سرمایه‌گذاری در کشاورزی؛ کلید طلایی تولید و امنیت غذایی

اقتصاد معاصر-علیرضا خلج، پژوهشگر اقتصادی: رهبر معظم انقلاب اسلامی، سال ۱۴۰۴ را سال «سرمایه‌گذاری برای تولید» نام‌گذاری کردند.

ایشان مقدمات تحقق شعار سال را این‌گونه ذکر کردند: «یکی از مسائل مهم اقتصاد در کشور، سرمایه‌گذاری‌های تولیدی است. تولید آن وقتی جهش پیدا میکند که سرمایه‌گذاری انجام بگیرد. البته سرمایه‌گذاری عمدتا از سوی مردم باید انجام بگیرد و دولت شیوه‌های مختلفش را برنامه‌ریزی کند. لکن در آن جایی که مردم، یا انگیزه‌ای ندارند یا توانایی سرمایه‌گذاری ندارند، دولت هم می‌تواند در این میدان وارد بشود؛ نه به عنوان رقابت با مردم، بلکه به عنوان جایگزین مردم؛ آنجایی که مردم نمی‌آیند، دولت وارد میدان بشود و سرمایه‌گذاری کند. به هر حال سرمایه‌گذاری تولید یکی از مسائل لازم برای اقتصاد کشور و برطرف کردن مشکل معیشت مردم است. اصلاح معیشت مردم برنامه‌ریزی می‌خواهد، لکن این برنامه‌ریزی بدون مقدماتی از این قبیل امکان‌پذیر نیست. بایستی حتما هم دولت و هم مردم با عزم و انگیزه‌ فراوان، سرمایه‌گذاری برای تولید را جدی بگیرند و دنبال کنند. کار دولت، فراهم کردن زمینه‌ها است، برداشتن موانع تولید است؛ کار مردم هم این است که سرمایه‌های خرد و سرمایه‌های بزرگ خود را بتوانند در راه تولید به کار ببرند.» 

در راستای تحقق شعار سال و دغدغه رهبر معظم انقلاب در زمینه تولید و معیشت مردم، سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی می‌تواند از اقدامات راهبردی دولت و مردم باشد. 

چرا بخش کشاورزی؟

از دلایل سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی، ایران باید به وجود منابع فراوان، شرایط اقلیمی گوناگون برای کشت انواع محصولات کشاورزی و نیاز ۸۶ میلیون نفری بازار ایران و کشورهای منطقه و حتی سرتاسر دنیا اشاره کرد. با توجه به اطلاعات به دست آمده، ایران در صادرات ۲۰ محصول کشاورزی رتبه اول تا دهم را در بین کشورهای جهان دارد.

انجیر، پسته، خرما، هندوانه، بادمجان، کشمش، کیوی، هویج، فلفل و کدو از جمله محصولات کشاورزی است که ایران رتبه اول تا دهم را در صادرات این محصولات دارد. 

از سوی دیگر با افزایش روزافزون جمعیت ایران و جهان و نیاز بشر به غذا، بخش کشاورزی نیازمند توسعه و ارتقا سیستم‌های مکانیزه است تا از تخریب محیط‌زیست، نابودی مراتع و استفاده از سموم جلوگیری شود. همچنین با توسعه بخش کشاورزی، امنیت غذایی و خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی محقق خواهد شد که در اسناد ابلاغی توسط مقام معظم رهبری (مانند بند ۷ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی) مشاهده می‌شود. 

وابستگی بین بخش کشاورزی با بخش‌های دیگر اقتصاد از علل اهمیت بخش کشاورزی است. بخش کشاورزی، مواد اولیه اعظمی از صنایع دیگر را تامین می‌کند و تغییر در این بخش، کلیت اقتصاد را تحت تاثیر قرار می‌دهد. سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی می‌تواند زمینه تحقق توسعه پایدار را فراهم سازد. 

پیامدهای سرمایه‌گذاری و توسعه بخش کشاورزی 

اشاره شد که پیامد اول سرمایه‌گذاری و توسعه بخش کشاورزی، تحقق امنیت غذایی در جامعه است. با افزایش روزافزون جمعیت و نیاز به محصولات کشاورزی، امنیت غذایی اهمیت دوچندان پیدا خواهد کرد که از هم‌اکنون باید برای آن برنامه‌ریزی کرد. اجرایی ساختن سیاست‌های کلی اصلاح الگوی مصرف در این بخش، مکمل تحقق امنیت غذایی در کشور خواهد بود. 

تقویت اقتصاد روستایی و جلوگیری از مهاجرت به شهرها را باید دومین پیامد توسعه بخش کشاورزی نامید. همچنین باید به موارد دیگری مانند افزایش درآمد خانوار روستایی و اشتغال‌زایی در روستاها، کاهش فقر و اختلاف طبقاتی و تقویت روستاها اشاره کرد. 

افزایش سرمایه‌گذاری مردمی در بخش کشاورزی موجب کاهش وابستگی به منابع بانکی و درآمدهای نفتی خواهد شد. در این شرایط تلاطم‌های ورود سرمایه به بخش کشاورزی نیز مرتفع خواهد شد. 

نقش دولت در تحقق شعار سال 

رهبر معظم انقلاب وظیفه دولت در تحقق شعار سال را آماده‌سازی زمینه سرمایه‌گذاری برای مردم اشاره کرده‌اند. از سوی دیگر امنیت سرمایه‌گذاری مردم باید توسط دستگاه‌های نظارتی تامین شود، زیرا مردم اگر بخواهند سرمایه‌گذاری کنند، احتیاج دارند به اینکه سرمایه گذاری آنها امنیت داشته باشند و فرآیند سرمایه‌گذاری کوتاه شود.   

در راستای بیانات رهبری راهکارهایی همچون جلوگیری از اتخاذ سیاست‌های ناگهانی در زمینه صادرات و واردات محصولات کشاورزی، برنامه‌ریزی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت در تنظیم بازار محصولات کشاورزی، اتخاذ سیاست هماهنگ قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی با محوریت وزارت جهاد کشاورزی، تخصیص بودجه و اعتبارات عمرانی به بخش کشاورزی، تهیه اسناد شناسایی زمینه‌های سرمایه‌گذاری و معرفی به مردم (آمایش) از طریق تقویت تعاونی‌ها، تقویت بیمه بخش کشاورزی و تقویت دیپلماسی آب و سیاست خارجی به دولت پیشنهاد می‌شود. 

با تحقق اقدامات فوق توسط دولت، مردم ترغیب خواهند شد تا در بخش کشاورزی سرمایه‌گذاری کنند و از منافع و سود آن بهره‌مند شود.