسیک انجام دهد) و در نتیجه شکستن رمزنگاری‌های فعلی از جمله امنیت بیت‌کوین ممکن است بسیار زودتر از پیش‌بینی‌ها رخ دهد.
تهدید کوانتومی برای بیت‌کوین؛ الگوریتم شور امنیت بلاک‌چین را نشانه گرفت
کد خبر:۳۹۰۸۶

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در حالی که جهان فناوری هنوز در شوک پیشرفت‌های اخیر هوش مصنوعی است، این‌بار رایانش کوانتومی به کانون نگرانی‌ها بازگشته است. یک پژوهشگر برجسته این حوزه هشدار داده که احتمال ساخت کامپیوتر کوانتومیِ قادر به شکستن رمزنگاری‌های امروزی، بسیار نزدیک‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی است؛ هشداری که به‌طور مستقیم امنیت شبکه‌های مبتنی بر رمزنگاری، از جمله بیت‌کوین را هدف قرار می‌دهد.

یکی از معتبرترین پژوهشگران حوزه رایانش کوانتومی اعلام کرده است که ممکن است خیلی زودتر از آنچه تصور می‌شد، یک کامپیوتر کوانتومی قابل استفاده برای شکستن رمزنگاری ساخته شود؛ موضوعی که نگرانی‌های جدی درباره امنیت بیت‌کوین ایجاد کرده است.

اسکات آرونسون، دانشمند شناخته‌شده علوم کامپیوتر در وبلاگ خود Shtetl-Optimized نوشت که با توجه به سرعت شگفت‌انگیز پیشرفت سخت‌افزاری، اکنون یک احتمال واقعی وجود دارد که پیش از انتخابات بعدی ریاست‌جمهوری آمریکا یک کامپیوتر کوانتومی خطاپذیر capable of running Shor’s algorithm ساخته شود. وی گفت حجم پیشرفت‌ها آن‌قدر زیاد شده که نشان می‌دهد ما دیگر در دنیای شکاکان رایانش کوانتومی زندگی نمی‌کنیم.

امنیت بیت‌کوین به امضا‌های ECDSA (الگوریتم‌های رمزنگاری در دنیای بلاک‌چین و امنیت دیجیتال) و سختی محاسبه لگاریتم گسسته وابسته است، اما یک کامپیوتر کوانتومی قدرتمند که الگوریتم شور را اجرا کند، می‌تواند عدد‌های بزرگ را فاکتورگیری کرده و لگاریتم گسسته را در زمان بسیار کوتاهی حل کند که این تهدید مستقیم برای رمزنگاری بیت‌کوین است. همین موضوع در شبکه X به سرعت بازتاب پیدا کرد و نیک کارتر، شریک Castle Island Ventures، گفت: «اهمیت سخنان آرونسون را مردم درک نمی‌کنند؛ وی همیشه به‌عنوان یک واقع‌گرا یا حتی شکاک شناخته می‌شد. این‌که وی چنین حرفی می‌زند، بسیار مهم است. امسال اتفاقات بزرگی افتاده.»

در فضای کریپتو نیز نگرانی دیده شد، یک کاربر نوشت: «صادقانه نگران بیت‌کوین هستم؛ شاید این فرصتی برای اتریوم باشد.» الی بن‌ساسون، هم‌بنیان‌گذار StarkWare، پاسخ داد: «من برای هر دو نگرانم.» به گفته بسیاری از متخصصان، هیچ بلاک‌چینی که به رمزنگاری کلاسیک تکیه دارد، در برابر تهدید کوانتومی ایمن نیست.

با این حال، برخی معتقدند نباید تهدید را فوری تلقی کرد، حسیب قریشی هشدار داد که اجرای الگوریتم شور روی یک عدد متوسط خود یک دستاورد بزرگ است، اما شکستن کلید‌های واقعی ۲۵۶ بیتی نیازمند مقیاس و مهندسی بسیار بزرگ است. وی با اشاره به پلتفرم پیش‌بینی Metaculus گفت پیش‌بینی فعلی برای فاکتورگیری اولین عدد RSA توسط شور، اواسط دهه ۲۰۳۰ است. این پیش‌بینی طی سال‌های اخیر جلو آمده، اما هنوز به معنای فروپاشی قریب‌الوقوع نیست.

قریشی در پایان افزود: «تهدید جدی است، اما فوری نیست. مهاجرت به رمزنگاری پساکوانتومی حداقل چهار سال زمان می‌برد و چند سال آینده برای برنامه‌ریزی بسیار حیاتی است.»

در مقابل، برخی معتقدند باید با سرعت و جدیت بیشتری اقدام کرد، الکس پرون، مدیرعامل Project Eleven، گفت: «وحشت لازم نیست، اما باید کاملا جدی باشیم.» وی تاکید کرد Metaculus معیار مناسبی نیست، زیرا نظرات افراد متخصص و غیرمتخصص را از هم جدا نمی‌کند. پرون با اشاره به اینکه فناوری‌هایی مانند کوانتوم یا هوش مصنوعی معمولا با جهش‌های ناگهانی رشد می‌کنند، اضافه کرد: «حتی اگر فقط ۱ درصد احتمال داشته باشد که طی پنج سال آینده چنین کامپیوتری ساخته شود ــ که می‌تواند امنیت کل دارایی‌های روی زنجیره را از بین ببرد، چرا نباید اولویت اول باشد؟ وقتی اتفاق بیفتد، هیچ چیز مهم‌تر از آن نخواهد بود.»

در بیت‌کوین نیز خطر برای همه آدرس‌ها یکسان نیست. آدرس‌های P۲PK و هر آدرسی که کلید عمومی آن قبلا روی زنجیره منتشر شده، آسیب‌پذیرترند. کوین‌های بسیار قدیمی یا آدرس‌هایی که بار‌ها استفاده شده‌اند، اولین اهداف یک مهاجم کوانتومی خواهند بود.

با این حال، مشکل اصلی زمان‌بندی و هماهنگی ارتقای شبکه است، گفته آرونسون مبنی بر اینکه «پیش از انتخابات آمریکا ممکن است» به معنای وجود دستگاهی که بیت‌کوین را بشکند نیست؛ اما فاصله روانی بین پیشرفت کوانتوم و زمان لازم برای ارتقای بیت‌کوین را کوتاه کرده است. کارشناسانی مانند چارلز ادواردز اعتقاد دارند مهاجرت به امضا‌های پساکوانتومی یا ترکیبی به چند سال برنامه‌ریزی در میان نودها، ماینرها، کیف‌پول‌ها و صرافی‌ها نیاز دارد و این کار باید قبل از قابل‌شکسته‌شدن عملی ECDSA (الگوریتم‌های رمزنگاری در دنیای بلاک‌چین و امنیت دیجیتال) انجام شود.

در نهایت، اگرچه کارشناسان می‌گویند تهدید کوانتومی هنوز فوری نیست، اما پنجره زمانی برای واکنش امن و هماهنگ به شکل نگران‌کننده‌ای در حال کوچک‌تر شدن است. اکنون جامعه کریپتو، توسعه‌دهندگان و سیاست‌گذاران باید تصمیم بگیرند که آیا این هشدار را جدی می‌گیرند یا بار دیگر منتظر می‌مانند تا فناوری با جهشی ناگهانی همه معادلات را تغییر دهد. آینده امنیت دارایی‌های دیجیتال، بیش از هر زمان دیگری، به سرعت و کیفیت آمادگی امروز وابسته است.