رهاشدگی بازار میوه و صیفی‌ در اهمال دولت/ ناتوانی مردم در جدال با گرانی‌ها

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در حالی‌که بازار میوه در هفته‌های پایانی سال گذشته با وعده‌ تنظیم بازار و عرضه میوه‌های تنظیمی با نرخ مصوب آرام‌تر به نظر می‌رسید، داده‌های جدید از قیمت میوه و صیفی‌جات در هفته پایانی فروردین ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که این آرامش دیری نپایید و بازار میوه پس از تعطیلات نوروز با نوسانات شدید قیمتی مواجه شده است.

بررسی‌های میدانی از مغازه‌دارها و چه‌بسا از فروشگاه‌های میوه‌ و تره‌بار در سطح شهر تهران نیز گویای رشد بی‌سابقه‌ قیمت انواع میوه است که بر ادعای مطرح شده مهر تایید می‌زند.

از وعده تا واقعیت؛ قیمت‌ها پس از عید چه شد؟ 

بررسی مقایسه‌ای قیمت‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از اقلام میوه و تره‌بار رشد قابل توجهی داشته‌اند، بهای پرتقال که در اسفند ۱۴۰۳ در میادین بین ۱۸ تا ۵۴ هزار تومان بود، اکنون در سطح شهر به ۵۸ تا ۱۰۰ هزار تومان رسیده است، سیب زرد و قرمز که پیش‌تر از ۴۵ تا ۹۷ هزار تومان به فروش می‌رسید، اکنون بین ۶۹ تا ۹۷ هزار تومان معامله می‌شود، موز هم که یکی از میوه‌های وارداتی پرطرفدار است، بین کیلویی ۱۲۰ تا ۱۶۵ هزار تومان پیش از نوروز عرضه می‌شد که امروز کیلویی۲۱۰ هزار تومان و بیشتر جهش داشته است.

این تغییرات قیمتی در حالی رخ داده که خیار هم که یکی از پرمصرف‌ترین صیفی‌جات خانوار محسوب می‌شود، از محدوده ۴۵،۸۰۰ تا ۵۹،۸۰۰ به ۶۵ هزار تومان رسیده که اگرچه کمترین رشد را دارد اما نوسان بالای قیمت در مغازه‌ها مشهود است.

قیمت‌های عجیب و غریب میوه‌های نوبرانه

با ورود میوه‌های نوبرانه مانند چغاله بادام و گوجه‌سبز به بازار، افزایش چشمگیر قیمت‌ها در این بخش نیز دیده می‌شود. چغاله بادام که در میدان میوه و تره‌بار با قیمت ۳۹۵ هزار تومان عرضه می‌شود، در سطح شهر تا ۲ میلیون نیز قیمت دارد؛ البته در برخی مناطق با قیمتی بین ۴۵۰ تا ۷۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود.  

همچنین گوجه‌سبز که در برخی مناطق تهران به دو میلیون تومان نیز رسیده و اخیرا هم اخباری مبنی بر قیمت ۱۱ میلیونی این میوه نوبرانه اعلام شده، در مناطق متوسط به کیلویی ۷۰۰ هزار تومان معامله می‌شود. 

توت‌فرنگی نیز با قیمت‌های متغیر بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان در بازار دیده شده است. همچنین در بازارهای میوه و تره‌بار هم قیمت ۱۳۰ هزار تومان دیده می‌شد. 

گوجه سبزِ کیلویی ۱۱ میلیون صحت ندارد

در همین راستا اسدالله کارگر، رئیس اتحادیه میوه و تره‌بار تهران در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصاد معاصر ضمن رد برخی از قیمت‌های نجومی منتشر شده در فضای مجازی، اعلام کرد: «اینکه گفته شده گوجه‌سبز وارداتی کیلویی ۱۱ میلیون تومان است، صحت ندارد و احتمالا شایعه‌سازی برای التهاب‌آفرینی در بازار است. گوجه‌سبز اکنون بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان معامله می‌شود و با افزایش عرضه، قیمت به زودی کاهش خواهد یافت.»

وی همچنین تاکید کرد که قیمت‌گذاری میوه‌ها بر اساس فاکتور خرید میوه‌فروشان، کیفیت محصول، برند و موقعیت مکانی مغازه‌ها متفاوت است و نمی‌توان انتظار نرخ ثابت در سراسر شهر را داشت.

بازار صیفی‌جات؛ فشار بیشتر بر سفره خانوار 

در کنار میوه‌ها، صیفی‌جات نیز از قافله گرانی عقب نمانده‌اند. قیمت سیب‌زمینی از ۲۹.۵۰۰ تا ۵۹.۸۰۰ تومان در اسفند، به محدوده ۲۹.۵۰۰ تا ۶۹ هزار تومان در فروردین رسیده است. گوجه‌فرنگی از ۲۳.۸۰۰ تا ۳۹.۸۰۰، اکنون در بازار به حدود ۳۹.۸۰۰ تا ۴۹.۸۰۰ تومان رسیده و پیاز سفید و قرمز نیز افزایش ملایمی داشته‌اند.

این در حالی است که وزارت جهاد کشاورزی در سال گذشته با مجوز واردات سیب‌زمینی و صادرات مازاد داخلی تلاش کرد تا بازار را متعادل کند. با این حال، نوسانات کنونی نشان می‌دهد که این سیاست در کوتاه‌مدت موثر بوده اما اثر پایداری نداشته است.

آیا بازار رها شده است؟ 

نکته مهم اینجاست که پس از تعطیلات نوروزی و خروج نسبی دستگاه‌های نظارتی از فضای فعال پیش از عید، بازار میوه و تره‌بار دچار نوعی رهاشدگی شده است. قیمت‌ها بر اساس سلیقه، برند و حتی موقعیت جغرافیایی محل فروش تعیین می‌شود و مصرف‌کننده نهایی نه فقط سرگردان که ناتوان از خرید بسیاری از اقلام است.

با توجه به رشد بیش از ۱۰۰ درصدی قیمت برخی محصولات پرمصرف مانند سیب‌زمینی در سال گذشته و افزایش بی‌رویه قیمت میوه‌های نوبرانه، ضرورت دارد که نهادهای نظارتی و تنظیم بازار به‌ ویژه در فصل برداشت، حضور فعال‌تری در زنجیره تامین و توزیع داشته باشند.

اگرچه بخشی از این افزایش قیمت‌ها ممکن است ناشی از تغییرات فصلی و عرضه محدود میوه‌های تازه باشد اما نبود شفافیت در نظام قیمت‌گذاری و ضعف نظارت بر خرده‌فروشی‌ها، به التهاب بازار دامن زده است. تداوم این روند، نه فقط بر سلامت و سبد غذایی خانوارهای متوسط و ضعیف اثر می‌گذارد، بلکه بر اعتماد عمومی نسبت به نظام تامین کالاهای اساسی نیز خدشه وارد می‌کند.

پایش مستمر بازار، ایجاد سامانه‌های شفاف اطلاع‌رسانی قیمت و جلوگیری از سوداگری در مراحل عرضه، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به بازگشت تعادل در بازار میوه و تره‌بار کمک کنند.

دولت دست دلالان را از بازار میوه کوتاه کند

بنابراین گزارش قیمت بالای میوه‌ها به دلیل وجود واسطه‌گران زیاد بین تولید و مصرف است و این رقم هیچگاه در جیب کشاورز نرفته است؛ گرانی میوه آن هم در کشوری چهارفصل نظیر ایران صرفا به دلیل وجود دلالان و واسطه‌گران است و در راستای حذف واسطه‌گران تنها دولت می‌تواند ورود کرده و دست تولیدکننده را در دست مصرف‌کننده بگذارد، بدین تریتب قطعا با کاهش قابل توجه قیمت میوه مواجه خواهیم بود.