از سیاستی برای ترمز ارز تا تغییر الگوی خرید لوازم مدرسه

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله الگوی‌مصرف گوشت، اصلاحات اقتصادی، بازار ارز، قیمت سوخت در آمریکا، خرید لوازم‌التحریر و آمادگی کشور برای بارش‌های پاییزی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «تغییر ناگزیر ذائقه ایرانی» به کاهش قدرت خرید خانوار ایرانی و تغییر الگوی مصرف گوشت؛ کاهش مصرف گوشت قرمز و جایگزینی آن با مرغ به‌دلیل تورم و افزایش قیمت مواد غذایی پرداخته و نوشته است: «بررسی آمار هزینه و درآمد خانوارها نشان می‌دهد افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش درآمد واقعی، الگوی مصرف گوشت در ایران را تغییر داده است. مصرف سرانه کل گوشت از حدود ۳۵ کیلوگرم در سال ۱۳۸۳ به حدود ۲۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته و مصرف سرانه گوشت قرمز نیز از حدود ۱۴ کیلوگرم در اواسط دهه ۱۳۸۰ به حدود ۵ کیلوگرم رسیده است. در مقابل، مصرف گوشت مرغ حدود ۲۰ کیلوگرم به ازای هر نفر حفظ شده و سهم آن از سبد مصرف گوشت از حدود ۳۰ درصد در دهه ۱۳۶۰ به نزدیک ۶۰ درصد در سال‌های اخیر افزایش یافته است. بر اساس داده‌های سازمان ملل، مصرف سرانه گوشت ایران در سال ۱۴۰۲ حدود ۴۱ کیلوگرم بوده، در حالی که میانگین جهانی به ۶۵ کیلوگرم می‌رسد. همچنین از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، قیمت گوشت حدود ۵.۸ برابر شده؛ رقمی بالاتر از رشد شاخص کل قیمت‌ها. این روند نشان می‌دهد تغییر ترکیب سفره خانوار را نمی‌توان صرفاً تغییر ذائقه دانست و فشار تورمی و کاهش قدرت خرید، نقش مهمی در حرکت مصرف‌کنندگان به سمت کالاهای جانشین و ارزان‌تر داشته است.»

روزنامه شرق با عنوان «اصلاحات پرهزینه» در گزارش اقتصادی خود به تاخیر در اصلاحات اقتصادی ایران، به‌ویژه اصلاح قیمت بنزین، به‌دلیل اختلاف گروه‌های سیاسی و اجتماعی بر سر نحوه توزیع هزینه‌های اصلاحات و تلاش هر گروه برای انتقال این هزینه‌ها به دیگران پرداخته و نوشته است: «اصلاحات اقتصادی، به‌ویژه اصلاح قیمت بنزین، در شرایطی سال‌ها به تاخیر می‌افتد که ناترازی مالی، کسری بودجه و ناترازی انرژی، انجام آن را اجتناب‌ناپذیر کرده است. مساله اصلی، اختلاف گروه‌های اجتماعی و سیاسی بر سر نحوه توزیع هزینه‌های اصلاح است؛ به‌گونه‌ای که هر گروه تلاش می‌کند سهم کمتری از هزینه‌ها را بپردازد و بار اصلی اصلاح به گروه‌های دیگر منتقل شود. در چنین شرایطی، گروه‌ها با وجود آگاهی از پرهزینه بودن ادامه وضعیت موجود، اجرای اصلاحات را به تعویق می‌اندازند و منتظر می‌مانند تا طرف مقابل زودتر از مقاومت دست بکشد. ادامه این وضعیت، از یک سو کسری بودجه، بدهی عمومی و ناترازی انرژی را تشدید می‌کند و از سوی دیگر به گروه‌ها فرصت می‌دهد از پذیرش سهم نامطلوب خود در اصلاحات جلوگیری کنند. در نهایت، زمانی اصلاحات انجام می‌شود که هزینه ادامه مقاومت برای یکی از گروه‌ها از منفعت انتقال هزینه به دیگران بیشتر شود.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «سياستی برای ترمز ارز» به بررسی ناکارآمدی عرضه دلار با کارت ملی در مهار نرخ ارز و نقش انتظارات تورمی و کاهش قدرت خرید مردم در تداوم رشد بازار ارز پرداخته و نوشته است: «بانک مرکزی با عرضه ارز به متقاضیان از طریق کارت ملی تلاش دارد با افزایش عرضه دلار، از رشد بیشتر نرخ ارز جلوگیری و بازار را کنترل کند؛ با این حال، کارشناسان درباره اثرگذاری این سیاست تردید دارند. در روزهای اخیر دلار در بازار آزاد به محدوده ۲۲۷ هزار و ۵۷۵ تومان رسیده، در حالی که ارز سهمیه‌ای در بانک‌ها با نرخ حدود ۱۹۵ تا ۲۰۵ هزار تومان عرضه شده است. مهدی فیضی، اقتصاددان، معتقد است اختلاف میان نرخ رسمی و بازار آزاد می‌تواند تقاضای سوداگرانه ایجاد کند و تخصیص منابع ارزی را از نیازهای واقعی اقتصاد دور کند. مرتضی افقه نیز تاکید دارد کاهش فاصله نرخ دولتی و آزاد، افت قدرت خرید خانوارها و افزایش هزینه‌های زندگی، جذابیت خرید ارز سهمیه‌ای را نسبت به گذشته کاهش داده است. به گفته وی، در شرایطی که تحریم، جنگ و نااطمینانی، انتظارات ارزی را تقویت کرده‌اند، افزایش مقطعی عرضه ارز به‌تنهایی نمی‌تواند روند بازار را تغییر دهد و سیاست ارزی بدون توجه به ریشه‌های شکل‌گیری انتظارات، اثر محدودی خواهد داشت.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «بنزین روی صندوق ایالت‌های جمهوری‌خواه» در گزارش اقتصادی خود به افزایش شدید قیمت بنزین و گازوئیل در آمریکا پس از جنگ ایران و تحمیل ۱۱۰.۵ میلیارد دلار هزینه اضافی به خانوارهای آمریکایی، به‌ویژه در ایالت‌های جمهوری‌خواه پرداخته و نوشته است: «قیمت بنزین و گازوئیل در آمریکا از زمان آغاز جنگ ایران به‌شدت افزایش یافته و به گفته داده‌های مورد استناد دانشگاه براون، این رشد هزینه قابل‌توجهی به خانوارهای آمریکایی تحمیل کرده است. قیمت بنزین از ۲.۹۸ به ۴.۴۷ دلار و گازوئیل از ۳.۶۷ به ۶.۴۸ دلار در هر گالن رسیده است. برآورد دانشگاه براون نشان می‌دهد مجموع هزینه اضافی ناشی از افزایش قیمت این دو سوخت تا ۱۹ سپتامبر به ۱۱۰.۵ میلیارد دلار، معادل حدود ۸۴۴ دلار برای هر خانوار، رسیده است. این هزینه تنها به مصرف مستقیم سوخت محدود نمی‌شود و از طریق افزایش هزینه حمل‌ونقل، تولید و توزیع کالاها نیز به خانوارها منتقل می‌شود. بیشترین هزینه سرانه عمدتا متوجه ایالت‌های جمهوری‌خواه و مناطق وابسته به خودرو، کامیون و ماشین‌آلات کشاورزی بوده است؛ به‌طوری‌که از ۲۰ ایالت با بیشترین هزینه، ۱۸ ایالت جمهوری‌خواه هستند. همچنین این فشار هزینه‌ای را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ آمریکا، عاملی قابل‌توجه در فضای اقتصادی و سیاسی این کشور است.»

روزنامه ایران در گزارش اقتصادی خود با عنوان «تغییر الگوی خرید لوازم مدرسه» به تغییر الگوی خرید لوازم‌التحریر خانوارها در پی افزایش هزینه‌ها و کاهش قدرت خرید پرداخته و نوشته است: «بازار لوازم‌التحریر در آستانه سال تحصیلی جدید با کمبود گسترده کالا مواجه نیست و انواع دفتر، مداد، خودکار، جامدادی و دیگر اقلام مورد نیاز در بازار عرضه می‌شود اما افزایش هزینه کاغذ، مقوا، مواد پتروشیمی، حمل‌ونقل و نوسان نرخ ارز، هزینه تامین کالا را بالا برده است. در مقابل، کاهش قدرت خرید خانوارها باعث تغییر رفتار مصرف‌کنندگان شده و خانواده‌ها به جای خرید یک‌جا لوازم مورد نیاز سال تحصیلی، بیشتر به خرید مرحله‌ای و اقلام ضروری روی آورده‌اند. بررسی بازار بزرگ تهران نیز نشان می‌دهد اختلاف قیمت میان کالاهای اقتصادی و برندهای فانتزی قابل توجه است؛ به‌طوری که قیمت برخی جامدادی‌ها به بیش از یک میلیون تومان می‌رسد. فعالان بازار تاکید دارند مشکل اصلی در حال حاضر کمبود کالا در قفسه‌ها نیست، بلکه دشواری تامین مجدد و فشار هزینه مواد اولیه است. همچنین با وجود سهم بالای تولید داخل، وابستگی به مواد اولیه وارداتی همچنان صنعت نوشت‌افزار را در برابر نوسانات ارزی آسیب‌پذیر کرده است.»

روزنامه جوان با عنوان «کشور مهیای پاییز پرباران است» در گزارش اقتصادی خود به آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای احتمال بارش‌های شدید، سیلاب و آب‌گرفتگی در پاییز تحت تاثیر پدیده ال‌نینو و تاکید سازمان بازرسی بر اقدامات پیشگیرانه پرداخته و نوشته است: «با نزدیک شدن به فصل پاییز و پیش‌بینی تغییر الگوی بارش، احتمال وقوع بارش‌های شدید و سیلاب در برخی مناطق کشور افزایش یافته است. سازمان هواشناسی تاکید کرده که تقویت پدیده «ال‌نینو» به‌تنهایی به معنای قطعی بودن پاییز پربارش در سراسر ایران نیست و میزان اثرگذاری آن به شرایط سایر سامانه‌های جوی و اقیانوسی بستگی دارد. با این حال، بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت می‌تواند در مناطق دارای پوشش گیاهی تخریب‌شده، حریم رودخانه‌ها و مسیل‌ها، خطر روان‌آب، سیلاب و فرسایش خاک را افزایش دهد. در همین راستا، استان‌ها در آماده‌باش قرار گرفته‌اند و جلسات هفتگی با حضور نمایندگان وزارتخانه‌های نیرو و جهاد کشاورزی، سازمان هواشناسی و ستادهای بحران برگزار می‌شود. رئیس مرکز مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی نیز اعلام کرده است که سدها در ابتدای پاییز در کمترین ظرفیت قرار دارند. سازمان بازرسی کل کشور هم خواستار آمادگی حداکثری بخش آب، بازنگری در مدیریت مخازن سدها، لایروبی رودخانه‌ها، تقویت آمادگی شرکت‌های آب منطقه‌ای و برنامه‌ریزی برای تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها شده است.»