کمک به تولید صادرات‌محور و اولویت‌بندی واردات کشور با بازار ارز تجاری

حسن معتمدی، تحلیل‌گر پولی-بانکی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر، در مورد راه‌اندازی بازار ارز تجاری، ارزیابی حذف ارز نیمایی و حرکت اقتصاد کشور به سمت تک‌نرخی شدن ارز اظهار داشت: اصولا تک‌نرخی شدن ارز مانند سایر سنوات گذشته باید مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد، هرچند این سیاست کارکرد‌هایی دارد، اما در عمل با برخی مشکلات نیز همراه است. از جمله این مشکلات می‌توان به تاثیرات آن در مناطق مرزی اشاره کرد که از نظر نرخ ارز دستوری و سیستم چندنرخی، دچار محدودیت‌هایی می‌شوند. 

معتمدی تصریح کرد: در چنین شرایطی، فعالیت‌های ارزآور کشور محدود شده و از سوی دیگر مصرف در مرکز کشور تشویق شده و افزایش می‌یابد. این امر منجر به ناترازی اقتصادی می‌شود. تجربه جهانی نشان داده است که سیستم چندنرخی معمولا موفق نبوده و در بیشتر موارد، پیامد‌های منفی به همراه داشته است. 

وی تاکید کرد: هرچند ممکن است به‌طور مقطعی برای مدیریت برخی بحران‌ها یا تنظیم بازار کالا‌های اساسی از سیستم چندنرخی یا کوپنی استفاده شود، اما تبدیل آن به یک رفتار دائمی آسیب‌های جدی به اقتصاد وارد می‌کند. یکی از پیامد‌های منفی سیستم چندنرخی این است که پیام اشتباهی به اقتصاد ارسال می‌شود. 

این کارشناس حوزه پولی-بانکی یادآور شد: اقتصاددانان و فعالان اقتصادی، در موارد متعددی توصیه به حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز کرده‌اند. طی دهه‌های گذشته نیز چندین بار تلاش شده است این سیاست اجرا شود. برای مثال، در دهه ۷۰ و مشخصاً در سال ۶۸ و دهه ۷۰ اقداماتی در این راستا انجام شد، اما به دلایل مختلف این تلاش‌ها به نتیجه نرسیدند. نهایتا در سال ۱۳۸۰ شاهد یک دوره موفق تک‌نرخی شدن ارز بودیم که نتایج مثبتی به همراه داشت. 

وی افزود: اکنون نیز هرچند تک‌نرخی شدن ارز به‌طور کامل و به‌صورت عملیاتی انجام نشده است، اما سیاست‌گذاری‌ها در این جهت است؛ به نظر من، حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز اقدامی صحیح است، زیرا می‌تواند به صادرات و تولیدات صادرات‌محور کمک شایانی کند. 

معتمدی تصریح کرد: این سیستم همچنین در بخش واردات نیز منجر به محدودیت مصرف و اولویت‌بندی بر اساس نیاز‌های بازار می‌شود. حتی در زمینه مبارزه با قاچاق، این سیاست می‌تواند نقش مثبتی ایفا کند و نیاز به اقدامات دیگر نظیر افزایش تعرفه‌ها یا بستن مرز‌ها کاهش پیدا کند، به همین دلیل، من معتقدم که این اقدام، در صورت اجرای دقیق و منطقی، تاثیر مثبتی بر اقتصاد کشور خواهد داشت.