حیرانی بازارهای مالی آمریکا در ادامه روند مسدودیت تنگه هرمز

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل به خاک ایران و پاسخ متقابل کشور به این حملات، بازارهای مالی نه فقط در کشورهای منطقه بلکه در آمریکا نیز تحت‌الشعاع قرار گرفتند. ریشه این اتفاق دو عامل بود؛ از یک سمت ایران مماشات را کنار گذاشت و با پاسخی قاطعانه، پایگاه‌ها و مراکز آمریکا در کشورهای منطقه را مورد هدف قرار داد و از سمتی دیگر با بستن تنگه هرمز عملا انتقال نفت در برخی کشورها با مشکل جدی مواجه شد. بیش از ۲۰ درصد نقل و انتقالات نفت از طریق این تنگه انجام می‌شود و با توقف نفتکش‌ها در میان تنگه هرمز، بازار سهام کشورهای مرتبط، ریزش در بورس خود را تجربه کردند.

در این بین، بیشترین میزان ریزش در بازارهای مالی را آمریکا تجربه کرد؛ به طوری که شاخص S&P که یکی از کلیدی‌ترین شاخص‌ها در بازار این ایالات است، روز جمعه با ۰.۶ درصد کاهش بسته شد و طی دو هفته گذشته و از آغاز جنگ، تقریبا ۴ درصد افت کرده است. به طور کلی می‌توان گفت از زمان آغاز جنگ با ایران، شاخص S&P۵۰۰ در بورس آمریکا حدود ۲ تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست داده است. این اتفاق تنها در دوران همه‌گیری کرونا ‏و بحران مالی که جهان را در سال ۲۰۰۸ تحت تاثیر قرار داد رخ داده بود.

علاوه بر این شاخص و با بسته شدن تنگه هرمز و جهش برنت به بالای ۱۰۰ دلار (رشد ۳۸ درصدی از زمان آغاز درگیری‌ها) موجی از وحشت را به وال‌استریت و بازارهای سهام جهانی فرستاد. شاخص‌های اصلی سهام در آمریکا مانند داوجونز و نزدک همگی بیش از یک درصد سقوط کردند؛ زیرا سرمایه‌گذاران اکنون خود را برای سناریوی تورم بالاتر و طولانی‌مدت‌تر آماده می‌کنند.

تعامل بازارهای مالی در آمریکا به قدری تعیین‌کننده است که بلینکن، وزیر سابق خارجه آمریکا اعلام کرد که در جنگ باید به بازارهای نفت، سهام و اوراق قرضه توجه داشت، زیرا رئیس‌ جمهور آمریکا نسبت به آن‌ها حساس است. 

به گفته بلینکن، سقوط سهام و اوراق یا افزایش شدید و پایدار قیمت نفت می‌تواند به‌ عنوان یک عامل محدودکننده عمل و سرانجام این درگیری را تعیین کند.

کشورهای منطقه نیز از این کاهش ارزش بازارهای سهام بی‌نصیب نماندند. یک منبع آگاه به محافل سیاسی در واشنگتن به المیادین اعلام کرده بود که کشورهای عربی منطقه به محوریت عربستان و امارات با افزایش فشارها و لابی‌ها در آمریکا در تلاش هستند تا مانع از تداوم جنگ علیه ایران شوند. علت اصلی این امر نیز بهم ریختگی بازارهای مالی و فروش نفت است که خسارت اصلی را به کشورهای عربی وارد می‌کند.

نگاهی به وضعیت بازارهای مالی کشورهای منطقه

وضعیت بازارهای مالی کشورهای منطقه نشان می‌دهد بیشترین ریزش بورس مربوط به بورس دبی بوده است و از زمان شروع جنگ، بورس‌های منطقه، خصوصا عربستان، قطر و دبی بین ۳ تا ۵ درصد سقوط کرده‌اند.

با این اوصاف می‌توان به تشدید احتمالی تورم و رکود همزمان (Stagflation) در اقتصادهای اصلی، به ویژه در غرب اشاره کرد. افزایش ناگهانی قیمت نفت و اختلال در زنجیره‌های تامین جهانی، هزینه‌های تولید را برای شرکت‌ها را بالا برده و فشار تورمی را افزایش می‌دهد. این در حالی است که کاهش ارزش بازارهای سهام و نگرانی از آینده اقتصادی، قدرت خرید مصرف‌کنندگان را کاهش داده و تقاضا را تضعیف می‌کند. اگر روند توقف نفتکش‌ها در تنگه هرمز ادامه یابد، احتمال ورود اقتصادهایی مانند ایالات متحده و اتحادیه اروپا به دوره رکود عمیق‌تر افزایش خواهد یافت که این خود می‌تواند بازتاب‌های گسترده‌تری بر تجارت بین‌الملل و بازارهای نوظهور داشته باشد.

از منظر استراتژیک، این شوک‌های اقتصادی نشان‌دهنده آسیب‌پذیری نظام مالی جهانی در برابر تنش‌های ژئوپلیتیکی است. ایران با نشان دادن قابلیت خود در ایجاد اختلال در انتقال انرژی، اهرم فشار جدیدی را در دست گرفته است. این وضعیت، کشورهای وابسته به واردات انرژی را مجبور به بازنگری در سیاست‌های خارجی و امنیتی خود در قبال منطقه می‌کند. 

علاوه بر این موضوعات، افزایش ریسک در بازارهای مالی جهانی، سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های امن‌تر سوق می‌دهد اما در عین حال، فقدان ثبات می‌تواند مانع از سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت و توسعه اقتصادی در بسیاری از کشورها شود، به ویژه کشورهایی که درگیر بحران‌های مالی منطقه‌ای و جهانی هستند.