فشارهای آمریکا تجارت خارجی ایران را متوقف نکرد/امنیت منطقه‌ای راه رسیدن به منافع مشترک

به گزارش اقتصاد معاصر؛ سید روح‌الله لطیفی با اشاره به تلاش‌های آمریکا برای محدودسازی تجارت خارجی ایران و اعمال فشار بر کشورهای همسایه به‌منظور کاهش یا توقف مبادلات تجاری با کشورمان اظهار داشت: با وجود فشارهای سیاسی و اقتصادی، محدودیت‌های ایجاد شده در برخی مسیرهای تجاری و تلاش برای ممانعت از ورود و خروج کالا، تجارت خارجی ایران متوقف نشده و فعالان اقتصادی کشور با استفاده از ظرفیت‌های جغرافیایی، مسیرهای جایگزین و امکانات حمل‌ونقلی منطقه، همچنان در حال انجام فعالیت‌های تجاری هستند.

وی افزود: اقتصاد ایران و کشورهای همسایه از طریق مرزهای مشترک، نیازهای متقابل اقتصادی، شبکه‌های حمل‌ونقل، بازارهای مصرف و زنجیره‌های تامین به یکدیگر متصل هستند. این پیوندها تنها سیاسی نیستند که با تغییر موضع یک دولت یا فشار یک قدرت خارجی به‌راحتی قطع شوند؛ بلکه منافع اقتصادی مردم، تولیدکنندگان، تجار و فعالان اقتصادی دو سوی مرزها در استمرار این مبادلات قرار دارد.

لطیفی با بیان اینکه بخش مهمی از تجارت ایران با همسایگان همچنان جریان دارد، تصریح کرد: در برخی کشورهای همسایه رشد مبادلات تجاری را تجربه کرده‌ایم و ظرفیت‌های موجود در مرزهای زمینی، مسیرهای ریلی، جاده‌ای و دریایی امکان تداوم تجارت را فراهم کرده است. البته در بعضی مقاطع محدودیت‌هایی در تعدادی از مرزها ایجاد شده، اما این موارد را نمی‌توان به معنای توقف تجارت ایران با کشورهای منطقه دانست.

تجار در خط مقدم تامین نیازهای کشور

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صمت با اشاره به نقش بخش خصوصی و فعالان اقتصادی در شرایط دشوار کشور گفت: تجار و بازرگانان در این شرایط نقش بسیار مهمی در حفظ جریان تامین کالا دارند در واقع، فعالان اقتصادی با شناسایی مسیرهای جدید، ایجاد ارتباط با تامین‌کنندگان مختلف، استفاده از ظرفیت کشورهای واسط و یافتن راهکارهای متنوع برای حمل‌ونقل و تسویه مالی، اجازه نداده‌اند جریان ورود کالاهای مورد نیاز کشور متوقف شود.

وی ادامه داد: امروز کالاهای اساسی، نهاده‌های تولید، نهاده‌های دامی و غذایی، مواد اولیه صنایع، ماشین‌آلات، تجهیزات و اقلام دارویی از مسیرهای مختلف وارد کشور می‌شوند و در مقابل، کالاهای صادراتی ایران نیز به بازارهای هدف ارسال می‌شوند. این فعالیت‌ها در شرایطی انجام می‌شود که فشارهای خارجی بر شبکه بانکی، حمل‌ونقل، بیمه، مبادلات ارزی و همکاری شرکت‌های بین‌المللی افزایش یافته است.

لطیفی افزود: فعالان اقتصادی برای حفظ این جریان، از ظرفیت‌های جغرافیایی کشور و ارتباطات تجاری با همسایگان استفاده می‌کنند. تنوع‌بخشی به مبادی وارداتی و بازارهای صادراتی نیز از جمله اقداماتی است که در سال‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ چراکه اتکای بیش از اندازه به یک مسیر یا یک کشور می‌تواند در شرایط محدودیت، آسیب‌پذیری تجارت را افزایش دهد.

چین و مسیرهای چندگانه انتقال کالا؛ تجارت از شرق همچنان برقرار است

وی با اشاره به جایگاه چین در تجارت خارجی ایران ابراز کرد: بخش قابل توجهی از تجارت کشورمان با چین انجام می‌شود و این کشور یکی از شرکای مهم تجاری ایران به شمار می‌رود. ارتباطات تجاری با چین تنها به یک مسیر محدود نیست و کالاها از طریق شبکه‌های ریلی و جاده‌ای و با عبور از چندین کشور به ایران منتقل می‌شوند.

لطیفی ادامه داد: موقعیت جغرافیایی ایران در اتصال شرق به غرب و شمال به جنوب، امکان استفاده از مسیرهای متنوع حمل‌ونقل را فراهم کرده است. مسیرهای مرتبط با ابتکار کمربند و راه چین، شبکه‌های ارتباطی آسیای میانه، قفقاز و اوراسیا و همچنین مسیرهای عبوری از افغانستان، پاکستان، عراق، ارمنستان و جمهوری آذربایجان، ظرفیت‌های مهمی برای انتقال کالا و توسعه تجارت ایجاد کرده‌اند.

وی با اشاره به امکان استفاده از شرکت‌های واسط در برخی مبادلات افزود: بخشی از تجارت بین‌المللی در شرایط محدودیت از طریق مسیرهای چندکشوری و شرکت‌های واسط انجام می‌شود. این موضوع در کنار مسیرهای مستقیم جاده‌ای و ریلی، به فعالان اقتصادی امکان می‌دهد که برای انتقال کالا و تأمین نیازهای کشور از گزینه‌های مختلف استفاده کنند.

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صمت گفت: در حوزه دارو و مواد اولیه مورد نیاز صنایع داروسازی، محدودیت‌هایی که برای برخی مبادی تامین ایجاد شده، ضرورت تنوع‌بخشی به منابع واردات را بیشتر کرده است. در چنین شرایطی از ظرفیت کشورهای دیگر استفاده می‌شود و چین نیز در بخشی از این تامین‌ها سهم دارد. هدف اصلی این است که زنجیره تامین دارو و مواد اولیه مورد نیاز تولید داخل دچار اختلال نشود.

تجارت با پاکستان؛ منافع اقتصادی دو طرف مانع از قطع ارتباطات مرزی است

لطیفی با اشاره به روابط تجاری ایران و پاکستان و برخی محدودیت‌های ایجادشده در مرزهای دو کشور بیان کرد: روابط اقتصادی ایران و پاکستان بر پایه نیازهای متقابل شکل گرفته است. بخش‌هایی از اقتصاد پاکستان به انرژی و کالاهای ایرانی نیاز دارد و در مقابل، این کشور نیز در برخی حوزه‌ها از مبادی مهم تجاری و تأمین کالا برای ایران محسوب می‌شود.

وی گفت: در مقطعی شاهد محدودیت و بسته‌شدن مرز ریمدان در پی فشارهای خارجی بودیم، اما نیازهای اقتصادی و آثار مستقیم تجارت بر زندگی مردم مناطق مرزی، ضرورت بازگشت ارتباطات تجاری را برجسته کرد. هنگامی که تجارت میان دو کشور بر اشتغال، درآمد، تامین کالا و زندگی روزمره مردم تأثیر می‌گذارد، محدودسازی آن فقط به طرف ایرانی آسیب نمی‌زند، بلکه فعالان اقتصادی و مردم کشور مقابل نیز متضرر می‌شوند.

وی افزود: یکی از ویژگی‌های تجارت مرزی این است که منافع آن به‌صورت مستقیم در زندگی مردم مناطق مرزی دیده می‌شود. کامیون‌داران، شرکت‌های حمل‌ونقل، فروشندگان، تولیدکنندگان، صادرکنندگان و واردکنندگان در هر دو سوی مرز از این فعالیت‌ها منتفع می‌شوند از این رو استمرار تجارت برای هر دو طرف اهمیت دارد.

ظرفیت مهم بنادر جنوبی و شمالی و دریای خزر برای مبادلات

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صمت با اشاره به محدودیت‌های اعلام‌شده در حوزه حمل‌ونقل دریایی و ادعاهای مطرح‌شده درباره توقف تجارت ایران از طریق دریا بیان کرد: تجارت دریایی کشور نیز با وجود فشارها و محدودیت‌ها ادامه دارد و فعالیت‌ها در حوزه انرژی، مشتقات نفتی و کالاهای کانتینری متوقف نشده است.

وی ادامه داد: شبکه تجارت خارجی ایران تنها به مرزهای زمینی متکی نیست. بنادر جنوبی کشور، مسیرهای دریایی و همچنین ظرفیت دریای خزر، بخش مهمی از زیرساخت تجارت خارجی را تشکیل می‌دهند. فعالان اقتصادی با استفاده از امکانات موجود در بنادر و مسیرهای حمل‌ونقل دریایی، همچنان در حال انجام مبادلات هستند.

لطیفی عنوان کرد: در شمال کشور نیز بنادر ایران و مسیرهای دریایی مرتبط با کشورهای حاشیه خزر ظرفیت مهمی برای تجارت با روسیه و سایر کشورهای منطقه ایجاد کرده‌اند. اتصال بنادر به شبکه ریلی و جاده‌ای، امکان انتقال کالا از شمال کشور به سایر مناطق و همچنین جابه‌جایی کالا میان کشورهای حاشیه خزر را فراهم می‌کند.

وی افزود: توسعه فعالیت بنادر شمالی و جنوبی، تکمیل زیرساخت‌های تخلیه و بارگیری، افزایش ظرفیت ناوگان حمل‌ونقل و بهبود اتصال بنادر به شبکه ریلی کشور می‌تواند در افزایش سهم حمل‌ونقل دریایی و کاهش هزینه‌های تجارت خارجی موثر باشد.

روسیه و اوراسیا؛ تامین‌کنندگان مهم نهاده‌های دامی، غذایی و تولیدی

لطیفی با اشاره به اهمیت توسعه روابط تجاری با روسیه و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بیان کرد: بخش مهمی از نهاده‌های مورد نیاز تولید، از جمله نهاده‌های دامی و غذایی، از منطقه اوراسیا و به‌ویژه روسیه تأمین می‌شود. این موضوع در شرایط فعلی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا استمرار تولید در بخش کشاورزی، دامداری و صنایع غذایی به دسترسی منظم به مواد اولیه و نهاده‌ها وابسته است.

وی ادامه داد: روابط ایران و روسیه در سال‌های اخیر در حوزه‌های مختلف سیاسی و اقتصادی گسترش پیدا کرده و توافق‌ها و همکاری‌های مشترک میان دو کشور، زمینه توسعه مبادلات را فراهم کرده است. از سوی دیگر، هر دو کشور تجربه مواجهه با محدودیت‌های ناشی از تحریم را دارند و همین مسئله باعث شده که در حوزه مبادلات تجاری به دنبال روش‌های متنوع‌تری باشند.

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صمت تصریح کرد: استفاده از ظرفیت تهاتر کالا، سازوکارهای جایگزین برای تسویه مبادلات مالی، تنوع‌بخشی به روش‌های پرداخت و توسعه همکاری میان شرکت‌های تجاری، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند در استمرار تجارت میان ایران و روسیه مؤثر باشد.

وی افزود: توسعه همکاری با کشورهای اوراسیا علاوه بر تامین نیازهای داخلی، فرصت مناسبی برای افزایش صادرات ایران نیز ایجاد می‌کند. بازارهای این منطقه به دلیل نزدیکی جغرافیایی و ظرفیت‌های اقتصادی، می‌توانند مقصد مناسبی برای محصولات ایرانی باشند و از طریق توسعه مسیرهای ریلی، جاده‌ای و دریایی، ارتباط تجاری با این بازارها تقویت شود.

اهمیت راهبردی سفر رئیس جمهور به ترکیه در دیپلماسی اقتصادی و ترانزیت منطقه‌ای

لطیفی با اشاره به سفر اخیر رئیس‌جمهور کشورمان به ترکیه گفت: این سفر از منظر توسعه روابط با کشورهای همسایه و تقویت دیپلماسی منطقه‌ای اهمیت زیادی دارد. ترکیه یکی از مهم‌ترین همسایگان ایران و از شرکای اصلی تجاری کشورمان است و مناسبات دو کشور تنها به تجارت دوجانبه محدود نمی‌شود؛ بلکه در حوزه ترانزیت، حمل‌ونقل، انرژی، امنیت منطقه‌ای و ارتباط با بازارهای بین‌المللی نیز دارای اهمیت است.

وی افزود: ترکیه از نظر جغرافیایی در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند مسیر ارتباطی مهمی میان ایران و اروپا باشد. از طرف دیگر، ایران نیز برای اتصال ترکیه به بخش‌هایی از آسیای میانه، افغانستان و بازارهای شرق منطقه دارای ظرفیت‌های ترانزیتی است از این رو روابط دو کشور باید در چارچوب یک شبکه گسترده‌تر از همکاری‌های منطقه‌ای مورد توجه قرار گیرد.

لطیفی به عضویت ایران و ترکیه در سازمان همکاری اقتصادی اکو اشاره کرد و گفت: هر دو کشور از اعضای مهم این سازمان هستند و ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای توسعه همکاری‌های اقتصادی دارند، اکو می‌تواند بستر مناسبی برای تسهیل تجارت، توسعه حمل‌ونقل، تقویت ارتباطات گمرکی و ایجاد هماهنگی میان کشورهای منطقه باشد.

وی ادامه داد: یکی از موضوعات مهم در روابط اقتصادی ایران و ترکیه، استفاده بهتر از ظرفیت کریدورهای منطقه‌ای است. مسیرهای جاده‌ای و ریلی دو کشور می‌توانند در انتقال کالا از اروپا به آسیای میانه و بالعکس نقش داشته باشند. همچنین توسعه زیرساخت‌های مرزی و کاهش زمان توقف کامیون‌ها در پایانه‌های گمرکی، می‌تواند هزینه تجارت را کاهش دهد و رقابت‌پذیری مسیرهای ترانزیتی ایران را افزایش دهد.

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صمت با اشاره به جایگاه ترکیه در میان شرکای تجاری ایران افزود: این کشور همواره در زمره شرکای مهم تجاری ایران قرار داشته و در سال‌های اخیر نیز ظرفیت‌های تازه‌ای برای افزایش مبادلات میان دو کشور شکل گرفته است. در شرایطی که محدودیت‌های خارجی بر تجارت ایران افزایش یافته، تقویت همکاری با ترکیه می‌تواند در متنوع‌سازی مسیرهای تجاری و دسترسی به بازارهای جدید نقش مؤثری ایفا کند.

وی تاکید کرد: سفر رئیس‌جمهور ایران به ترکیه باید از منظر فرصت‌های اقتصادی و منطقه‌ای نیز مورد توجه قرار گیرد. رایزنی با مقام‌های ترکیه درباره تسهیل مبادلات، توسعه همکاری‌های حمل‌ونقلی، افزایش ظرفیت ترانزیت، رفع موانع گمرکی و بانکی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی دو کشور، می‌تواند به ارتقای سطح همکاری‌های اقتصادی منجر شود.

امنیت منطقه‌ای و منافع مشترک با توسعه همکاری کشورهای همسایه

لطیفی با اشاره به اهمیت همکاری‌های سیاسی و امنیتی در کنار روابط اقتصادی گفت: امنیت کشورهای منطقه از یکدیگر جدا نیست و هرگونه ناامنی، درگیری و تنش می‌تواند بر تجارت، حمل‌ونقل، سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی همه کشورهای منطقه اثر بگذارد.

وی افزود: ایران همواره بر ضرورت تقویت امنیت منطقه‌ای با مشارکت کشورهای منطقه تأکید داشته است. همکاری با ترکیه و سایر همسایگان در حوزه کاهش تنش‌ها، مقابله با ناامنی و ایجاد ثبات می‌تواند زمینه مناسبی برای توسعه مناسبات اقتصادی فراهم کند.

وی ادامه داد: کشورهای منطقه باید به این جمع‌بندی برسند که همکاری اقتصادی و امنیت پایدار، منافع مشترک آنها را تأمین می‌کند. هرچه روابط تجاری، زیرساختی و ترانزیتی میان کشورهای همسایه گسترش یابد، هزینه ایجاد اختلال در این روابط برای طرف‌های مختلف بیشتر خواهد شد و منافع اقتصادی مشترک تقویت می‌شود.

استمرار تامین کالا و تولید با وجود محدودیت های خارجی

سخنگوی کمیسیون توسعه تجارت خانه صنعت، معدن و تجارت با اشاره به تداوم فعالیت‌های اقتصادی کشور بیان کرد: با وجود محدودیت‌های خارجی و فشارهایی که بر مسیرهای تجارت ایران اعمال می‌شود، زنجیره تامین کالا در کشور همچنان فعال است و کالاهای مورد نیاز مردم در شبکه توزیع عرضه می‌شود. همچنین بخش‌های مختلف صنعتی و تولیدی با استفاده از مواد اولیه و نهاده‌های وارداتی، به فعالیت خود ادامه می‌دهند.

وی افزود: البته استمرار این شرایط نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، تنوع‌بخشی به مبادی تأمین، تقویت روابط با همسایگان، توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و حمایت از فعالان اقتصادی است. نمی‌توان تنها به یک مسیر تجاری، یک کشور یا یک شیوه مبادله متکی بود؛ بلکه باید از تمام ظرفیت‌های جغرافیایی و اقتصادی کشور استفاده کرد.

لطیفی تاکید کرد: ایران به دلیل برخورداری از موقعیت جغرافیایی ویژه، دسترسی به آب‌های شمال و جنوب، مرزهای گسترده زمینی و قرار گرفتن در مسیر ارتباطی شرق و غرب، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی دارد. استفاده از این ظرفیت‌ها مستلزم همکاری هماهنگ دستگاه‌های دولتی، بخش خصوصی، تجار، شرکت‌های حمل‌ونقل و کشورهای همسایه است.

این مقام صنفی خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی حفظ جریان تجارت خارجی، تامین کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید، استمرار صادرات و استفاده از فرصت‌های جدید همکاری با کشورهای منطقه از اهمیت ویژه ای برخوردار است ضمن اینکه توسعه مناسبات با چین، روسیه، پاکستان و به‌ویژه ترکیه، در کنار فعال نگه‌داشتن مسیرهای زمینی، دریایی و ریلی، می‌تواند به افزایش تاب‌آوری اقتصاد کشور و حفظ ارتباط ایران با بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی کمک کند.

وی ابراز امیداوری کرد: سفر رئیس‌جمهور به ترکیه نیز در همین چارچوب، فرصتی برای تقویت روابط سیاسی و اقتصادی و پیگیری منافع مشترک منطقه‌ای به شمار می‌رود./ایرنا