خیز بلند چین برای سلطه بر بازار خودروهای برقی آسیای میانه

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ چین به‌ عنوان یکی از پیشروان صنعت خودروهای برقی، برنامه‌های گسترده‌ای را برای توسعه بازارهای جدید، به‌ ویژه در آسیای میانه، تدوین کرده است. این منطقه به دلیل دارا بودن منابع معدنی کلیدی، موقعیت جغرافیایی مناسب و ظرفیت بالای بازار، به یکی از اهداف اصلی توسعه صنعت خودروهای برقی چین تبدیل شده است. این گزارش به بررسی جنبه‌های مختلف سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت، همکاری‌های صنعتی و تاثیرات اقتصادی و زیست‌محیطی این استراتژی می‌پردازد.

جایگاه چین در صنعت جهانی خودروهای برقی

چین در سال ۲۰۲۴ بیش از ۶۰ درصد از تولید جهانی خودروهای برقی را در اختیار دارد و به‌ عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده این صنعت شناخته می‌شود. فروش خودروهای برقی در بازار داخلی این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۸.۱ میلیون دستگاه رسید که نسبت به سال قبل، ۳۵ درصد رشد داشته است. شرکت‌هایی مانند BYD ،NIO و Xpeng با قیمت‌گذاری رقابتی، بازارهای بین‌المللی، از جمله آسیای میانه را هدف قرار داده‌اند.

اهمیت استراتژیک آسیای میانه برای چین

آسیای میانه به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، جمعیت بیش از ۷۵ میلیون نفر و منابع معدنی کلیدی مانند لیتیوم و مس، نقش مهمی در زنجیره تامین خودروهای برقی دارد. فقط در قزاقستان، ذخایر لیتیوم به ۱.۲ میلیون تن می‌رسد. چین در سال ۲۰۲۳ با سرمایه‌گذاری ۴.۵ میلیارد دلاری در معادن قزاقستان، تلاش کرده تا دسترسی به این مواد حیاتی را تضمین کند. همچنین، این منطقه می‌تواند به‌ عنوان یک هاب لجستیکی و تولیدی برای تامین بازارهای اروپایی و آسیایی عمل کند.

سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت

چین از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۱۲ میلیارد دلار در بخش انرژی و حمل‌ونقل آسیای میانه سرمایه‌گذاری کرده است. یکی از پروژه‌های مهم در این حوزه، احداث ۳۵۰ ایستگاه شارژ خودروهای برقی در قزاقستان و ازبکستان تا پایان سال ۲۰۲۴ است که ۷۰ درصد از تجهیزات آن از چین تامین می‌شود. این اقدام پذیرش خودروهای برقی چینی را در این کشورها تسهیل می‌کند. به‌ ویژه اینکه قیمت خودروهای برقی چینی، مانند BYD Song Plus حدود ۲۸ هزار دلار است که در مقایسه با قیمت ۴۰ هزار دلاری تسلا مدل ۳، برتری قیمتی محسوسی دارد.

همکاری‌های صنعتی و تولیدی

چین تاکنون ۱۵ قرارداد همکاری با کشورهای آسیای میانه در زمینه توسعه خودروهای برقی امضا کرده است. در تاجیکستان، یک کارخانه مونتاژ خودروهای برقی با سرمایه‌گذاری ۱۵۰ میلیون دلاری تاسیس شده که ظرفیت تولید سالانه آن در ابتدا ۱۰ هزار دستگاه است و تا سال ۲۰۲۷ به ۲۵ هزار دستگاه افزایش خواهد یافت. در ازبکستان نیز پروژه تولید باتری خودروهای برقی با سرمایه‌ای بالغ بر ۳۰۰ میلیون دلار آغاز شده که سالانه ۵۰۰ هزار باتری تولید خواهد کرد.

تاثیرات اقتصادی و زیست‌محیطی

سرمایه‌گذاری چین در آسیای میانه تاثیرات اقتصادی قابل‌ توجهی داشته است. به‌ عنوان مثال صادرات مواد معدنی قزاقستان به چین در سال ۲۰۲۳ با ۱۸ درصد رشد به ۹.۷ میلیارد دلار رسید. از سوی دیگر، این سرمایه‌گذاری‌ها تاثیرات زیست‌محیطی مثبتی نیز به همراه داشته است. در آلماتی، جایگزینی ۳۰ درصد از خودروهای بنزینی با خودروهای برقی تا سال ۲۰۳۰، انتشار سالانه دی‌اکسید کربن را از ۴۵ هزار تن به ۱۲ هزار تن کاهش خواهد داد.

چالش‌ها و رقابت‌های ژئوپلیتیکی

با وجود سرمایه‌گذاری‌های گسترده، چین در این مسیر با چالش‌هایی نیز روبه‌رو است. یکی از مهم‌ترین موانع، رقابت با کشورهای دیگری مانند روسیه و ترکیه است که نفوذ اقتصادی و سیاسی قابل‌ توجهی در آسیای میانه دارند. از سوی دیگر، وابستگی کشورهای منطقه به تجهیزات چینی یک چالش دیگر محسوب می‌شود. در حال حاضر، ۶۵ درصد تجهیزات برقی ازبکستان از چین تامین می‌شود که این وابستگی ممکن است در بلندمدت باعث ایجاد ریسک‌های ژئوپلیتیکی شود.

توسعه زیرساخت‌های فنی 

چین با سرمایه‌گذاری‌های کلان، توسعه زیرساخت‌های فنی و گسترش همکاری‌های صنعتی، در حال تبدیل آسیای میانه به بخشی از زنجیره تامین جهانی خودروهای برقی خود است. پیش‌بینی می‌شود که تا سال ۲۰۳۰، حدود ۲۵ درصد از خودروهای این منطقه از برندهای چینی باشند. این روند نه‌ فقط فرصت‌های اقتصادی جدیدی را برای کشورهای آسیای میانه فراهم خواهد کرد، بلکه چالش‌هایی همچون وابستگی بیش‌ از حد این کشورها به چین و افزایش رقابت‌های ژئوپلیتیکی را نیز به همراه خواهد داشت.