آزادسازی بازار برق بدون تنظیم‌گری به زیان تولیدکننده و مصرف‌کننده است

به گزارش اقتصاد معاصراز مدیریت ارتباطات بورس انرژی ایران، مدیرعامل بورس انرژی ایران در پنل حکمرانی و اقتصاد صنعت برق که در حاشیه بیست‌وششمین نمایشگاه بین المللی صنعت برق برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تفکیک تنظیم‌گری فنی شبکه از تنظیم‌گری اقتصادی بازار برق، گفت: آزادسازی بازار به معنای رهاسازی آن نیست و خروج معاملات از سازوکارهای مدیریت‌شده، بدون توسعه معاملات در بازارهای متشکل و تحت نظارت می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای صنعت برق و فعالان آن داشته باشد.

محمد نظیفی با اشاره به ظرفیت بازار سرمایه در تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای صنعت برق اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون، حدود 21 هزار میلیارد تومان از محل بازار سرمایه برای توسعه طرح‌های نیروگاهی حرارتی و تجدیدپذیر تأمین مالی شده است که بخشی از آن از طریق صندوق‌های پروژه نیروگاهی و سایر موارد از طریق ابزارهایی همچون قراردادهای سلف برق حرارتی انجام شده است.

وی با تأکید بر ضرورت توجه به سازوکار بازار در حوزه فروش و معاملات فیزیکی برق افزود: ناترازی صنعت برق صرفاً به کمبود عرضه محدود نمی‌شود و در صورت شکل‌نگرفتن سازوکار ارسال سیگنال‌های اقتصادی، ممکن است فعالیت نیروگاه‌ها نیز از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نباشد. این ناترازی همچنین می‌تواند از حوزه برق به سوخت و سایر بخش‌ها سرایت کند.

نظیفی با اشاره به ضرورت تفکیک تنظیم‌گری فنی و اقتصادی در صنعت برق تصریح کرد: حکمرانی و تنظیم‌گری در حوزه خدمات عمومی و زیرساختی باید بر دو رکن مجزا استوار باشد؛ نخست، تنظیم‌گری فنی با هدف حفظ پایداری شبکه و ایفای تعهدات فیزیکی و دوم، تنظیم‌گری بازار با محوریت ایفای تعهدات مالی و تنظیم‌گری اقتصادی. این دو مأموریت نباید با یکدیگر اختلاط پیدا کنند.

مدیرعامل بورس انرژی ایران با بیان اینکه آزادسازی تدریجی بازار برق به معنای رهاسازی نیست، گفت: تجربه‌های جهانی و پژوهش‌های انجام‌شده در مراکز تحقیقاتی دانشگاه‌های ام‌آی‌تی و هاروارد نشان می‌دهد رهاسازی بازار خدمات عمومی و زیرساختی لزوماً به شکل‌گیری رقابت منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه ایجاد قدرت بازاری را فراهم کند؛ وضعیتی که حتی ممکن است آسیب‌های بیشتری از تسلط دولت به همراه داشته باشد.

وی با اشاره به آسیب‌های متولی‌بودن وزارت نیرو در هر دو سوی خرید و فروش برق، یعنی فروش برق از سوی تولیدکنندگان و خرید آن از سوی مجموعه‌های وابسته به وزارت نیرو و شرکت‌های توزیع، اظهار کرد: با وجود اتفاق‌نظر درباره آسیب‌های این ساختار، راه‌حل آن رهاسازی بازار نیست. باید به جای تمرکز صرف بر خروج معاملات از سازوکارهای دولتی، به سهم معاملات در بازارهای متشکل و دارای نهاد تنظیم‌گر و ناظر توجه کرد.

نظیفی تأکید کرد: نبود نهاد تنظیم‌گر و ناظر، پیش از همه به زیان فعالان بخش خصوصی خواهد بود؛ چراکه در چنین شرایطی دولت همچنان از قدرت مسلط برخوردار است و بخش خصوصی بدون حضور نهاد ناظر، ابزار مؤثری برای ایستادگی در برابر آن نخواهد داشت. از سوی دیگر، احتمال شکل‌گیری قدرت بازاری غیردولتی نیز وجود دارد که می‌تواند شرایط را دشوارتر کند.

مدیرعامل بورس انرژی ایران در بخش دیگری از سخنان خود از ثبت حدود 130 هزار میلیارد تومان ارزش معاملات برق در بازارهای بورس انرژی ایران از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داد و گفت: این معاملات در تابلوهای آزاد، سبز و عادی و همچنین ابزارهای گواهی صرفه‌جویی و سپرده انجام شده و معادل حدود 80 تراوات‌ساعت انرژی بوده است.

وی با اشاره به ظرفیت تابلوهای سبز و آزاد و ابزارهای مبتنی بر گواهی سپرده برای توسعه معاملات برق خاطرنشان کرد: گواهی سپرده برق تجدیدپذیر ظرفیت توسعه بیشتری دارد و لازم است توجه بیشتری به آن شود. همچنین امیدواریم به‌زودی شاهد راه‌اندازی گواهی سپرده در حوزه برق حرارتی باشیم.

نظیفی در پایان تأکید کرد: مالی‌سازی جریان انرژی و تبدیل آن به دارایی‌های قابل معامله، می‌تواند بستر اقتصادی مناسبی برای فعالیت بنگاه‌های این صنعت فراهم کند و زمینه افزایش منافع آن‌ها را به وجود آورد.