۲.۶ میلیون بشکه در ۶ روز؛ آمریکا برداشت از ذخایر راهبردی نفت را سرعت داد

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ جدول موجودی ذخیره راهبردی نفت آمریکا نشان می‌دهد که تا ۶ نوامبر، ۲.۶ میلیون بشکه خروج در ردیف نوامبر ثبت شده و موجودی به ۲۷۹.۵ میلیون بشکه رسیده است. برداشت ثبت‌شده در تمام سپتامبر ۲.۲ میلیون بشکه و در تمام اکتبر ۱.۲ میلیون بشکه بود. به این ترتیب، خروج نفت در شش روز نخست نوامبر از کل برداشت هر یک از دو ماه قبل بیشتر بود و به حدود سه‌چهارم مجموع آن دو ماه رسید. این ارقام خروج از ذخیره را نشان می‌دهند و زمان رسیدن محموله‌ها به پالایشگاه‌ها را مشخص نمی‌کنند.

عرضه ذخایر برای کاهش آثار انسداد تنگه هرمز

وزارت انرژی آمریکا در ۲۹ سپتامبر برای مبادله حداکثر ۴۰ میلیون بشکه نفت خام فراخوان داد و در ۲۹ اکتبر از واگذاری قراردادهایی به حجم بیش از ۴۰ میلیون بشکه خبر داد. این قراردادها که بخشی از حجم فراخوان‌های قبلی را هم در بر می‌گرفتند، در چارچوب تعهد ۱۷۲ میلیون بشکه‌ای آمریکا منعقد شدند. تحویل‌های موضوع فراخوان سپتامبر برای نوامبر و دسامبر برنامه‌ریزی شده بود. سازوکار این مرحله مبادله نفت است؛ شرکت‌ها اکنون نفت را تحویل می‌گیرند و طبق قرارداد، بعدا حجم بیشتری به ذخیره بازمی‌گردانند.

این برنامه در حالی اجرا می‌شود که دونالد ترامپ گفته فعلا از حملات مستقیم تازه علیه ایران خودداری می‌کند و محاصره دریایی را ادامه می‌دهد. در عمل این دو سیاست می‌توانند مکمل هم باشند؛ محاصره، صادرات ایران را تحت فشار می‌گذارد و آزادسازی ذخایر می‌تواند بخشی از هزینه کمبود عرضه را برای پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان جبران کند. وزارت انرژی هدف اعلامی برنامه را تثبیت عرضه جهانی عنوان کرده است.

محدودیت عبور از تنگه هرمز و حملات به کشتی‌ها همچنان تحویل نفت خلیج فارس را با اختلال روبه‌رو می‌کند. آژانس بین‌المللی انرژی هشدار می‌دهد که داده‌های رهگیری کشتی‌ها احتمالا حجم واقعی عبور را کمتر از مقدار واقعی نشان می‌دهند. بنابراین، برای تعیین اندازه افت عرضه باید آمار محموله‌های بارگیری‌شده، حجم نفت عبوری از تنگه و تحویل به پالایشگاه‌ها را جداگانه بررسی کرد. 

آزادسازی ذخایر راهبردی آمریکا می‌تواند موقتا بخشی از اختلال عرضه را جبران کند. شواهد موجود هنوز نشان نمی‌دهند چه مقدار از برداشت اخیر آمریکا در واکنش به افت تحویل نفت در مقصد انجام شده است.

ذخیره ۲۴۳ میلیون بشکه‌ای؛ پایین‌ترین سطح از ۱۹۸۲

اگر تحویل محموله‌های قراردادهای اخیر، موجودی ذخیره راهبردی نفت آمریکا را به حدود ۲۴۳ میلیون بشکه برساند، این رقم بر پایه سری ماهانه اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، پایین‌ترین سطح از فوریه ۱۹۸۲ خواهد بود. ذخیره در پایان فوریه آن سال ۲۴۱.۲ میلیون بشکه بود و در پایان مارس به ۲۴۸.۵ میلیون بشکه رسید. سطح ۲۴۳ میلیون بشکه معادل حدود ۳۴ درصد ظرفیت مجاز ذخیره‌سازی آمریکاست و نسبت به موجودی ۲۷۹.۵ میلیون بشکه‌ای ۶ نوامبر، ۳۶.۵ میلیون بشکه کمتر است. این سطح هنوز یک برآورد مشروط است و به حجم واقعی تحویل‌ها و بازگشت نفت به ذخیره بستگی دارد.

پیامد اصلی، کاهش توان آمریکا برای جبران یک اختلال طولانی یا دومین شوک عرضه است. واشنگتن می‌تواند با آزادسازی نفت، در کوتاه‌مدت بخشی از فشار ناشی از محدودیت هرمز را جبران کند. اما اگر اختلال ادامه یابد یا هم‌زمان عرضه از مسیر دیگری آسیب ببیند، نفت کمتری برای مداخله بعدی در اختیار دارد.

سه برآورد از حاشیه برداشت نفت آمریکا

برای برآورد حاشیه برداشت از ذخیره راهبردی نفت آمریکا می‌توان سه سناریو در نظر گرفت. گروه انرژی راپیدن کف عملیاتی را حدود ۱۷۰ میلیون بشکه برآورد کرده است. در نظرسنجی فدرال رزرو دالاس، ۳۱ درصد از مدیران صنعت نفت و گاز کف عملیاتی را بیش از ۱۰۰ و حداکثر ۱۵۰ میلیون بشکه دانستند و ۲۱ درصد آن را بیش از ۵۰ و حداکثر ۱۰۰ میلیون بشکه برآورد کردند. بازه ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون بشکه رایج‌ترین پاسخ بود؛ هرچند کمتر از نیمی از پاسخ‌دهندگان آن را انتخاب کردند.

در هر سه سناریو، رسیدن موجودی به ۲۴۳ میلیون بشکه، حاشیه بالاتر از کف را ۳۶.۵ میلیون بشکه کاهش می‌دهد. با برآورد گروه انرژی راپیدن، این یعنی از دست رفتن حدود یک‌سوم حاشیه برداشتِ ۶ نوامبر. در صورت تداوم اختلال تنگه هرمز یا وقوع شوک دیگری در عرضه، اهمیت این کاهش به سرعتی بستگی دارد که آمریکا بتواند نفت باقی‌مانده را از مخازن به پالایشگاه‌ها برساند. برای برآورد حجم قابل تحویل در یک دوره اضطراری، باید محدودیت مخازن، خطوط لوله و پایانه‌ها را هم در نظر گرفت.

ذخیره راهبردی به واشنگتن امکان می‌دهد بخشی از کمبود عرضه را جبران کند و برای حل مساله تنگه هرمز زمان بخرد. اگر موجودی به حدود ۲۴۳ میلیون بشکه برسد، با فرض کف عملیاتی ۱۷۰ میلیون بشکه‌ای برآوردشده از سوی گروه انرژی راپیدن، تنها ۷۳ میلیون بشکه بالاتر از آن کف باقی می‌ماند.

کاهش ذخایر، هزینه انتظار واشنگتن را بالا می‌برد

اگر عبور نفت از هرمز محدود بماند و آمریکا برای مهار فشار قیمت ناچار به برداشت بیشتر شود، ادامه وضع موجود برای واشنگتن پرهزینه‌تر خواهد شد. هرچه توان آمریکا برای تحمل یک اختلال طولانی کمتر شود، ممکن است حفظ شروط سخت‌گیرانه در مذاکرات و انتظار برای گرفتن امتیاز بیشتر نیز دشوارتر شود.

محدودیت‌های آمریکا و اسرائیل بعد از شکست جمهوری‌خواهان و نتانیاهو در انتخابات

تحولات سیاسی نیز می‌توانند بر این محاسبه اثر بگذارند. جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنترل کنگره را از دست دادند و بازار نفت پس از اعلام نتایج، احتمال حرکت واشنگتن به سمت یک راه‌حل مذاکره‌شده را بیشتر ارزیابی کرد. در اسرائیل نیز ائتلاف نتانیاهو از کسب اکثریت بازماند و رئیس‌جمهور، گادی آیزنکوت را مامور تشکیل کابینه کرد. این تحول موقعیت نتانیاهو را تضعیف کرده اما تشکیل دولت جدید و جهت سیاست آن در قبال ایران هنوز قطعی نیست.

ترکیب کاهش حاشیه برداشت از ذخایر، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان و بلاتکلیفی سیاسی در اسرائیل می‌تواند انگیزه واشنگتن را برای رسیدن زودتر به توافق افزایش دهد. با این ‌حال اندازه ذخیره به ‌تنهایی برای تعیین مهلت آمریکا یا پیش‌بینی امتیازهای مذاکرات کافی نیست. این تحلیل زمانی قوت بیشتری می‌گیرد که جریان فیزیکی نفت از تنگه هرمز همچنان محدود بماند و عرضه از مسیرهای جایگزین نتواند کمبود را جبران کند.