از بازار خونسرد تا اصلاحات در صندوق‌های بازنشستگی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله نرخ ارز، بازارهای مالی، نقش حکمرانی در آینده اقتصاد، اصلاح ساختاری نظام تامین اجتماعی، تنگه باب‌المندب و بازار میوه پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه اقتصادی خود با عنوان «پیامدهای تثبیت نرخ ارز» به پیامدهای تثبیت دستوری نرخ ارز و رابطه آن با تورم پرداخته و نوشته است: «اقتصاددانان معتقدند تثبیت دستوری نرخ ارز در اقتصادی که با تورم مزمن و رشد نقدینگی بالا روبه‌رو است، راهکاری پایدار برای ایجاد ثبات نیست. پایین نگه داشتن مصنوعی نرخ دلار باعث افزایش تقاضا برای واردات، کاهش انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز و فشار بر ذخایر ارزی کشور می‌شود. همچنین اختلاف میان نرخ رسمی و بازار آزاد زمینه رانت، فساد و سواستفاده را فراهم می‌کند. به باور کارشناسان، سرکوب نرخ ارز مانند فشرده کردن یک فنر است؛ تا زمانی که دولت توان تامین ارز داشته باشد، آرامش ظاهری حفظ می‌شود اما با کاهش منابع ارزی، نرخ ارز با جهشی شدید خود را با واقعیت‌های اقتصادی تطبیق می‌دهد. تجربه ایران نیز نشان داده است که سیاست تثبیت ارز در نهایت به افزایش شکاف‌های اقتصادی و تضعیف تاب‌آوری کشور منجر می‌شود. از سوی دیگر، اگرچه افزایش نرخ ارز در کوتاه‌مدت می‌تواند بر تورم اثر بگذارد اما در بلندمدت این تورم، رشد نقدینگی و کسری بودجه هستند که مسیر نرخ ارز را تعیین می‌کنند. بنابراین دستیابی به ثبات پایدار در بازار ارز فقط از طریق کنترل تورم، مهار رشد نقدینگی و برقراری انضباط مالی امکان‌پذیر است.»

روزنامه شرق با عنوان «بازار؛ خونسرد و تماشاگر» در گزارش اقتصادی خود به واکنش بازارهای مالی ایران (بورس، ارز و طلا) به تنش‌های نظامی میان ایران و اسرائیل و نقض آتش‌بس پرداخته و نوشته است: «پس از تبادل آتش میان ایران و اسرائیل و نقض آتش‌بس، بازارهای مالی ایران واکنش شدیدی نشان ندادند. بورس تهران که پس از جنگ ۴۰ روزه روندی صعودی و رکوردشکن را تجربه کرده بود، با افتی حدود ۶۸ هزار واحد مواجه شد اما این کاهش در مقایسه با نگرانی‌های موجود محدود ارزیابی شد. بسیاری از معامله‌گران همچنان به ادامه مذاکرات ایران و آمریکا و کاهش احتمال وقوع جنگی گسترده خوش‌بین هستند. در بازار ارز نیز دلار فقط نوسان محدودی داشت و در محدوده ۱۷۷ تا ۱۷۸ هزار تومان معامله شد؛ موضوعی که نشان‌دهنده انتظار فعالان بازار برای کنترل تنش‌هاست. در مقابل، بازار طلا برخلاف انتظار تحت تاثیر تنش‌های سیاسی رشد نکرد و با کاهش قیمت روبه‌رو شد. دلیل اصلی این افت، کاهش قیمت جهانی طلا در پی انتشار آمار قوی اشتغال آمریکا و افزایش احتمال تداوم سیاست‌های انقباضی فدرال رزرو بود. در نتیجه، قیمت طلا و انواع سکه در بازار داخلی نیز کاهش یافت. کارشناسان معتقدند تا زمانی که ابهامات سیاسی و اقتصادی ادامه داشته باشد، چشم‌انداز رشد پایدار اقتصاد و بازارها همچنان نامطمئن خواهد بود.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «مديران در تله ناکارآمدی» به نقش حکمرانی در آینده اقتصاد ایران پرداخته و نوشته است: «اقتصاد ایران در آستانه دهه‌ جدید قرار دارد و سرنوشت آن بیش از هر عامل دیگری به کیفیت حکمرانی وابسته است. مشکل اصلی کشور کمبود منابع نیست، بلکه ضعف در تبدیل این منابع به ثروت به دلیل بی‌ثباتی تصمیم‌گیری‌ها، نبود شفافیت و کاهش اعتماد عمومی است. تغییر مداوم سیاست‌ها و مقررات، برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری را دشوار کرده و زمینه رانت و فساد را گسترش داده است. بدون شفافیت ساختاری، ثبات سیاستی و مشارکت واقعی بخش خصوصی، دستیابی به رشد پایدار ممکن نخواهد بود. همچنین اعتماد میان دولت، مردم و سرمایه‌گذاران مهم‌ترین سرمایه اقتصاد است که با پاسخگویی، احترام به حقوق مالکیت و مبارزه موثر با فساد بازسازی می‌شود. ادامه وضع موجود با رشد ضعیف و فرسایش اقتصادی، اصلاحات محدود با نتایج متوسط و اصلاحات عمیق نهادی که می‌تواند زمینه جهش اقتصادی را فراهم کند. در نهایت توسعه پایدار تنها از مسیر اصلاح حکمرانی، افزایش بهره‌وری، کاهش مداخلات غیرضروری و تقویت نقش بخش خصوصی امکان‌پذیر است.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «جزئیات اصلاحات چراغ خاموش در صندوق‌های بازنشستگی» در گزارش اقتصادی خود به اصلاح ساختاری نظام تامین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی پرداخته و نوشته است: «لایحه نظام جدید تامین اجتماعی با هدف اصلاح ساختاری صندوق‌های بازنشستگی، کاهش ناترازی مالی، افزایش عدالت بین‌نسلی و بهبود فضای کسب‌وکار تدوین شده است. مهم‌ترین تغییر پیشنهادی، کاهش سهم بیمه کارفرما از ۲۳ درصد به ۷ درصد و تامین مابه‌التفاوت از محل مالیات‌هاست. همچنین تمامی شاغلان فاقد کارفرما مانند مشاغل آزاد و خوداشتغالان ملزم به پرداخت حق بیمه و قرار گرفتن تحت پوشش بیمه‌ای خواهند شد. یک اقتصاددان، اصل اصلاحات را ضروری می‌داند؛ زیرا بسیاری از صندوق‌های بازنشستگی با بحران پایداری مالی مواجه‌اند. با این حال، وی معتقد است لایحه با ابهامات جدی از جمله نبود مطالعات واقع‌گرایانه و پیوست‌های کارشناسی، نامشخص بودن منابع مالی پایدار، خلط میان نظام‌های بیمه‌ای و حمایتی، دشواری پوشش اجباری شاغلان غیررسمی و چالش‌های ادغام صندوق‌های درمانی روبه‌روست. به گفته وی، موفقیت این طرح به شفاف‌سازی جزئیات، تعیین تکلیف دارایی‌های صندوق‌ها، تامین مالی عادلانه، تقویت زیرساخت‌های اجرایی و مشارکت فعال کارگران، کارفرمایان و سایر ذی‌نفعان در فرایند تصمیم‌گیری وابسته است. در غیر این صورت، اصلاحات ممکن است به جای حل بحران، مشکلات جدیدی ایجاد کند.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «مقاومت یمن گلوی اقتصادی صهیون‌ها را فشرد» به بررسی اهمیت راهبردی تنگه باب‌المندب در تجارت جهانی و تاثیر احتمالی اختلال یا بسته شدن آن بر اقتصاد جهانی، به‌ویژه اقتصاد رژیم صهیونیستی پرداخته و نوشته است: «باب‌المندب یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجارت جهانی است که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند و مسیر اصلی اتصال آسیا به اروپا از طریق کانال سوئز به شمار می‌رود. بسته شدن یا اختلال در این تنگه می‌تواند زنجیره تامین جهانی، تجارت انرژی و هزینه‌های حمل‌ونقل را به‌شدت تحت تاثیر قرار دهد. به‌ویژه رژیم صهیونیستی که وابستگی زیادی به واردات از مسیر دریای سرخ دارد، با افزایش قیمت کالاها، هزینه حمل‌ونقل و اختلال در عملکرد بنادر مواجه خواهد شد. همچنین بخش بزرگی از تجارت جهانی کالاهایی مانند گندم، برنج و کود شیمیایی از این مسیر عبور می‌کند و هرگونه ناامنی در آن، قیمت جهانی این کالاها را افزایش می‌دهد. در صورت بسته شدن باب‌المندب، مسیرهای جایگزین مانند عبور از دماغه امید نیک استفاده می‌شود که زمان و هزینه حمل را چند هفته افزایش می‌دهد. همچنین افزایش قیمت نفت و سقوط بورس‌های جهانی از پیامدهای نااطمینانی ژئوپلیتیکی است.»

روزنامه ایران با عنوان «بازار میوه زیر فشار هزینه‌های تولید» در گزارش اقتصادی خود به افزایش شدید قیمت میوه‌های نوبرانه در بازار و بررسی دلایل آن پرداخته و نوشته است: «با آغاز عرضه میوه‌های نوبرانه در بازار، قیمت برخی اقلام مانند گیلاس، زردآلو، شلیل و توت‌فرنگی با افزایش چشمگیری مواجه شده و حتی در برخی موارد به چند صد هزار تا حدود یک میلیون تومان در هر کیلو رسیده است. این موضوع باعث کاهش قدرت خرید و تغییر الگوی مصرف خانوارها شده و بسیاری از مردم خریدهای خود را محدودتر یا به اقلام ارزان‌تر تغییر داده‌اند. فعالان صنفی علت اصلی این افزایش قیمت را رشد شدید هزینه‌های تولید، از جمله نهاده‌های کشاورزی، دستمزد کارگران، بسته‌بندی و حمل‌ونقل می‌دانند. همچنین تفاوت کیفیت محصولات و محدودیت عرضه نوبرانه‌ها نیز در چندنرخی شدن بازار نقش دارد. مسوولان صنفی تاکید می‌کنند که نرخ‌گذاری در میدان مرکزی به‌صورت هفتگی و با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف انجام می‌شود و بخشی از میوه‌ها از طریق میادین تره‌بار با قیمت کنترل‌شده عرضه می‌شود. کارشناسان همچنین هشدار می‌دهند که اگر حمایت کافی از تولیدکنندگان صورت نگیرد و هزینه‌ها مدیریت نشود، ممکن است در آینده هم تولید و هم عرضه با مشکل مواجه شود و فشار قیمتی ادامه یابد.»