تنش تجاری آمریکا و چین شدت گرفت؛ تعرفه پکن روی کالاهای آمریکایی

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر به نقل از فایننشال تایمز؛ چین و ایالات متحده در معرض خطر ازسرگیری یک جنگ تجاری تمام‌عیار قرار دارند، مگر آنکه دو اقتصاد بزرگ جهان بتوانند پیش از اجرایی شدن تعرفه‌های جدید چین بر ۱۴ میلیارد دلار از صادرات آمریکا در روز دوشنبه، این اختلاف را حل‌وفصل کنند. 

دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور ایالات متحده هفته گذشته یک تعرفه اضافی ۱۰ درصدی بر کالاهای چینی وضع کرد تا پکن را به اقداماتی موثرتر برای کنترل صادرات مرتبط با فنتانیل به آمریکا و مکزیک وادار کند و هشدار داد که در صورت اقدام متقابل چین، تعرفه‌های بیشتری اعمال خواهد شد. 

با اجرایی شدن تعرفه‌های آمریکا طی سه روز، پکن بلافاصله واکنش نشان داد و اعلام کرد که بر صادرات انرژی و تجهیزات کشاورزی ایالات متحده تعرفه‌هایی بین ۱۰ تا ۱۵ درصد اعمال خواهد کرد. این تعرفه‌ها قرار است از روز دوشنبه اجرایی شوند. 

ژانگ یانشن، کارشناس مرکز تبادلات اقتصادی بین‌المللی چین اظهار داشت: این ممکن است فقط آغاز این مرحله از جنگ تجاری باشد. این وضعیت می‌تواند بسیار وخیم شود. برخی تحلیلگران انتظار داشتند که ایالات متحده و چین برای جلوگیری از تشدید تنش‌های تجاری مذاکراتی را آغاز کنند. ترامپ در ابتدا گفت که قصد دارد با شی جین‌پینگ، رئیس‌ جمهور چین گفت‌وگو کند اما پس از واکنش چین اعلام کرد که عجله‌ای ندارد و تعرفه‌ها را آغازگر یک روند با اقداماتی بسیار گسترده‌تر توصیف کرد. 

هنگامی که از یکی از مقامات کاخ سفید پرسیده شد که آیا ایالات متحده همان رویکردی را که در قبال کانادا و مکزیک اتخاذ کرد (یعنی اعمال تعرفه‌های بالاتر و سپس اعطای یک مهلت یک‌ماهه) در مورد چین نیز دنبال می‌کند؛ وی پاسخ داد که ایالات متحده به‌ طور مداوم با همتایان خود، هم در پکن و هم در واشنگتن در تماس است. 

یک سخنگوی سفارت چین در واشنگتن اظهار داشت که از زمان اعلام تعرفه‌های متقابل توسط چین، هیچ پیشرفت جدیدی در مذاکرات حاصل نشده است. 

کارشناسان در پکن معتقدند که تاکتیک‌های شوک‌آور ترامپ که با هدف وادار کردن شی به توافقی سریع طراحی شده بود، ممکن است نتیجه معکوس داده باشد. ترامپ فقط دو روز بین اعلام و اجرای تعرفه‌ها فاصله گذاشت؛ چارچوب زمانی‌ای که احتمالا برای شی جین‌پینگ غیرقابل‌ قبول بوده است. 

ما وی، پژوهشگر موسسه مطالعات آمریکایی وابسته به آکادمی علوم اجتماعی چین (CASS) گفت: «چین چنین توافقی را نمی‌پذیرد. مذاکرات باید برابر باشد و توافقی متوازن حاصل شود، نه اینکه ابتدا تعرفه‌ای سنگین بر ما اعمال شود و سپس از ما خواسته شود که توافق کنیم.» 

وی افزود که تاکتیک‌های ایالات متحده یادآور اصطلاح چینی 城下之盟 (چنگ شیا ژی منگ) است که به معنای پذیرش توافق تحت فشار دشمنی است که در آستانه دروازه‌های قلعه قرار دارد. با این‌ حال، تحلیلگران بیان کردند که دامنه محدود اقدامات تلافی‌جویانه چین ازجمله تحقیقات ضدانحصاری علیه گوگل و انویدیا اما درعین‌ حال هدف قرار دادن طیف محدودتری از کالاها در مقایسه با تعرفه‌های آمریکا نشان می‌دهد که هنوز فضای مذاکره وجود دارد. 

مقامات دولت ترامپ تاکید کردند که رئیس‌ جمهور آمریکا خواستار آن است که چین جریان صادرات فنتانیل، ماده مخدری که به عامل اصلی مرگ‌ومیر آمریکایی‌های ۱۸ تا ۴۵ ساله تبدیل شده، متوقف کند. اما کارشناسان در پکن بر این باورند که مذاکرات ممکن است به دلیل درخواست‌های دیگر ترامپ، مانند اعمال فشار بر روسیه به دلیل تهاجم به اوکراین یا واگذاری مالکیت پلتفرم ویدیویی کوتاه تیک‌تاک به یک خریدار آمریکایی، به بن‌بست خورده باشد. 

جان گونگ، استاد دانشگاه اقتصاد و تجارت بین‌المللی چین گفت: «موضوع فنتانیل به‌ راحتی قابل حل است. چین پیش‌تر نیز با طرف آمریکایی در این زمینه همکاری داشته است. بنابراین، احتمالا ترامپ خواهان امتیازات بیشتری است که نمی‌توان به‌ طور علنی درباره آن‌ها صحبت کرد.» 

ترامپ روز جمعه اعلام کرد که هفته آینده تعرفه‌های متقابل جدیدی را بر برخی کشورها اعمال خواهد کرد اما جزئیاتی درباره کشورهای هدف ارائه نداد. همچنین کاخ سفید اواخر روز جمعه به‌ طور موقت معافیت‌های موسوم به de minimis را برای محموله‌های کم‌ارزش از چین که به نفع شرکت‌هایی مانند شین و تمو بود، به حالت تعلیق درآورد. 

وندی کاتلر، کارشناس تجارت و معاون موسسه سیاست آسیایی گفت که برخلاف کانادا و مکزیک، چین رویکردی بلندمدت را در پیش خواهد گرفت.

وی افزود: «پکن به‌ احتمال زیاد قبل از ورود به مذاکرات، رویکرد انتظار و نظارت را اتخاذ خواهد کرد، ازجمله برای اطمینان از اینکه آیا اقدامات متقابل بیشتری همچون تعرفه‌های بخشی یا کلی بر آن اعمال خواهد شد یا خیر.» 

کارشناسان چینی معتقدند که انعقاد یک توافق جامع در بازه زمانی کوتاه دشوار خواهد بود، به‌ ویژه در موضوعات حساسی مانند جنگ اوکراین که ایالات متحده، چین را به کمک به روسیه در آن متهم کرده است. چندین کارشناس که اخیرا در یک نشست مشترک میان دانشگاه کالیفرنیا سن‌دیگو و شورای روابط خارجی درباره چین شرکت کرده بودند، اظهار داشتند که پکن بیش از تعرفه‌ها، نگران محدودیت‌های صادرات فناوری آمریکا است. 

گونگ همچنین بیان کرد که چین این بار برای تحمل تعرفه‌ها آمادگی بیشتری دارد. صادرات به آمریکا در سال گذشته فقط ۱۵ درصد از کل تجارت خارجی چین را تشکیل داده که سهم کمتری نسبت به گذشته است.

با این‌ حال برخی اقتصاددانان بر این باورند که اگر تهدیدات تعرفه‌ای ترامپ به‌ طور کامل اجرایی شود، از جمله اعمال تعرفه ۶۰ درصدی که در دوران مبارزات انتخاباتی وی مطرح شده بود، اقتصاد چین به‌ شدت آسیب خواهد دید. 

هوی شان، اقتصاددان ارشد چین در گلدمن ساکس تخمین زد که هر ۲۰ واحد درصد افزایش در تعرفه‌های ایالات متحده می‌تواند ۰.۷ واحد درصد از رشد تولید ناخالص داخلی چین بکاهد.

وی افزود که پکن می‌تواند بخشی از این ضربه را از طریق کاهش ارزش پول ملی، بسته‌های محرک مصرف و سایر تدابیر جبران کند اما همچنان احتمالا با کاهش ۰.۲ واحد درصدی در رشد اقتصادی مواجه خواهد شد.