راهکارهای پیشگیرانه برای مدیریت پیامدهای "ال نینو" و بهره‌گیری از بارش‌های پیش‌رو

به گزارش اقتصاد معاصر؛ به نقل از مرکز روابط عمومی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، این نشست صبح امروز ـ دوشنبه ۱۳ مهرماه ـ با حضور رؤسای دو سازمان و جمعی از مدیران ستادی و استانی منابع طبیعی در جلسه شورای مدیران سازمان منابع طبیعی برگزار شد.

رضا افلاطونی، رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، در این نشست با تبریک هفته نیروی انتظامی و گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی، به‌ویژه سردار شهید مجید ذکریایی، فرمانده فقید یگان حفاظت منابع طبیعی کشور، گفت: پدیده‌های اقلیمی و تغییرات آب‌وهوایی از موضوعات مهم و اثرگذار بر مأموریت‌های منابع طبیعی است و باید برای مواجهه با پیامدهای احتمالی آن‌ها از پیش آمادگی لازم را ایجاد کرد.

وی مدیریت پیامدهای تغییرات اقلیمی، چرخه آب، کنترل سیلاب و جلوگیری از فرسایش خاک را مسئولیتی فرابخشی دانست و افزود: دستگاه‌های مختلف بر اساس وظایف قانونی خود در این زمینه مسئولیت دارند و مدیریت این مسائل تنها متوجه سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور نیست.

افلاطونی با اشاره به ظرفیت گسترده کشور برای اجرای طرح‌های آبخیزداری اظهار کرد: از مجموع ۱۳۵ میلیون هکتار عرصه‌های منابع طبیعی کشور، حدود ۱۲۰ میلیون هکتار مستعد اجرای طرح‌های آبخیزداری است که تاکنون مطالعات آبخیزداری در ۴۵ میلیون هکتار به پایان رسیده و در ۳۰ میلیون هکتار نیز اقدامات آبخیزداری و آبخوان‌داری اجرا شده است.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، آبخیزداری را یکی از اقدامات اساسی برای حفاظت از منابع پایه، به‌ویژه آب، خاک و پوشش گیاهی دانست و گفت: تجربه نشان داده است هر جا اقدامات آبخیزداری در نقاط بحرانی اجرا شده، میزان خسارت‌های ناشی از سیلاب و فرسایش خاک کاهش یافته است.

وی افزود: هدف اصلی در مدیریت سیلاب، کاهش فرسایش خاک و خسارت‌های ناشی از سیلاب و همچنین هدایت و نفوذ آب در عرصه‌های طبیعی برای تقویت آبخوان‌ها و سفره‌های زیرزمینی است و از این رو، تسریع در اجرای طرح‌های آبخیزداری باید به‌عنوان یک ضرورت در دستور کار قرار گیرد.

افلاطونی با اشاره به قرار گرفتن بخش قابل توجهی از سرزمین ایران در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان، بر ضرورت استفاده بیشتر از ظرفیت آبخیزداری برای کاهش مخاطرات خشکسالی، سیلاب و فرسایش خاک تأکید کرد.

رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور همچنین با اشاره به پیش‌بینی‌های هواشناسی درباره احتمال افزایش بارش‌ها در ماه‌های پیش رو، از مدیران منابع طبیعی سراسر کشور خواست از هم‌اکنون تمهیدات لازم برای بهره‌گیری از این ظرفیت در زمینه کاشت نهال، بذرکاری و کپه‌کاری را فراهم کنند.

وی همچنین بر ضرورت آمادگی برای مدیریت پیامدهای احتمالی افزایش پوشش گیاهی و علفی ناشی از بارش‌ها تأکید کرد و گفت: با افزایش احتمالی پوشش گیاهی، اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر وقوع حریق در عرصه‌های منابع طبیعی نیز باید از هم‌اکنون در دستور کار قرار گیرد.

احتمال تداوم ال‌نینو تا اوایل سال ۲۰۲۷

سحر تاج‌بخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، نیز در این نشست با تشریح آخرین وضعیت پدیده «ال‌نینو» گفت: بر اساس آخرین داده‌ها و پیش‌بینی‌های سازمان جهانی هواشناسی، احتمال وقوع این پدیده نزدیک به صددرصد برآورد شده و تداوم آن تا اوایل سال ۲۰۲۷ پیش‌بینی می‌شود؛ بر این اساس، پاییز و زمستان پیش رو می‌تواند پربارش و فراتر از نرمال باشد.

وی با اشاره به نشانه‌های موجود در جو و اقیانوس اظهار کرد: داده‌های موجود حاکی از استقرار کامل و پایدار این پدیده از اواسط اوت ۲۰۲۶ است و نقشه‌های به‌روز هواشناسی نیز احتمال بارش‌های بالاتر از نرمال را در پاییز و زمستان نشان می‌دهد.

تاج‌بخش با تأکید بر اینکه ال‌نینو الزاماً به معنای وقوع بارش‌های سیل‌آسا نیست، افزود: این پدیده می‌تواند بر الگوهای دمایی و بارشی اثر بگذارد و حتی در برخی شرایط افزایش امواج گرمایی را به دنبال داشته باشد؛ بنابراین نباید پیامدهای آن را صرفاً به بارش‌های سنگین و سیلابی محدود کرد.

رئیس سازمان هواشناسی کشور همچنین بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مسئول برای کاهش خسارت‌های ناشی از مخاطرات جوی تأکید کرد و گفت: سازمان هواشناسی می‌تواند بر اساس داده‌ها و نقشه‌های هواشناسی، احتمال وقوع بارش، مسیر و سرعت باد و سایر شاخص‌های جوی را پیش‌بینی کند، اما تعیین میزان آسیب‌پذیری مناطق و شناسایی مراکز در معرض خطر، نیازمند اطلاعات و همکاری دستگاه‌های مسئول است.

پیش‌بینی بارش در ایران تنها بر اساس ال‌نینو امکان‌پذیر نیست

احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور نیز در نشست تخصصی «آشنایی با پدیده ال‌نینو» با تأکید بر اینکه پیش‌بینی بارش در ایران نباید صرفاً بر اساس این پدیده انجام شود، گفت: ال‌نینو در مناطق مختلف جهان آثار متفاوتی دارد و حتی در داخل ایران نیز نمی‌توان برای همه مناطق یک الگوی ثابت در نظر گرفت.

وی افزود: بررسی ال‌نینوهای قوی در سال‌های گذشته، از جمله سال‌های ۱۹۹۷ و ۲۰۱۵، نشان می‌دهد که این پدیده در برخی مناطق جنوب، جنوب‌غرب، زاگرس و بخش‌هایی از جنوب و جنوب‌شرق کشور با بارش‌های مناسب همراه بوده، در حالی که برخی مناطق شمالی کشور تأثیر کمتری از این شرایط پذیرفته‌اند.

وظیفه با اشاره به نقش اقیانوس آرام در شکل‌گیری الگوهای اقلیمی اظهار کرد: ال‌نینو و لانینا حاصل تغییرات گسترده در دمای سطح و لایه‌های بالایی اقیانوس آرام هستند و می‌توانند گردش‌های جوی و الگوهای بارش را در مناطق مختلف جهان تغییر دهند.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور خاطرنشان کرد: علاوه بر ال‌نینو، شاخص‌های اقلیمی دیگری مانند وضعیت اقیانوس هند نیز در تعیین مسیر سامانه‌های بارشی و انتقال رطوبت به کشور نقش دارند و بنابراین برای ارزیابی شرایط بارشی ایران باید مجموعه عوامل مؤثر بر الگوهای اقلیمی مورد توجه قرار گیرد.

بر اساس این گزارش، در ادامه این نشست شماری از مدیران منابع طبیعی در ستاد و استان‌ها گزارشی از اقدامات پیشگیرانه و برنامه‌های خود ارائه کردند و درباره نقش اقدامات و پروژه‌های منابع طبیعی در کاهش مخاطرات و چالش‌های سرزمینی، کنترل رواناب و سیلاب، حفاظت از خاک، تقویت پوشش گیاهی و افزایش آمادگی برای مدیریت شرایط پیش‌رو به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند.