توزیع برنج وارداتی سامانه‌ای می‌شود + دستورالعمل

به گزارش اقتصاد معاصر؛ وزارت جهاد کشاورزی امروز با اعلام تصمیمی تازه، از آغاز توزیع برنج وارداتی کشور از طریق سامانه «بازارگاه» خبر داد؛ سامانه‌ای که در سال‌های گذشته به‌طور اختصاصی برای توزیع نهاده‌های دامی و کشاورزی همچون ذرت و کنجاله سویا مورد استفاده قرار می‌گرفت. این تصمیم همراه با ابلاغ دستورالعمل جدیدی برای نحوه خرید برنج در این بستر الکترونیکی است که امروز به تمامی ذی‌نفعان ابلاغ شد.
به گفته مقام‌های وزارت جهاد، استفاده از بازارگاه برای توزیع برنج با هدف شفاف‌سازی مسیر واردات، تخصیص و مصرف این کالای اساسی صورت می‌گیرد. برنج یکی از مهم‌ترین کالاهای سبد مصرفی خانوار ایرانی است که همواره در کانون بحث‌ها و چالش‌های سیاست‌گذاران قرار داشته است. آمارهای مربوط به واردات و مصرف این محصول طی سال‌های گذشته بارها محل مناقشه بوده و گزارش‌های متناقضی از میزان واقعی نیاز کشور، حجم واردات و موجودی انبارها منتشر شده است. همین مسئله، به گفته مقام‌های دولتی، زمینه‌ساز تصمیم تازه برای بهره‌گیری از بستر دیجیتال بازارگاه شده است.
وزارت جهاد کشاورزی در توضیح این طرح تأکید کرده است که همه مراحل از ثبت سفارش تا خرید و توزیع به‌صورت آنلاین و قابل رصد خواهد بود. مقام‌های این وزارتخانه می‌گویند، تجربه توزیع نهاده‌های دامی در همین سامانه طی چند سال اخیر، الگویی بود که می‌تواند برای سایر کالاهای اساسی از جمله برنج نیز تکرار شود.
هرچند بازارگاه در شفاف‌سازی بخشی از فرآیند توزیع نهاده‌ها مؤثر بوده، اما گزارش‌های متعدد از نارضایتی تولیدکنندگان و فعالان بخش خصوصی درباره مشکلات فنی، تاخیرها و محدودیت‌ها نیز منتشر شده است.
به باور برخی کارشناسان، بزرگ‌ترین چالش پیش‌روی وزارت جهاد کشاورزی مسئله آمار است. نبود آمار دقیق از میزان مصرف سرانه، نیاز واقعی واردات و نیز پراکندگی ذخایر در کشور همواره یکی از مشکلات مزمن این حوزه بوده است. این موضوع حتی در سطوح عالی کشور نیز مورد تأکید قرار گرفته است. رهبر معظم انقلاب در بازدید اخیر خود از نمایشگاه دستاوردهای کشاورزی، به ضعف‌های آماری در بخش کشاورزی اشاره کردند و آن را یکی از موانع اساسی در تصمیم‌گیری‌های کلان خواندند.
منتقدان می‌گویند اگرچه ورود برنج به بازارگاه می‌تواند گامی در مسیر شفافیت تلقی شود، اما بدون اصلاح بسترهای آماری و بهبود تجربه کاربری سامانه، بعید است که مشکلات گذشته تکرار نشود. به ویژه آنکه برنج، برخلاف نهاده‌های دامی، به طور مستقیم با سفره خانوار و قیمت‌های بازار مصرف گره خورده است و هرگونه اختلال در توزیع یا تأخیر در عرضه می‌تواند تبعات اجتماعی گسترده‌ای به همراه داشته باشد.
حامیان طرح اما خوش‌بین‌تر هستند. آن‌ها معتقدند با یکپارچه‌سازی داده‌ها و ایجاد امکان رهگیری محموله‌های وارداتی، می‌توان از رانت و فساد در زنجیره واردات برنج کاست و توزیع عادلانه‌تری رقم زد. وزارت جهاد نیز امیدوار است که این سیاست بتواند ضمن آرام‌سازی بازار، زمینه را برای مدیریت بهتر ذخایر و کنترل قیمت‌ها فراهم کند.
با این حال، در شرایطی که بازار برنج کشور همواره حساس و ناپایدار بوده است، پرسش کلیدی این است که آیا تجربه نیمه‌موفق توزیع نهاده‌های دامی در بازارگاه می‌تواند در حوزه‌ای حیاتی‌تر همچون برنج نیز به نتیجه مطلوب برسد یا خیر. پاسخ به این پرسش، احتمالاً در ماه‌های آینده و همزمان با نخستین دوره توزیع گسترده برنج در این سامانه روشن خواهد شد./فارس