تشکیل جلسه کارگروه «همکاری دولت و دانشگاه برای مدیریت آلودگی هوا»

به گزارش اقتصاد معاصر؛ جلسه کارگروه «همکاری دولت و دانشگاه برای مدیریت آلودگی هوا» 27 خرداد با حضور نمایندگان وزرات خانه‌ها، دستگاه‌ها و دانشگاه‌های همکار برگزار و بر لزوم ارائه راهکارهای قابل اجرا و مؤثر در کاهش آلایندگی‌ها تأکید شد.

یوسف حجت رئیس دانشگاه در ابتدای جلسه با اشاره به علاقه‌مندی رئیس جمهور به ایفای نقش دانشگاه‌ها در حل مشکلات کشور و تشکیل کارگروه‌های همکاری دولت و دانشگاه‌ گفت: در این راستا تا کنون چند کارگروه من جمله کارگروه آب در دانشگاه تهران، کارگروه انرژی در دانشگاه صنعتی شریف و کارگروه آلودگی هوا در دانشگاه تربیت مدرس تشکیل شد. دانشگاه‌ها در این زمینه تجربیات موفقی مانند تجربه دانشگاه تربیت مدرس در بررسی حادثه پلاسکو و تجربه دانشگاه تهران در بررسی حادثه سیلاب داشته اند.

حجت، نقش این کارگروه‌ها را نقش مشاور و سیاستگذار ترسیم و تأکید کرد: این کارگروه‌ها به هیچ وجه در بحث اجرا دخالت نمی‌کنند و کاری که مسئولیت آن با یک دستگاه اجرایی‌ است را انجام نخواهد داد. در واقع این کارگروه‌ها هماهنگی بین صاحب نظران و دولت برای ارائه پیشنهادهای مشخص است که در نهایت راهکارها توسط دستگاه‌ها اجرا می شود. نقش کارگروه‌ها نقش مشاور و سیاستگذار است و الزام‌آور نیست. در این کارگروه‌ها صرفا، کار علمی انجام می‌شود که امیدواریم به کار اجرایی منجر شود.

وی در خصوص چالش‌های موجود در تهران گفت: برخی چالش‌های تهران قابل کنترل اما نه قابل حذف است. آلودگی هوا از این جمله آنهاست. باید برای کنترل آلودگی هوا راهکاری که امکان‌پذیر و مؤثر باشد ارائه کنیم. باید پیشنهادی مطرح کنیم که از لحاظ منابع مالی، تبعات اجتماعی و فنی اجرایی و امکان‌پذیر باشد و واقعا مؤثر بوده و آلودگی را کاهش دهد.

حجت از تبدیل به احسن کردن خودروها با اعتبار دولتی، واقعی کردن قیمت بنزین و از رده خارج کردن خودروهای فرسوده با زور به عنوان «راهکارهایی که اجرایی نیستند» و از مدل‌سازی آلودگی هوا و تهیه سیستم‌های پایش به عنوان «راهکارهایی که مؤثر نیستند» نام برد.

وی در ادامه به قانون «هوای پاک» که در سال 96 مشتمل بر 34 ماده و 39 تبصره تصویب و جایگزین قانون «نحوه جلوگیری از آلودگی هوا» شد، اشاره و محورهای آن را تشریح کرد. همچنین پیشنهاد تشکیل کارگروه‌های اقتصادی، حکمرانی، مدیریتی، اجتماعی، فنی (منابع ساکن آلودگی)، فنی (منابع متحرک آلودگی) و فنی (منابع طبیعی آلودگی) را را در زیرمجموعه «کارگروه تخصصی همکاری دولت و دانشگاه برای مدیریت آلودگی هوا» مطرح کرد.

در بخش دیگری از جلسه، فائزه برهانی دبیر تخصصی «کارگروه همکاری دولت و دانشگاه برای مدیریت آلودگی هوا» به تشریح اقدامات انجام شده پرداخت و گفت: نخستین نشست این کارگروه اواخر بهمن 1404 با حضور اساتید دانشکده‌ها و رشته‌های تخصصی مختلف دانشگاه تربیت مدرس برگزار و اطلاعات و پیشنهادات در حوزه های گوناگون آلودگی هوا گردآوری شد.

بعد از این نشست، دبیرخانه کارگروه پیشنهادات را دسته‌بندی کرد و بر مبنای آن مجموعه‌ای از راهکارهای اولیه در محورهای اقتصادی، مدیریتی، حکمرانی، اجتماعی، فنی طراحی شد. این راهکارها برای طیف کوچکی از متخصصان و پژوهشگران و دستگاه‌های اجرایی ارسال و سپس نظرات تکمیلی دریافت شد.

وی افزود: بسیاری از راهکارها مورد بازنگری قرار گرفت و پیشنهادات اصلاح شد. برخی موارد اضافه و برخی حذف شدند. در این جلسه ضمن مرور دستاوردهای مرحله اول ، بر اساس دیدگاه‌های تخصصی در مورد راهکارهای پیشنهاداتی گفت‌وگو و مواردی را انتخاب می‌کنیم که از لحاظ اجرایی قابل انجام باشد چرا که دولت فقط به راهکار اجرایی نیاز دارد.

در ادامه نشست، نمایندگان وزرات‌خانه‌های نیرو، نفت و دستگاه‌های اجرایی مانند سازمان حفاظت از محیط زیست و دانشگاه های همکار حاضر در جلسه به بیان نظرات و پیشنهادات خود پرداختند.

تغییر روش معاینه فنی خودروها از روش سنتی آزمون اگزوز به استخراج داده‌های کامپیوتر خودرو، اصلاح ماده 27 و 40 قانون مالیات بر ارزش افزوده (تخصیص جرایم آلایندگی جهت اصلاح فرایندهای صنایع به جای پرداخت به شهرداری‌ها)، تغییر پارادایم سیاست‌گذاری از حجم برنامه‌ها به عمق و ضمانت اجرای برنامه‌ها، انتخاب استراتژیک اولویت‌ها، کوچک کردن کارگروه، تأکید بر نقش مدیریتی کارگروه، استفاده از خرد جمعی و ضرورت توجه به جامعه و خواست مردم، بهره‌گیری از تجارب دیگر کشورها و اندوخته های گذشته خودمان، شناسایی کاستی ها، تأکید بر نقش دانشگاه‌ها به عنوان اتاق فکر و بازوی علمی دستگاه‌های اجرایی، طراحی سناریوهای عملیاتی مختلف در کوتاه مدت توسط متخصصین رشته های مرتبط، تأکید بر هماهنگی تمام ارگان ها و دستگاه‌ها در اجرای قانون، توجه هر چه بیشتر به مشارکت مردم و مباحث اجتماعی، ضرورت بررسی تقاضا و نیاز جامعه، دخالت بخش خصوصی در راهکارهای کاهش آلودگی هوا، مشخص کردن سیاست های کلان در بحث آلودگی هوا، توجه به آلودگی شهرهای کوچک به موازات کلان شهرها، کنترل منابع انتشار آلایندگی و آرایش مکانی آن‌ها، مشخص کردن هزینه-فایده راهکارها، توجه به بحث داده و جمع‌آوری اطلاعات برای دریافت میزان اثربخشی واقعی، توجه به اهمیت آمایش سرزمین، اقلیم، انرژی و اشتغال، ارائه راهکار هدف محور، هدف گذاری شفاف و راهکارهای فوری، تأکید بر ایجاد بهبودهای کوچک در فرایندها، ارائه راهکارهای میان مدت از جنس بهره‌وری، دیده شدن راهکارهای تکنولوژیک، بالابردن آگاهی عمومی و اطلاع‌رسانی به شهروندان، از جمله نظرات مطرح شده در این جلسه بود./تسنیم