کاهش وابستگی اروپا به زیرساخت‌های مالی آمریکا

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در اقتصاد به‌ هم‌پیوسته جهان امروز، سیستم‌های مالی و سازوکار‌های پرداخت بین‌المللی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار هستند. اروپا به‌عنوان یک بازیگر بزرگ اقتصادی، مدت‌هاست به زیرساخت‌های مالی سیستم‌های پرداختی آمریکایی متصل بوده و عمدتا تحت کنترل شرکت‌های این کشور قرار دارد.

عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی، به‌ویژه انتخابات آتی ریاست جمهوری آمریکا و تاثیر آن بر شرکت‌های حوزه فناوری، اروپا را تحت فشار بیشتری قرار داده تا راهبرد خود را بازنگری کند.

سیستم‌های پرداخت اروپا، به‌ ویژه در انگلیس، به شرکت‌های آمریکایی مانند ویزا(Visa) و مسترکارت(Mastercard) وابسته هستند. این دو در بازار کارت‌های بدهی و اعتباری تسلط دارند و تقریبا ۹۵ درصد از تمام تراکنش‌های بانکی انگلیس را پردازش می‌کنند. فراتر از پرداخت‌های کارتی، شرکت‌های آمریکایی در زیرساخت‌های مالی گسترده‌تری نیز حضور دارند، اگرچه این پلتفرم‌ها خدمات قابل‌ اعتماد و کارآمدی ارائه می‌دهند اما موقعیت انحصاری و کنترل خارجی آنها به‌ ویژه با افزایش ریسک‌های جهانی، باعث ایجاد نگرانی شده است.

خبرگزاری اف‌تی (FT) در گفت‌وگو با مدیرعامل شرکت TrueLayer که یک شرکت فناوری مالی انگلیسی است و در زمینه ارائه زیرساخت‌های پرداخت و دسترسی به داده‌های مالی فعالیت می‌کند، به بررسی مخاطرات موجود وابستگی اروپا به سیستم‌های مالی آمریکایی پرداخته است. 

مدیر عامل این شرکت استدلال می‌کند که وابستگی اروپا به سیستم‌های پرداخت آمریکا، به‌ خصوص با در نظر گرفتن تغییرات احتمالی در رهبری سیاسی آمریکا، یک خطر است. بازگشت دونالد ترامپ به ریاست جمهوری یا تغییرات ژئوپلیتیکی دیگر می‌تواند به عدم پیش‌بینی‌پذیری در سیاست خارجی آمریکا منجر شود. این موضوع نگرانی‌هایی را در مورد توانایی اروپا در حفظ کنترل بر زیرساخت‌های مالی خود و آسیب‌پذیری احتمالی سیستم‌های پرداخت آن در برابر اختلالات جهانی ایجاد کرده است.

ریسک‌های وابستگی بیش از حد به سیستم‌های پرداخت آمریکا

بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی از جمله این ریسک‌ها تلقی می‌شود، چرا که تغییر در صحنه سیاسی آمریکا می‌تواند، سیاست خارجی و سایر خط مشی‌های سیاسی این کشور را تغییر دهد. تغییر در این بخش می‌تواند به تحریم‌ها یا دیگر اشکال سیاست اقتصادی منجر شود که ممکن است بر تراکنش‌های اروپایی تاثیر گذارد. برای مثال، قوانین سخت‌گیرانه‌تر در مورد اشتراک‌گذاری داده‌ها یا تغییر در نحوه فعالیت شرکت‌های آمریکایی در خارج از کشور می‌تواند برای اروپا چالش‌برانگیز باشد. این در حالی بوده که اکثر ارائه‌دهندگان زیرساخت‌های مالی مانند ویزا، مسترکارت و دیگر بازیگران کلیدی فناوری در هر دو قاره اروپا و آمریکا به‌طور عمیق مستقر هستند و این موضوع موجب تشدید نگرانی‌ها می‌شود.

تهدیدات امنیت سایبری یکی دیگر از ریسک‌ها محسوب می‌شود. یکپارچگی سیستم‌های مالی در سراسر اقیانوس اطلس خطر حملات سایبری را نیز افزایش می‌دهد. جهان در ژوئیه ۲۰۲۴ با قطعی عمده در بسیاری از سیستم کامپیوتری مواجه شد که مسبب آن شرکت امنیت سایبری آمریکایی CrowdStrike بود. این اتفاق خطرات تکیه بیش از حد بر یک ارائه‌دهنده فناوری را برجسته کرد. اگرچه چنین حوادثی نادر هستند اما نشان می‌دهند که یک سیستم، چقدر می‌تواند آسیب‌پذیر باشد.

نگرانی‌های مربوط به رقابت و انحصار نیز از دیگر ریسک‌ها است، چرا که یکی از دلایل اصلی وابستگی اروپا به سیستم‌های پرداخت آمریکا، کمبود رقابت در بازار تلقی می‌شود. ویزا و مسترکارت به‌عنوان یک دوگانه انحصاری عمل می‌کنند و کنترل بخش اعظم تراکنش‌های کارتی را در دست دارند. قدرت تقریبا انحصاری به آنها اجازه می‌دهد تا هزینه‌های تراکنش را به‌ دلخواه تنظیم کنند که اغلب به ضرر مصرف‌کنندگان و کسب‌وکار‌های اروپایی تمام می‌شود.

اروپا چه خواهد کرد؟

اروپا ریسک‌های مرتبط با وابستگی خود به سیستم‌های پرداخت آمریکا را شناخته و شروع به برداشتن گام‌هایی برای کاهش این وابستگی کرده است. یکی از طرح‌های مهم، طرح European Payments Initiative (EPI) است، طرحی که توسط بانک‌های بزرگ حمایت می‌شود.

این طرح با هدف ایجاد یک سیستم پرداخت مستقل و کارآمد در سراسر اتحادیه اروپا طراحی شده و قصد دارد با ارائه یک جایگزین برای کارت‌های اعتباری و نقدی آمریکایی مانند ویزا و مسترکارت، کنترل بیشتری بر زیرساخت‌های مالی این اتحادیه به دست آورد.

گفتنی است که این سیستم قصد دارد تا نوآوری‌های دیجیتال را در زمینه پرداخت‌ها تقویت کند و با فراهم کردن قابلیت پرداخت‌های فوری و بی‌واسطه در سطح قاره‌ای، به رشد اقتصادی و رقابت‌پذیری اروپا کمک کند. شکی نیست که با وجود عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی، وابستگی اروپا به سیستم‌های پرداخت آمریکا نه تنها برای این اتحادیه، بلکه برای سایر کشور‌های جهان نیز خطرات قابل‌ توجهی دارد. این وابستگی به سیستم‌های مالی آمریکایی می‌تواند به ابزاری برای اعمال فشار تبدیل شود.

قدرت‌های سنتی کنار می‌روند

تمایل کشور‌ها برای یافتن راه‌حل‌های جایگزین، بخشی از روند بزرگ‌تر تغییرات در نظم جهانی محسوب می‌شود. در طول دهه‌های گذشته، جهان با وجود قدرت‌هایی مانند آمریکا، اتحادیه اروپا، چین و روسیه که در صحنه بین‌المللی به رقابت پرداخته‌اند اما به طور سنتی چندقطبی بوده‌ است. با این حال اما اکنون شاهد افول نظم چندقطبی هستیم، زیرا وابستگی‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی قدیمی کارایی خود را از دست داده و کشور‌های مختلف به دنبال راه‌های جدیدی برای مدیریت روابط بین‌المللی و سیستم‌های اقتصادی خود هستند.

این تلاش برای کاهش وابستگی به قدرت‌های سنتی، می‌تواند به طور بالقوه، به شکلی از «چندجانبه‌گرایی جدید» تبدیل شود که در آن کشور‌ها از سیستم‌های جایگزین برای کاهش وابستگی خود به قطب‌های سنتی استفاده می‌کنند. این تغییرات نشان‌دهنده‌ نارضایتی جهانی از سیستم‌های قدیمی بوده که دیگر نمی‌توانند نیاز‌های پیچیده‌ کشور‌های مدرن را برآورده کنند. به همین دلیل، کشور‌ها به طور فعال در جست‌وجوی راه‌حل‌های جدید و برقراری توازن بین قدرت‌های سنتی و نوظهور هستند.