تجهیز بیش از ۱۲۰ هزار چاه کشاورزی به کنتور هوشمند
به گزارش اقتصاد معاصر؛ جعفر گوهرگانی، سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در نشست ملی «تحویل حجمی آب کشاورزی؛ از وضع موجود تا تکلیف» با تأکید بر ضرورت اجرای عملیاتی قانون تحویل حجمی آب کشاورزی گفت: کشاورزان برای دریافت آب بر اساس حجم تخصیص‌یافته و برنامه‌ریزی تولید متناسب با آن آمادگی دارند و مانع اصلی پیشرفت این موضوع را باید در سازوکارهای اجرایی و عملکرد دستگاه‌های متولی جست‌وجو کرد.
وی با انتقاد از طولانی‌شدن روند اجرای این قانون بیان کرد: موضوع تحویل حجمی آب طی بیش از ۳ دهه در قوانین برنامه‌های توسعه کشور مورد توجه قرار گرفته، اما با وجود برگزاری نشست‌ها و جلسات متعدد، پیشرفت متناسبی در اجرای آن حاصل نشده است. برای عبور از این وضعیت، وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی باید سازوکار اجرایی مشخصی را با جدیت دنبال کنند و قانون‌گذار نیز در رفع موانع ورود مؤثر داشته باشد.
سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی مشارکت بهره‌برداران و ایجاد انگیزه برای کشاورزان را از الزامات اجرای این طرح دانست و افزود: از نگاه من، به‌عنوان فردی که با محیط کشاورزی آشناست و سابقه فعالیت در مراکز جهاد کشاورزی را دارد، ایراد اصلی متوجه کشاورزان نیست؛ آنها آمادگی دارند حجم مشخصی از آب را دریافت کنند و متناسب با آن، بر اساس الگوی کشت و با راهنمایی مراکز خدمات کشاورزی یا تجربه خود، برنامه تولیدشان را تنظیم کنند.
وی با تأکید بر این‌که بخش کشاورزی به دنبال افزایش سهم خود از منابع آب نیست، تصریح کرد: تخصیص آب به بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی از قبل مشخص شده و تعیین آن بر عهده وزارت نیرو است. انتظار ما این است که همان میزان آب تخصیص‌یافته به بخش کشاورزی، چه از منابع سطحی و سدها و چه از منابع زیرزمینی، به‌صورت حجمی اندازه‌گیری و تحویل شود.
این مقام مسئول ادامه داد: تأمین و نصب وسایل اندازه‌گیری و ملزومات فنی مورد نیاز، بر اساس تکالیف قانونی بر عهده وزارت نیروست و وزارت جهاد کشاورزی نیز مسئولیت دارد با توجه به نیاز آبی محصولات و الگوی کشت، کشاورزان را برای استفاده از حجم آب تخصیص‌یافته راهنمایی و توجیه کند.
آمادگی برای تجهیز منابع برداشت آب در یک بازه زمانی مشخص
گوهرگانی با اعلام آمادگی وزارت جهاد کشاورزی برای همکاری با وزارت نیرو در اجرای این طرح گفت: این آمادگی وجود دارد که با مشارکت کشاورزان و همکاری سازمان تات، سازمان‌های جهاد کشاورزی استانها و تشکل‌های آب‌بران، منابع برداشت آب در کشور به‌تدریج به سامانه‌های اندازه‌گیری مجهز شوند.
به گفته وی، می‌توان در یک فرایند زمانی شش‌ماهه تا یک‌ساله یا دوساله و با اولویت‌بندی مناطق، برای تجهیز منابع برداشت آب برنامه‌ریزی کرد؛ چراکه اجرای هم‌زمان این طرح در تمام نقاط کشور به دلیل گستردگی کار و هزینه‌های مورد نیاز دشوار است.
به گزارش وزارت جهاد کشاورزی، سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تجربه نصب تجهیزات اندازه‌گیری در بخشی از چاه‌های مجاز کشاورزی بیان کرد: از حدود ۴۶۰ هزار چاه مجاز کشاورزی، بیش از ۱۲۰ هزار مورد به کنتورهای هوشمند و تجهیزات اندازه‌گیری آب مجهز شده‌اند و تجربه بهره‌بردارانی که از این تجهیزات استفاده کرده‌اند، نشان می‌دهد در مواردی این اقدام با استقبال و رضایت کشاورزان همراه بوده است.
وی با بیان این‌که نصب تجهیزات اندازه‌گیری می‌تواند زمینه برنامه‌ریزی دقیق‌تر تولید را برای کشاورزان فراهم کند، افزود: وزارت جهاد کشاورزی و مجموعه‌های استانی آن آمادگی دارند با برگزاری نشست‌های محلی، گفتگو با بهره‌برداران و اعتمادسازی، زمینه مشارکت کشاورزان را در اجرای این طرح فراهم کنند.
ضرورت کنترل برداشت‌های غیرمجاز و پرهیز از آمارهای غیرمستند
گوهرگانی با اشاره به ضرورت کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی بیان کرد: بخشی از کشاورزان دارای مجوز، حتی کمتر از میزان تخصیص‌یافته برداشت می‌کنند، در حالی که برداشت‌های غیرمجاز و خارج از ضوابط می‌تواند به منابع آب و تولید کشاورزی آسیب وارد کند. نصب کنتور و تجهیزات اندازه‌گیری و کنترل برداشت، امکان نظارت دقیق‌تر بر میزان آب مصرفی و برخورد مؤثرتر با تخلفات را فراهم می‌کند.
وی با انتقاد از طرح ارقام متفاوت درباره میزان مصرف آب کشاورزی بدون برخورداری از مبنای اندازه‌گیری دقیق گفت: اعداد مختلفی از جمله ۸۰ یا ۹۰ میلیارد مترمکعب برای مصرف آب کشاورزی مطرح می‌شود، اما تا زمانی که ابزارهای اندازه‌گیری و مبنای علمی قابل اتکا وجود نداشته باشد، نمی‌توان درباره میزان واقعی برداشت و مصرف قضاوت دقیقی داشت.
سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به پیش‌بینی ۶۵ میلیارد مترمکعب آب برای بخش کشاورزی در سال پایانی برنامه هفتم توسعه، بیان کرد: با مدیریت همین میزان آب تخصیص‌یافته، امکان برنامه‌ریزی برای تولید محصولات کشاورزی و تأمین امنیت غذایی کشور وجود دارد و نباید اجرای تحویل حجمی بهانه‌ای برای افزایش تخصیص آب به این بخش تلقی شود.
وی همچنین با اشاره به حمایت‌های دولت از توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و بهینه‌سازی مصرف آب و خاک، تأکید کرد: اجرای تحویل حجمی باید از سطح جلسات و طرح مباحث کارشناسی فراتر برود و به برنامه‌ای مستمر، زمان‌بندی‌شده و مبتنی بر تکالیف قانونی دستگاه‌های مسئول تبدیل شود.
گوهرگانی با اعلام آمادگی وزارت جهاد کشاورزی برای همکاری در اجرای این طرح، خواستار تسریع در اقدامات وزارت نیرو و استمرار تعامل میان دو دستگاه برای تحقق تحویل حجمی آب در بخش کشاورزی شد./مهر
