دلایل گرانی کره؛ از تخلف در ارزیابی چربی شیر تا صادرات بی‌رویه

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در پی گرانی‌های زنجیره‌ای در بازار محصولات کشاورزی و اقلام اساسی، اکنون نوبت به محصولات لبنی، به ویژه کره رسیده است. در حالی که بر اساس مصوبه سازمان حمایت از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، قیمت محصولات لبنی پرمصرف از ۲۸ مهرماه افزایش یافت و نرخ شیر خام ۲۰ درصد گران شد اما کره در همان زمان رشد ۸۰ درصدی را به خود دید و عرضه آن تحت تاثیر قرار گرفت. 

این رشد قیمتی طی آن تاریخ در حالی رقم خورد که پس از آن، دو بار دیگر کره با افزایش قیمت مواجه شده و اکنون یک کره ۱۰۰ گرمی با قیمت ۶۳ هزار تومان به مصرف‌کنندگان عرضه می‌شود. در واقع بررسی‌ها نشان می‌دهد که تقریبا در هر ۴۰ روز، ۱۰۰ گرم کره به طور متوسط ۱۰ هزار تومان افزایش قیمت را به ثبت رسانده است. 

کاهش تولید شیر خام، عامل افزایش قیمت کره در جهان 

بررسی بازار محصولات لبنی همچون کره نشان می‌دهد که قیمت این محصول لبنی در ایران تقریبا برابر با قیمت جهانی آن است و اگر قیمت جهانی این محصول تغییری کند، مسلما بر روی بازار داخل نیز تاثیر خواهد گذاشت. 

این در حالی است که افزایش قیمت کره فقط به کشور ما معطوف نمی‌شود و در بسیاری از کشورها نیز این افزایش قیمت اتفاق افتاده؛ به عنوان مثال قیمت این محصول لبنی از اکتبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۴ تقریبا ۱۹ درصد در اتحادیه اروپا رشد داشته و خصوصا در آلمان ۴۰ درصد و در اسلواکی ۴۹ درصد رشد قیمت را تجربه کرده است. در حالی که اکنون، قیمت یک بسته کره ۲۵۰ گرمی در آلمان بین ۲.۴ تا ۴ یورو قیمت دارد. در همین راستا نیز برخی از کارشناسان حوزه لبنی در جهان، دلیل اصلی این افزایش قیمت را کاهش تولید شیر خام در کشورهای تامین‌کننده‌ای نظیر آمریکا و نیوزلند می‌دانند.   

تاثیر صادرات بی‌رویه کره ایرانی بر بازار داخلی 

به گفته برخی کارشناسان، یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت کره در بازار داخلی، رشد بی‌رویه صادرات این محصول است. این ادعا در حالی بیان می‌شود که بررسی آمار گمرک ایران نشان می‌دهد که صادرات این محصول طی ۶ ماه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، تقریبا ۳۰۰ درصد رشد داشته است.   

از افزایش نرخ ارز تا افزایش هزینه حمل‌ونقل 

برخی کارشناسان حوزه محصولات لبنی بر این باورند که رشد نرخ ارز از دیگر عوامل افزایش قیمت کره در بازار داخلی بوده است؛ چراکه نرخ ارز تاثیر مستقیمی بر هزینه‌های تولید محصولات لبنی خواهد گذاشت. در واقع از یک‌سو افزایش نرخ ارز موجب افزایش قیمت مواد اولیه وارداتی شده و از سوی دیگر این اتفاق، انگیزه تولیدکنندگان را برای صادرات بیشتر محصولات به بازارهای خارجی که سودآوری بیشتری دارند، افزایش می‌دهد.

همچنین صحبت با برخی از فعالان این حوزه حاکی از آن است که افزایش هزینه‌های انرژی، بسته‌بندی و حمل‌ونقل، از دیگر عوامل افزایش قیمت کره در بازار داخلی هستند. 

در همین راستا علی‌احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های تولیدکنندگان فرآورده‌های لبنی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر، دلیل افزایش‌ قیمت اخیر کره را خودِ دامداران دانست و بیان کرد: متاسفانه در حال حاضر برخی از دامداران، درصد چربی شیر را خارج از مصوبات دولت و بالاتر از مقدار واقعی محاسبه می‌کنند. 

وی در ادامه افزود: این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که آنالیز درصد چربی باید صرفا در کارخانه و تحت نظارت انجام شود اما اخیرا این اعداد به صورت غیرقانونی در دامداری‌ها اعلام می‌شود.

ظفری با اشاره به تاثیر این اتفاق بر قیمت نهایی محصولات لبنی همچون کره اظهار کرد: این رویه باعث شده که قیمت چربی افزایش یابد و برخی کارخانه‌ها نیز، خصوصا برندهای بزرگ و کارخانه‌های تولید شیر خشک، به ناچار به این جریان تن دهند. در نتیجه، قیمت محصولاتی مانند کره که مستقیما تحت تاثیر این تغییرات هستند، در بازار به شکل غیرمنطقی افزایش پیدا کرده است؛ این موضوع فشار زیادی به مصرف‌کنندگان وارد می‌کند و ما کاملا با آن مخالف هستیم. 

آسیب به معیشت مردم در پی رشد قیمت‌ها 

افزایش قیمت‌ محصولات کشاورزی و غذایی طی چند ماه اخیر، تاثیر عمیقی بر مصرف‌کنندگان، به ‌ویژه خانوارهای کم‌درآمد داشته است. بسیاری از خانوارها به دلیل جهش ناگهانی و چندبرابری قیمت کره، از خرید آن صرف ‌نظر کرده و این محصول را از سبد مصرفی خود حذف کرده‌اند و برخی دیگر نیز کره را به عنوان یک محصول لاکچری می‌نامند.

در همین راستا یکی از صاحبان سوپرمارکت‌های منطقه ۲۰ تهران (شهرری) در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر، بیان کرد: از مهرماه که کره کمیاب شد و قیمت آن نیز به شدت رشد کرد، فروش کره هم با کاهش مواجه شد و حالا به دلیل تغییرات قیمتی مداوم، فروش آن به شدت کاهش یافته است.

وی در ادامه نیز افزود: قبلا کره را به صورت کارتنی و در تعداد بالا خریداری می‌کردیم اما حالا به دلیل کاهش تقاضا، خریدمان را کاهش دادیم. 

وزارت جهاد کشاورزی کجای تنظیم بازار است؟

با وجود نارضایتی مردم از رشد قیمت محصولات اساسی و پرمصرف اما سازمان حمایت و وزارت جهاد کشاورزی هنوز واکنشی نسبت به التهابات اخیر بازار نشان نداده‌اند و دولت نیز عملکردی منفعلانه‌ داشته است. 

فعالان بازار بر این باورند که دولت محصولات لبنی مانند کره، خامه و چربی حیوانی را جزو کالاهای تشریفاتی می‌داند و به همین دلیل برای تنظیم بازار این محصولات اقدام موثری انجام نمی‌دهد. 

در همین راستا نیز امیر وحیدی، پژوهشگر حوزه کشاورزی در گفت‌وگو با خبرنگار ما متذکر شد: متاسفانه تاکنون وزارت جهاد کشاورزی، به‌ عنوان متولی بازار، واکنش جدی نشان نداده است. معاونت امور دام این وزارتخانه معمولا از افزایش قیمت‌ها و درصدهای چربی دفاع می‌کند که این موضع، عملا تعادل بازار را به ‌هم می‌زند. 

وی در ادامه افزود: در حال حاضر، مسؤولیت تنظیم بازار بر عهده وزارت جهاد کشاورزی و معاونت امور دام آن است اما به نظر می‌رسد تسلط کافی بر این حوزه وجود ندارد. ما از دستگاه‌های نظارتی می‌خواهیم که سریعا به این مساله ورود کنند. 

این کارشناس بیان کرد: اگر این روند ادامه پیدا کند، تنش بزرگی در بازار کره و سایر محصولات لبنی به وجود خواهد آمد که مصرف‌کنندگان، اصلی‌ترین قربانی آن خواهند بود.