نقره در مسیر ابزارهای پیشرفته مالی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ راه‌اندازی معاملات نقره در بورس کالای ایران را می‌توان یکی از گام‌های مهم در توسعه بازار ابزارهای مبتنی بر فلزات گران‌بها در ایران دانست. با ورود گواهی سپرده شمش نقره و قراردادهای آتی به این بازار و برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی قراردادهای اختیار معامله (آپشن)، زنجیره ابزارهای مالی مرتبط با نقره در حال تکمیل است. این تحول به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهد بدون نیاز به نگهداری فیزیکی نقره، از نوسانات قیمتی آن بهره‌مند شوند و از طریق ابزارهای متنوع، استراتژی‌های حرفه‌ای‌تری را اجرا کنند.

بر این اساس، مهم‌ترین مزیت توسعه معاملات نقره، افزایش تنوع ابزارهای سرمایه‌گذاری و امکان پوشش ریسک است؛ چرا که در بازار نقدی، سرمایه‌گذار فقط از افزایش قیمت منتفع می‌شود. با اضافه شدن قراردادهای آتی و به‌ویژه اختیار معامله، امکان کسب سود از روندهای نزولی نیز فراهم می‌شود.

به عبارت دیگر ابزار آپشن این مزیت را دارد که خریدار با پرداخت مبلغی مشخص (حق‌بیمه)، حق خرید یا فروش در قیمت معین را به دست می‌آورد، بدون آنکه الزام به اجرای قرارداد داشته باشد. این ویژگی، مدیریت ریسک را دقیق‌تر و انعطاف‌پذیرتر می‌کند و برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای جذاب است.

از منظر ساختاری نیز معاملات در بستر بورس کالا، شفافیت قیمتی، استاندارد بودن قراردادها و کاهش ریسک معاملات غیررسمی را به همراه دارد. آن هم به این دلیل که کشف قیمت در یک بازار سازمان‌یافته، امکان رصد لحظه‌ای معاملات و نظارت نهاد ناظر، به تعمیق بازار کمک می‌کند. همچنین همزمانی بازار نقدی (گواهی سپرده) و بازار مشتقه، زمینه اجرای استراتژی‌های آربیتراژ را فراهم می‌کند؛ به این معنا که فعالان حرفه‌ای می‌توانند از اختلاف قیمت بین بازار نقد و آتی بهره ببرند.

با این حال، معاملات نقره و به‌ویژه ابزارهای مشتقه آن، بدون ریسک هم نیست؛ چرا که بازار نقره در مقایسه با طلا نوسانات قیمتی بیشتری دارد و علاوه بر نقش سرمایه‌ای، کاربرد صنعتی گسترده‌ای نیز دارد و به چرخه‌های اقتصادی جهانی حساس است.

همچنین هر چند در قراردادهای آتی، استفاده از اهرم مالی می‌تواند سود را چند برابر کند اما در صورت پیش‌بینی اشتباه، زیان نیز به همان نسبت افزایش می‌یابد و حتی منجر به اخطار افزایش وجه تضمین (مارجین کال) می‌شود. در ابزار اختیار معامله نیز اگر تحلیل نادرست باشد، خریدار ممکن است کل مبلغ پرداختی را از دست بدهد.

از سوی دیگر تجربه جهانی نشان می‌دهد توسعه ابزارهای مشتقه نقره زمانی موفق بوده که در چارچوب مقررات دقیق و زیرساخت‌های حرفه‌ای اجرا شده است. به عنوان مثال در بازارهای بین‌المللی مانند CME Group و بازار معاملات فلزات گران‌بها در نیویورک (COMEX)، قراردادهای آتی و اختیار معامله نقره سال‌ها است معامله می‌شوند و تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان صنعتی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری از آن برای پوشش ریسک یا مدیریت پرتفوی استفاده می‌کنند. با این حال، تاریخ بازار نقره نیز نشان می‌دهد که نبود مدیریت ریسک می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.

در مجموع، توسعه معاملات نقره و راه‌اندازی آپشن در بورس کالا می‌تواند به تعمیق بازار سرمایه، افزایش تنوع ابزارها و جذب سرمایه‌گذاران حرفه‌ای کمک کند؛ اما موفقیت آن وابسته به سه پیش‌زمینه مهم آموزش گسترده فعالان بازار، زیرساخت فنی و نظارتی پایدار و مدیریت دقیق ریسک توسط سرمایه‌گذاران است.. بدون این الزامات، ابزارهای مشتقه به جای پوشش ریسک، می‌توانند خود به منبعی از نوسان و بی‌ثباتی تبدیل شوند.