کاهش ۴۵ درصدی فعالیت کارگاه‌های کفاشی/ مواد اولیه گران است

به گزارش اقتصاد معاصر؛ در ادامه پرونده بررسی وضعیت صنعت و بازار کفش و چالش‌های فعالان این حوزه در بخش‌های مختلف زنجیره تامین، تولید و عرضه، ایسنا در گفت‌وگو با فعالان حوزه واردات و توزیع مواد اولیه، مشکلات تامین و واردات مواد اولیه و تاثیر آن بر روند تولید و بازار کفش را بررسی کرده است. پیش از این نیز در گفت‌وگو با تولیدکنندگان و فروشندگان، ابعاد مختلف رکود بازار، کاهش قدرت خرید مردم، افزایش هزینه‌های تولید و مشکلات فعالیت در این صنعت مورد بررسی قرار گرفت. در همین راستا، رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران نیز با هشدار درباره تشدید رکود در صنعت کفش، افزایش هزینه مواد اولیه، اختلال در واردات و کاهش قدرت خرید مردم را از جمله عواملی دانست که فعالیت کارگاه‌های کوچک تولید کفش را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.

در همین زمینه احمد شیعه - رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران - از افزایش حدود ۸۰ درصدی قیمت کفش نسبت به سال گذشته و کاهش ۴۰ تا ۴۵ درصدی فعالیت کارگاه‌های کوچک تولیدی خبر داد و گفت: تداوم مشکلات تأمین مواد اولیه، افزایش هزینه‌های تولید و افت تقاضا، شرایط فعالیت تولیدکنندگان این صنعت را دشوار کرده است،صنعت کفش کشور سالانه حدود ۱۸۰ میلیون جفت کفش تولید می‌کند و نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر به‌صورت مستقیم در این صنعت مشغول به کار هستند. از این تعداد، حدود ۵۰ هزار نفر در تهران فعالیت دارند که بخش قابل توجهی از آنها در محدوده بازار و باغ سپهسالار و در کارگاه‌های کوچک تولیدی مشغول به کارند.

وی با اشاره به اینکه بخش زیادی از تولید کفش در کارگاه‌هایی با پنج تا ۲۰ نیروی کار انجام می‌شود، تاکید کرد: این واحدهای کوچک در ماه‌های اخیر با مشکلات جدی در تأمین مواد اولیه و ادامه فعالیت روبه‌رو شده‌اند.

وابستگی ۵۰ درصدی مواد اولیه به واردات

رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران یکی از مهم‌ترین مشکلات تولیدکنندگان را وابستگی زنجیره تولید کفش به مواد اولیه وارداتی دانست و گفت: حدود ۵۰ درصد مواد اولیه مورد نیاز این صنعت مستقیماً از خارج کشور تامین می‌شود؛ با این حال، حتی بخش تولید داخل نیز برای ساخت برخی محصولات به مواد و نهاده‌های وارداتی وابسته است، برای مثال اگرچه پوست دام و بخشی از ظرفیت تولید چرم در داخل کشور وجود دارد، مواد شیمیایی مورد نیاز برای فرآوری پوست و تبدیل آن به چرم قابل استفاده عمدتاً وارداتی است.در تولید زیره و کفی کفش نیز با وجود تولید برخی مواد مانند PVC و پلی‌یورتان در کشور، همچنان بخشی از مواد اولیه و ترکیبات مورد نیاز از خارج تأمین می‌شود.

شیعه با اشاره به اختلال در مسیرهای تجاری و وارداتی توضیح داد: بخشی از کالاهای مورد نیاز صنعت کفش پیش‌تر از مسیرهای جنوبی وارد کشور می‌شد، اما مشکلات ایجادشده در این مسیرها، واردکنندگان را به استفاده از مسیرهای جایگزین از جمله ترکیه، مسیر دریای خزر و مرزهای افغانستان و پاکستان سوق داده است. این تغییر مسیرها، زمان انتقال کالا را افزایش داده و هزینه حمل‌ونقل و بیمه را نیز بالا برده است. مواد اولیه همچنان در مسیر ورود به کشور قرار دارند، اما تأخیر در رسیدن محموله‌ها، روند تأمین مواد مورد نیاز تولیدکنندگان را مختل کرده و در برخی موارد به کمبود مواد اولیه در بازار انجامیده است.

افزایش ۸۰ درصدی قیمت کفش و کاهش قدرت خرید مردم

افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، بیمه و سایر هزینه‌های تولید، از دیگر عواملی است که به گفته رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران، قیمت تمام‌شده محصولات را افزایش داده است. قیمت کفش نسبت به سال گذشته حدود ۸۰ درصد افزایش یافته و بخش عمده این رشد قیمت به افزایش هزینه مواد اولیه بازمی‌گردد، در یک جفت کفش با قیمت چهار میلیون تومان، حدود ۵۰۰ هزار تومان به دستمزد نیروی کار اختصاص دارد و بخش عمده باقی‌مانده مربوط به هزینه مواد اولیه است؛ بنابراین افزایش قیمت مواد اولیه تأثیر مستقیمی بر قیمت نهایی محصول دارد.

به گفته شیعه افزایش قیمت کفش در کنار کاهش قدرت خرید خانوارها، به افت تقاضا در بازار منجر شده است. گرانی محصولات باعث شده مردم خرید کفش را به تعویق بیندازند و میزان خرید آنها کاهش پیدا کند، در حال حاضر مشکل اصلی صنعت کفش، کمبود ظرفیت تولید نیست، بلکه کاهش تقاضا، افزایش هزینه‌های تولید و دشواری تأمین مواد اولیه است؛ به همین دلیل، با وجود ظرفیت تولید قابل توجه در کشور، بسیاری از تولیدکنندگان امکان فعالیت با ظرفیت گذشته را ندارند.

کاهش ۴۵ درصدی فعالیت کارگاه‌های کوچک

وی با اشاره به وضعیت واحدهای تولیدی در تهران گفت: فعالیت کارگاه‌های کوچک نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد کاهش یافته و بخشی از این واحدها نیز به تعطیلی کشیده شده‌اند. تعطیلی کارگاه‌های کوچک تنها به معنای کاهش تولید نیست، بلکه می‌تواند به خروج نیروهای متخصص از صنعت کفش منجر شود. بخش مهمی از مهارت‌های مورد نیاز این صنعت در طول سال‌ها و در محیط همین کارگاه‌ها شکل می‌گیرد و نظام آموزشی و آکادمیک مشخص و گسترده‌ای برای تربیت این نیروهای متخصص وجود ندارد. با تعطیلی یک کارگاه، کارگران ماهر آن یا ناچار به ترک این حرفه می‌شوند یا برای تأمین معاش به مشاغل دیگری روی می‌آورند؛ در نتیجه، بازگرداندن این نیروها به صنعت کفش در آینده دشوار خواهد بود.

وی با اشاره به سهم بالای کارگاه‌های کوچک در اقتصاد کشور گفت: حدود ۸۰ درصد فعالیت اصناف در بخش‌های مختلف اقتصادی بر پایه واحدهای کوچک انجام می‌شود و تنها حدود ۲۰ درصد فعالیت‌ها به کارخانه‌ها و واحدهای بزرگ اختصاص دارد. سیاست‌گذاری اقتصادی باید متناسب با شرایط این بخش از تولید انجام شود و حمایت از کارگاه‌های کوچک نباید صرفاً در سطح وعده باقی بماند.

رکود بازار و کمبود نقدینگی؛ فروش زیر قیمت برای پرداخت بدهی‌ها

رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران با اشاره به مشکلات فروشندگان و تولیدکنندگان گفت: کاهش تقاضا باعث شده بسیاری از واحدهای صنفی حتی در تأمین هزینه‌های جاری و پرداخت اجاره‌بها نیز با مشکل مواجه شوند، برخی فروشندگان برای تأمین نقدینگی و پرداخت چک‌های خود ناچار شده‌اند محصولاتشان را پایین‌تر از قیمت واقعی بفروشند. از سوی دیگر، شرایط تامین مواد اولیه نیز دشوارتر شده است؛ زیرا برخی تأمین‌کنندگان که پیش‌تر امکان فروش اعتباری و چکی داشتند، اکنون تنها در برابر دریافت وجه نقد حاضر به عرضه کالا هستند.

او همچنین به افزایش مداوم قیمت مواد اولیه اشاره کرد و گفت: در برخی موارد، قیمت یک ماده اولیه در فاصله چند روز تغییر می‌کند؛ به‌طوری که تولیدکننده هنگام مراجعه مجدد برای خرید همان کالا، با قیمت بالاتری مواجه می‌شود. این شرایط، برنامه‌ریزی تولید و مدیریت هزینه‌ها را برای کارگاه‌های کوچک دشوار کرده است،  قطع برق و گاز در واحدهای صنعتی می‌تواند به تجهیزات و فرآیند تولید آسیب وارد کند. به‌ویژه برخی دستگاه‌های تولید زیره کفش باید برای مدت مشخصی به‌صورت پیوسته فعال باشند و توقف ناگهانی آنها ممکن است باعث سرد شدن مواد و مسدود شدن مسیرهای خروجی دستگاه شود؛ مشکلی که هزینه تعمیر و راه‌اندازی مجدد را به تولیدکننده تحمیل می‌کند.

افت صادرات کفش و افزایش رقابت چین و ترکیه در بازار منطقه

شیعه با اشاره به اینکه صادرات سالانه کفش ایران در سال‌های گذشته حدود ۱۵۰ میلیون دلار بوده است، گفت: ظرفیت صادراتی این صنعت به‌مراتب بیشتر از عملکرد فعلی آن است، اما محدودیت‌های حمل‌ونقل، مشکلات مبادلات بانکی و شرایط سیاسی و تجاری، فعالیت صادرکنندگان را دشوار کرده است. در گذشته تجار کشورهای همسایه، به‌ویژه عراق، افغانستان و پاکستان، برای خرید کفش به ایران سفر می‌کردند و محصولات مورد نیاز خود را از بازارها و نمایشگاه‌های داخلی تهیه می‌کردند. بخشی از این معاملات نیز به‌صورت نقدی انجام می‌شد، اما اکنون کاهش رفت‌وآمد تجار خارجی و مشکلات حمل‌ونقل و مبادلات مالی، این روند را با اختلال مواجه کرده است، او همچنین هشدار داد: تولیدکنندگان چینی و ترکیه‌ای حضور خود را در بازار کشورهای منطقه، از جمله عراق، افغانستان و پاکستان، گسترش داده‌اند؛ بازارهایی که تولیدکنندگان ایرانی پیش‌تر بخشی از نیاز آنها را تأمین می‌کردند.

هشدار درباره از دست رفتن نیروی متخصص صنعت کفش

رئیس اتحادیه کفاشان دست‌دوز تهران در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان گفت: فعالان این صنعت در سال‌های اخیر، با وجود محدودیت‌های موجود، تلاش کرده‌اند تجهیزات و محصولات خود را به‌روز کنند و با حضور در نمایشگاه‌های خارجی و تهیه نمونه‌های مواد اولیه جدید، کیفیت تولیدات خود را ارتقا دهند، او معتقد است: صنعت کفش ایران از ظرفیت لازم برای حضور مؤثرتر در بازارهای صادراتی برخوردار است، اما تحقق این ظرفیت به ثبات در تأمین مواد اولیه، دسترسی به تجهیزات به‌روز، کاهش هزینه‌های تولید، بهبود زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل و تسهیل مبادلات تجاری وابسته است.

شیعه تاکید کرد: ادامه تعطیلی کارگاه‌های کوچک و خروج نیروهای متخصص از این حرفه، می‌تواند توان تولیدی و صادراتی صنعت کفش کشور را در بلندمدت تضعیف کند؛ صنعتی که به گفته او، با برخورداری از سابقه طولانی تولید و نیروی انسانی ماهر، در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، ظرفیت رقابت با تولیدکنندگان خارجی و افزایش سهم خود در بازارهای منطقه را دارد./ایسنا