هوش مصنوعی روزانه چند بشکه نفت مصرف می‌کند؟

به گزارش اقتصاد معاصر؛ نتایج محاسبات سال ۲۰۱۷ نشان داد، استخراج هر بیت‌کوین به معادلحدود ۲۰ بشکه نفت نیاز دارد، اما این رقم امروز به حدود ۵۰۰ بشکه رسیده است. شبکه بیت‌کوین اکنون سالانه بین ۱۳۸ تا ۱۷۵ تراوات‌ساعت برق مصرف می‌کند و با توجه به تولید سالانه حدود ۱۶۴ هزار بیت‌کوین پس از آخرین هاوینگ، مصرف انرژی هر بیت‌کوین به حدود ۵۰۰ تا بیش از ۶۰۰ بشکه معادل نفت می‌رسد.

بیت‌کوین تنها بخشی از داستان است و رشد سریع هوش مصنوعی اکنون به بزرگ‌ترین مصرف‌کننده جدید انرژی در اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است.

بر اساس برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، مراکز داده جهان در سال ۲۰۲۴، حدود ۴۱۵ تراوات‌ساعت برق مصرف کردند. این میزان معادل روزانه حدود ۶۷۰ هزار بشکه نفت است؛ انرژی‌ که فقط برای فعالیت مداوم سرورها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این آژانس پیش‌بینی کرد، مصرف برق مراکز داده تا سال ۲۰۳۰، به ۹۴۵ تراوات‌ساعت در سال افزایش یابد که معادل حدود ۱.۵ میلیون بشکه نفت در روز خواهد بود. این میزان تقریبا برابر با تولید روزانه یک کشور یا شرکت نفتی متوسط است؛ انرژی‌ که صرف آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و پردازش درخواست‌های کاربران می‌شود.

رقابت جهانی برای برق

رشد انفجاری هوش مصنوعی باعث شده شرکت‌های فناوری برای دسترسی به برق وارد رقابتی فشرده شوند، رقابتی که شباهت زیادی به رقابت تاریخی شرکت‌های نفتی برای دسترسی به منابع انرژی دارد.

شرکت مشاوره «جی‌ال‌ال» (JLL) برآورد کرد که ظرفیت مراکز داده جهان تا سال ۲۰۳۰، تقریبا دو برابر شود؛ روندی که به حدود ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت جدید و نزدیک به سه تریلیون دلار سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و پردازنده‌های گرافیکی نیاز خواهد داشت.

با این حال، توسعه شبکه‌های برق با سرعت رشد مراکز داده و تقاضای هوش مصنوعی همگام نیست. زمان انتظار برای اتصال به شبکه در بسیاری از بازارهای بزرگ به بیش از چهار سال رسیده، کمبود ترانسفورماتورها تشدید شده و محدودیت‌های انتقال برق در حال افزایش است.

نروژ؛ قطب جدید زیرساخت هوش مصنوعی

در این میان، نروژ و فنلاند به دلیل برخورداری از منابع گسترده برق‌آبی و هسته‌ای، به یکی از مهم‌ترین مناطق جهان برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال تبدیل شده‌اند.

شرکت «بیت‌زیرو» که در حوزه استخراج بیت‌کوین فعالیت می‌کند، پیش از آغاز موج تقاضای هوش مصنوعی، بیش از یک گیگاوات ظرفیت برق در نروژ، فنلاند و داکوتای شمالی آمریکا را تامین کرده بود. این شرکت اکنون از همین زیرساخت‌ها برای میزبانی مراکز داده هوش مصنوعی استفاده می‌کند.

«بیت‌زیرو» در ماه مه سال جاری، قراردادی با شرکت «وان‌کود نتورکس» امضا کرد تا تمام ظرفیت ۱۱۰ مگاواتی فاز نخست تاسیسات خود در نروژ را برای پردازش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی اجاره دهد.  ارزش این قرارداد ۱۵ ساله، حدود ۲.۶ میلیارد دلار برآورد شده و ورود رسمی «بیت‌زیرو» به بازار زیرساخت مراکز داده هوش مصنوعی را رقم زده است.

بر اساس اعلام شرکت، این توافق می‌تواند سالانه حدود ۱۷۶ تا ۱۷۸ میلیون دلار درآمد ایجاد کند، در حالی که هزینه برق مصرفی سامانه‌های هوش مصنوعی توسط مستاجر پرداخت خواهد شد.

انرژی؛ دارایی کلیدی عصر هوش مصنوعی

برای نخستین بار، منبع انرژی مورد استفاده در استخراج بیت‌کوین بیش از آنکه یادآور گذشته باشد، تصویری از آینده را ترسیم می‌کند. به‌جای تکیه بر میدان‌های نفتی، برق نیروگاه‌های آبی در حال تامین انرژی مزارع استخراج است و به‌جای ژنراتورهای دیزلی، برق پایدار نیروگاه‌های هسته‌ای به کار گرفته می‌شود و بازیگران این صنعت نیز دیگر فقط استخراج‌کننده نیستند، بلکه شبیه توسعه‌دهندگان زیرساخت‌های انرژی فعالیت می‌کنند.  

مکانیسم «اثبات کار» بیت‌کوین در اصل رقابتی برای دسترسی به انرژی و برق است. هر استخراج‌کننده بیت‌کوین را می‌توان معامله‌گر انرژی‌ دانست که در قالب یک فعال فناوری فعالیت می‌کند. امروز دیگر مزیت رقابتی فقط در اختیار الگوریتم‌ها نیست بلکه به عواملی مانند موقعیت جغرافیایی، کیفیت زیرساخت‌ها و دسترسی به شبکه برق بستگی دارد.

اگر دهه گذشته بیت‌کوین با نفت کار می‌کرد، دهه بعدی با انرژی برق‌آبی، بادی و هسته‌ای کار خواهد کرد که در حال حاضر در نروژ در حال ساخت است.  

در حالی که شرکت‌های انویدیا، آمازون و متا صدها میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کنند، همه این پروژه‌ها در نهایت به عامل حیاتی دسترسی مطمئن به انرژی وابسته هستند.

اویل پرایس گزارش کرد، در چرخه بعدی، برندگان واقعی کسانی خواهند بود که به برق ارزان، پاک و پایدار دسترسی دارند. در مقابل، شرکت‌ها و استخراج‌کنندگانی که از چنین مزیتی برخوردار نباشند، نه به دلیل رقابت بازار، بلکه به‌دلیل واقعیت‌های اقتصادی و محدودیت‌های فیزیکی تولید انرژی، از میدان رقابت کنار زده خواهند شد./ایسنا