۲۵/آبان/۱۴۰۵ | ۱۹:۱۷
پیش‌فروش بلیط قطار آذر از چهارشنبه ۲۷ آبان آغاز می‌شود تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد خاموشی برنامه‌ریزی‌شده‌ای در تهران اعمال نشده است هم‌افزایی مجلس و وزارت جهاد کشاورزی برای رفع موانع تولید مکاتبه وزیر راه با همتی برای افزایش ۵۰۰ میلیونی وام نهضت ملی خودمالکی طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است سهمیه بنزین تاکسی‌های اینترنتی براساس پیمایش بازنگری می‌شود یارانه آبان به حساب سرپرستان دهک‌های اول تا سوم واریز شد آخرین قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست داده محوری،کاهش مصرف انرژی از اصلی ترین استراتژی‌های دولت است بسته ۶۰ نوبتی شیر و نان سبوس‌دار برای دانش‌آموزان مدارس دولتی عادی نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد قیمت دام‌زنده امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ بورس رکورد تاریخی زد اما عقب نشست آخرین قیمت سکه و قیمت طلا امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول حمایت از ۱۰ هزار نانوایی برای مقابله با قطعی برق و گاز عرضه سهام دولت در ۳ شرکت جدید/ جزئیات واگذاری‌های آذرماه اعلام شد قیمت طلا ۲۴ عیار امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ افزایش ۸۵۸ مگاواتی پیک مصرف برق در آبان ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده پرداخت ۱۴۰ همت وام ازدواج در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۵ قیمت محصولات بهمن‌دیزل برای آبان اعلام شد تصویب کلیات طرح افزایش حقوق کارگران متناسب با تورم برنامه‌های کوتاه مدت و بلندمدت برای حل معضل انبار نفت شهران گاز ۹۷۰۰ ویلای پرمصرف قطع شد وضعیت بورس امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ امنیت غذایی کشور تا ۶ ماه آینده تضمین است قیمت دینار عراق امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد قیمت جدید مرغ امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ گندم بکاریم یا کلزا؟ / بلاتکلیفی کشاورزان با تاخیر اعلام نرخ های جدید انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی اعلام زمان پیش فروش بلیت قطار‌های مسافری آذر ماه افتتاح ۱۴۵۵ تحت بیمارستانی در ۱۴۰۶؛ صداوسیما بازسازی ساختمان شیشه‌ای را از دولت گرفت بارش‌های اخیر کمبود ذخایر سد‌ها را جبران نمی‌کند ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ امکان خرید اعتباری کالا تا دو برابر یارانه نقدی، از امروز آغاز شد دیوان محاسبات: حقوق گمرکی ماشین‌آلات و مواد اولیه تولید کاهش پیدا نکرده است مدنی زاده: صندوق مولدسازی دارایی بانک ها رونمایی می شود قیمت دینار عراق امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ بدهی آموزش و پرورش به فرهنگیان بازنشسته به کجا رسید؟ رکوردشکنی شاخص بورس؛ صعود یا استراحت در قله؟ تعداد سهام‌داران فعال بورس به ۱.۲ میلیون نفر رسید قیمت جهانی نفت امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ واریز کالابرگ گروه دوم امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵؛ مشمولان، مبلغ اعتبار و نحوه استعلام صدور هشدار نارنجی هواشناسی برای ۵ استان قیمت دلار و قیمت یورو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول افزایش ۳۰ درصدی بارش‌ها در کشور تخصیص سوخت کشاورزی بر اساس سطح زیر کشت جزییات عرضه اولیه کاوان + نقدینگی مورد نیاز تهران تا امشب درگیر آلودگی هوا؛ بارش باران و برف از فردا آغاز می‌شود پروازهای باری به نجف از سرگرفته می‌شود آخرین آمار ریزش جوی در سال آبی جاری اجرای طرح ۲۰۰ هزار واحدی مسکن محرومان در کشور مشکلی در تأمین اقلام اساسی نداریم/ آزادسازی نرخ گندم و آرد باید در دستور کار قرار بگیرد ورود سامانه بارشی به کشور از اواخر امشب/ کاهش کیفیت هوا در شهرهای صنعتی ترافیک سنگین در آزادراه تهران ـ کرج ـ قزوین و محور هراز جزئیات جریمه مالکان زمین‌های بایر اعلام شد گاز ادارات و اماکن عمومی متخلف در تهران قطع می‌شود احتمال وقوع زلزله بزرگ‌تر در تهران منتفی نیست؛ شایعات انفجار صحت ندارد چه عواملی اتوبوس کارکنان نفت را در ایلام واژگون کرد؟ سهمیه بنزین هرمزگانی‌ها افزایش می‌یابد ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی بازگشت فاز ۱۴ پارس جنوبی به مدار تا پایان دی‌ماه جریمه مالکان اراضی مسکونی بایر وارد فاز اجرایی شد گسترش فهرست کالا‌های مشمول ترخیص ۹۰ درصدی؛ ۵ ردیف تعرفه جدید اضافه شد تامین مالی کامل یک‌هزار و ۳۱۵ پروژه تا ۲۴ آبان‌ماه از محل طرح نشان‌دارکردن ابلاغ تعلیق دو مصوبه واردات خودرو دولت به گمرکات کشور قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ جزئیات طرح دولت برای پرداخت حقوق کارمندان وضعیت بورس امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ معاون وزیر راه: نمی‌خواهیم جمعیت از تهران برود ذخایر سد‌های تهران سال گذشته به ۲۵۰ میلیون مترمکعب کاهش یافت قیمت تخم‌مرغ در بازار به شانه‌ای ۸۰۰ هزار تومان هم رسید قطع گاز ۵ دستگاه دولتی؛ دمای مجاز حداکثر ۱۸ درجه اعمال افزایش ۲۰ تا ۸۵ درصدی سقف حقوق کارکنان صنعت نفت از آبان ۳ مطالبه اتاق ایران از دولت؛ اصلاح مالیات، تسویه بدهی‌ها و حمایت از تولید نوری: ایران برای کمک به تولید محصولات جایگزین خشخاش آمادگی دارد معاون وزیر جهاد: با متخلفان قطع درختان برخورد قاطع می‌شود قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ بازگشت به توافقات دستمزد؛ کلید تأمین امنیت معیشتی کارگران به ازای هر کارت بازرگانی حدود ۱.۲۸ کارت عضویت در اتاق بازرگانی وجود دارد ۲۰ برابر گران‌تر از واقعیت؛ ترفند جدید روغن‌فروشان قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول بورس در ایستگاه مقاومت ۸.۵ میلیون واحدی قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ شکایت واردکنندگان کالای اساسی از ترک فعل پورمحمدی در نامه صریح به پزشکیان صندوق‌های طلا ۸۰ همت پول حقیقی جذب کردند عرضه‌های اولیه امسال ۲۹ تایی می‌شود ارزش صندوق‌های طلا به ۹۵۴ همت رسید تغییر مسیر بخشی از تجارت ایران از جنوب به شمال تداوم مشکلات مسافران هوایی در آمریکا/ بیش از ۳۳۰۰ پرواز داخلی و خارجی لغو شد در یک ماه اخیر طلا ۲.۴ میلیون و سکه ۱۵ میلیون ارزان شد عرضه روغن و لاستیک با نرخ مصوب در ۲۲ منطقه تهران ۱۱ استان کشور در معرض تنش گاز قرار دارند واکنش همتی به اظهارات جدید اسکات بسنت جزییات ثبت نام کوییک آبان ۱۴۰۵ + شرایط جدید فروش مشارکت در تولید سایپا سوءمدیریت و ساختار‌های معیوب؛ دو عامل زیان‌دهی شرکت‌های دولتی رییس جدید سازمان توسعه تجارت ایران معرفی شد پرداخت کمتر از ۶ درصد مالیات کشور توسط ۱۳ میلیون مودی مشاغل خرد ساخت ۳۴ کتابخانه با مالیات مؤدیان؛ ۲۱ کتابخانه جدید در راه است شیوه‌نامه تسهیل فرآیندهای گمرکی و حمل یکسره کالا ابلاغ شد+ جزئیات نظارت بانک مرکزی بر تخلفات بانک‌ها نتایج قرعه‌کشی بهمن‌موتور مشخص شد وام ۱.۱ میلیارد تومانی برای جایگزینی وانت‌های فرسوده وضعیت بورس امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ هر شمش طلا در مرکز مبادله چند میلیارد تومان معامله شد؟ شروط جدید بانک مرکزی برای پرداخت‌یارها آخرین اخبار از افزایش حقوق کارگران در نیمه دوم ۱۴۰۵ خبر مهم درباره افزایش حقوق سال ۱۴۰۶ انتشار یک میلیارد یورو اوراق ارزی برای تأمین مالی طرح‌های صادراتی خرید گواهی اسقاط خودرو به‌صورت شبانه‌روزی امکان‌پذیر شد ضوابط جدیدصادرات مجدد درمناطق آزاد؛ الزام ثبت اظهارنامه در سامانه گمرک قیمت دلار امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ بازگشت دوباره شاخص بورس از کانال ۸.۵ میلیون واحد قیمت جهانی نفت امروز ۲۰ آبان ۱۴۰۵ حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست بنزین آمریکا ارزان شد سخنگوی دولت: مقرر شد بخشی از طلب ارزی واردکنندگان پرداخت شود خضریان خواستار رسیدگی به تعهدات ارزی خارج از بودجه شد قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند واریز حقوق کارمندان زیرورو می‌شود قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول پیام مهم همتی به بازار ارز؛ برنامه‌های جدید بانک مرکزی ادامه دارد قیمت ۱۰۰ میلیون تومانی گواهی اسقاط خودرو هنوز نهایی نشده است مصوبه دولت درباره سن فرسودگی خودرو در دیوان عدالت تایید شد بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار نامه مجلس به پزشکیان؛طلب واردکنندگان کالای اساسی فوری تعیین تکلیف شود قیمت دلار امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ نقشه ایران‌خودرو برای آزادسازی قیمت‌ها شکست خورد قیمت نفت امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ قیمت طلا جهانی امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ حذف کالابرگ ۱ میلیون خانوار با تورم ۷۰ درصدی صلاح است؟ کالابرگ کودکان دارای سوءتغذیه شارژ شد تعطیلی چذابه در عراق غوغای گرانی به پا کرد فعالیت سکوهای خریدوفروش رمزارز وارد مرحله جدید شد پذیرش سهام سایپادیزل در فرابورس ایران پس از 8 سال دیدار مدیرعامل بانك ملت با مدیران شركت های فعال در صنعت برق رونمایی از اوراق «سلف شیر» برای نخستین‌بار در ایران ارتقای تاب‌آوری و استحکام استقلال کشور با افزایش تولید و تأمین نیاز مردم دلیل انفعال وزارت صمت در نحوه واگذاری سهام سپهر کیش ایرانیان چیست؟ قیمت گوشی امروز ۱۸ آبان ۱۴۰۵ حسابرسی داخلی بانک ایران زمین در مسیر ارتقای شفافیت و پاسخگویی تعلیق در برگزاری جلسات ترمیم مزد کارگران افزایش نرخ سود بین‌بانکی؛ بخش تولید نباید هزینه کنترل تورم را بدهد قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵ + جدول استخدام در دستگاه‌های دولتی مشروط به تأیید سازمان برنامه شد قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول گسترش بهره‌برداری کشور از ظرفیت‌های دریا و اقیانوس با محور توسعه دریامحور ضرورت است ثبت نام خودروی وارداتی در بانک ایران زمین آغاز شد شستا در سنگر «تاب‌آوری ملی»؛ از جهش بی‌سابقه سود تلفیقی تا خروج شرکت‌های بحرانی از زیان قیمت گوشی امروز ۱۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی آغاز مرحله دوم طرح توانمندسازی کسب‌وکارهای روستایی اینترنت باکیفیت و پایدار بدون حل پرونده فیلترینگ محقق نمی‌شود دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
۱۶:۴۴ ۱۴۰۵/۰۲/۲۴
حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی

نسخه جهانی برای تامین مالی مسکن در ایران

بحران مسکن در ایران دیگر صرفا به کمبود واحدهای مسکونی یا رشد قیمت‌ها محدود نمی‌شود؛ مساله اصلی، ناتوانی نظام تامین مالی در همراهی با واقعیت‌های اقتصادی کشور است. در شرایطی که تورم مزمن، کاهش قدرت خرید و محدودیت منابع بانکی، دسترسی خانوارها به مسکن را دشوارتر کرده، تجربه کشورهای موفق نشان می‌دهد عبور از این بحران بدون استفاده از ابزارهای نوین مالی، بازار رهنی پویا و کاهش وابستگی به شبکه بانکی ممکن نخواهد بود.
مسکن
کد خبر:۴۹۹۶۷

اقتصاد معاصر- حجت بین‌آبادی، پژوهشگر حوزه بودجه و مالی: مسکن به عنوان یک کالای اساسی و سرمایه‌ای ماندگار، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی خانوارهای ایرانی بوده است. با این‌ حال تامین مالی آن در اقتصاد ایران که با تورم مزمن، تحریم‌های مالی و توسعه‌نیافتگی نظام بانکی همراه است، به یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های سیاست‌گذاری اقتصادی تبدیل شده است. روش‌های سنتی مبتنی بر سپرده‌های بانکی دیگر پاسخگوی نیازهای واقعی بازار نیست و بررسی تجارب موفق جهانی نشان می‌دهد که گذار به ترکیبی از ابزارهای نوین مالی، تنها راه برون‌رفت از این وضعیت است.

نظام فعلی؛ تمرکز نادرست بر شبکه بانکی

در حال حاضر، بیش از ۹۰ درصد تامین مالی بخش مسکن در ایران بر عهده شبکه بانکی است. این روش که عمدتا مبتنی بر سپرده‌های خرد و پس‌انداز خصوصی است، با مشکلات ساختاری متعددی روبه‌رو است. بررسی آمارهای سال‌های اخیر نشان می‌دهد که سهم تسهیلات مسکن از کل تسهیلات پرداختی بانک‌ها به کمتر از ۵ درصد کاهش پیدا کرده‌ است. از سوی دیگر، بیشتر منابع بانکی صرف تامین سرمایه در گردش بنگاه‌ها و دیگر تسهیلات سرمایه ثابت (خرید ماشین آلات و...) می‌شود که عملا ظرفیت جدیدی برای ساخت یا خرید مسکن ایجاد نمی‌کند. ناهماهنگی میان ماهیت کوتاه‌مدت منابع بانکی و نیازهای بلندمدت بخش مسکن، ریسک نقدینگی و نرخ بهره را تشدید کرده‌ است. در شرایط تورمی مزمن، وام‌های مسکن با نرخ سود اسمی بالا و سقف ثابت، قدرت خرید واقعی متقاضیان را تامین نمی‌کند. به عنوان مثال، سقف تسهیلات خرید مسکن در سال‌های اخیر گرچه افزایش پیدا کرده اما همچنان با قیمت‌های واقعی مسکن فاصله معناداری دارد. این ناکارآمدی، ضرورت بهره‌گیری از روش‌های مکمل و نوآورانه را دوچندان کرده است.

روش‌های متنوع تامین مالی مسکن در جهان

در نظام‌های مالی پیشرفته، دو الگوی اصلی برای تامین مالی مسکن وجود دارد که عبارت از الگوی مبتنی بر سپرده و الگوی مبتنی بر اوراق است. در الگوی نخست، موسساتی مانند انجمن‌های ساختمان در انگلستان یا موسسات پس‌انداز و وام در آمریکا، منابع خود را عمدتا از سپرده‌های خرد مردم تامین می‌کنند. این موسسات که اغلب به صورت تعاونی یا متقابل اداره می‌شوند، در کشورهای انگلیسی‌زبان سابقه‌ای بیش از یک قرن دارند اما از دهه ۱۹۸۰ به بعد، به دلیل آزادسازی مالی و شکست برخی از این نهادها در مدیریت ریسک نرخ بهره، سهم آنها به تدریج کاهش پیدا کرده‌ است.

الگوی دوم که بیشتر در کشورهای اروپای غربی و اسکاندیناوی رواج دارد، مبتنی بر انتشار اوراق بهادار با پشتوانه وام مسکن یا اوراق قرضه تضمین‌شده است. در این روش، بانک‌های رهنی تخصصی، وام‌های اعطایی را تجمیع و اوراق مربوطه را در بازار سرمایه عرضه می‌کنند. دانمارک، آلمان و سوئد از پیشگامان این رویکرد هستند. در این کشورها، نسبت وام رهنی به تولید ناخالص داخلی به بیش از ۸۰ درصد می‌رسد و بازار ثانویه رهنی عمیق و پویایی شکل گرفته‌ است. مزیت اصلی این الگو، استقلال نسبی از منابع کوتاه‌مدت بانکی و امکان تامین مالی پایدار و بلندمدت است.

در سال‌های اخیر، صندوق‌های سرمایه‌گذاری املاک و مستغلات نیز به عنوان ابزاری کارآمد ظاهر شده‌اند. این صندوق‌ها که اولین بار در سال ۱۹۶۰ در آمریکا قانونی شدند، امروزه در بیش از ۴۰ کشور جهان فعال هستند. ارزش بازار این صندوق‌ها از حدود ۱۰ میلیارد دلار در سال ۱۹۹۰ به بیش از ۲۴۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است. بیش از نیمی از خانوارهای آمریکایی در این صندوق‌ها سرمایه‌گذاری کرده‌اند. تجربه کشورهایی مانند استرالیا، ژاپن و سنگاپور نشان می‌دهد که صندوق‌های املاک و مستغلات می‌توانند نقش مهمی در تامین مالی پروژه‌های بزرگ مسکن ایفا کنند و در عین حال نقدینگی مورد نیاز بازار را تامین‌ کنند.

تجارب موفق جهانی در سیاست‌گذاری مسکن

کشورهای توسعه‌یافته با برخورداری از چهارچوب حقوقی شفاف، سیستم ثبتی کارآمد و ثبات نسبی در نظام پولی، توانسته‌اند وام‌های رهنی را به ابزاری فراگیر تبدیل کنند. در سوئیس، نسبت وام رهنی به تولید ناخالص داخلی به ۱۱۹ درصد می‌رسد. در استرالیا و هلند این نسبت بالای ۸۰ درصد، و در دانمارک و کانادا بالغ بر ۷۰ درصد است. در مقابل، در اغلب کشورهای در حال توسعه این نسبت کمتر از ۱۰ درصد باقی مانده است. این شکاف عمدتا ناشی از ضعف زیرساخت‌های قانونی و ثبتی، قیمت بالای مسکن نسبت به درآمد و فقدان ابزارهای مالی بلندمدت است.

آمریکا با دارا بودن نهادهای حمایتی قدرتمندی مانند فنی‌می، فردی‌مک و جینی‌می، توانسته است بازار ثانویه رهنی عظیمی ایجاد کند. این نهادها با خرید وام‌های رهنی از بانک‌ها، انتشار اوراق بهادار و تضمین ریسک اعتباری، نقدینگی لازم برای اعطای وام‌های جدید را فراهم می‌کنند. در آلمان و اتریش نیز مدل «توازن مالکیت» با سهم مالکیتی حدود ۵۰ درصد، ترکیبی از بازار اجاره قوی و نظام مالی تخصصی، ثبات را به ارمغان آورده است. تجربه این کشورها نشان می‌دهد که هیچ مدل واحد و جهانی برای تامین مالی مسکن وجود ندارد، بلکه هر کشور باید متناسب با شرایط اقتصادی، نهادی و فرهنگی خود، ترکیب مناسبی از ابزارها را طراحی کند.

براساس بررسی‌های به عمل آمده؛ پنج پیشنهاد سیاستی برای ایران به شرح ذیل است.

مورد اول: ایجاد بازار ثانویه رهنی با محوریت یک نهاد دولتی یا شبه‌دولتی ضروری است. این نهاد می‌تواند با خرید وام‌های مسکن از بانک‌ها، اوراق بهادار با پشتوانه رهنی منتشر کند و از این طریق، منابع بلندمدت و پایدار برای بانک‌ها فراهم آورد. تجربه کشورهایی مانند کره جنوبی با شرکت تامین مالی مسکن کره و مالزی با شرکت کاگاماس، نشان‌دهنده موفقیت این مدل در اقتصادهای نوظهور است.

مورد دوم: توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری املاک و مستغلات باید در اولویت قرار داشته باشد. این صندوق‌ها می‌توانند با جذب نقدینگی سرگردان بخش خصوصی، منابع مالی عظیمی را به سمت پروژه‌های بزرگ مسکن هدایت کنند. همچنین، امکان سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بازار املاک را برای اقشار متوسط فراهم می‌آورند. در ایران فقط ۵ صندوق از این نوع فعال است که با توجه به تجربه جهانی و نیاز مبرم بازار، کافی به ‌نظر نمی‌رسد.

مورد سوم: اصلاح نظام ثبتی و حقوقی به عنوان زیرساخت کلیدی هر گونه تحول مالی ضرورت دارد. شفافیت مالکیت، ثبت رسمی وثایق و مکانیسم‌های سریع تملک و مزایده، از پیش‌نیازهای اساسی توسعه بازار رهن هستند. بدون این زیرساخت‌ها، هیچ ابزار مالی مدرنی نمی‌تواند به درستی عمل کند.

مورد چهارم: بهره‌گیری از مدل‌های مالی مکمل مانند تامین مالی خرد، مشارکت عمومی-خصوصی و سرمایه‌گذاری تاثیرگذار، به ویژه برای تامین مسکن گروه‌های کم‌درآمد، می‌تواند مفید واقع شود. تجربه بانک گرامین در بنگلادش که با وام‌های خرد به خانوارهای روستایی امکان ساخت مسکن داد یا پروژه‌های مشارکتی در کنیا و هند، نشان می‌دهد که نوآوری مالی محدود به کشورهای ثروتمند نیست.

مورد پنجم: اتکای صرف به بانک‌های تجاری باید کاهش پیدا کند. ایجاد بانک‌های رهنی‌تخصصی یا تقویت ظرفیت بانک مسکن به عنوان نهاد متولی، با روش‌های تامین مالی مبتنی بر اوراق و نه صرفا سپرده‌ها، می‌تواند گام موثری واقع شود. در این مسیر، استفاده از اوراق قرضه تضمین شده مشابه مدل دانمارک و آلمان که در آن وام‌های مسکن با انتشار اوراق خاصی تامین مالی می‌شوند و ریسک نرخ بهره به طور طبیعی پوشش داده می‌شود، توصیه می‌شود.

در پایان باید اظهار داشت که حل بحران مسکن در ایران نیازمند رویکردی یکپارچه و هماهنگ است که باید اصلاحات نهادی، توسعه مالی و سیاست‌های اجتماعی را دنبال کند. هیچ ابزار یا روش واحدی، جادوگر نخواهد بود. آنچه کشورهای موفق را از ناموفق جدا می‌کند؛ نه یک سیاست معجزه‌آسا، بلکه ترکیب هوشمندانه و متناسب مجموعه‌ای از ابزارها با درک عمیق از شرایط بومی است. نظام بانکی ایران به تنهایی قادر به پاسخگویی به نیازهای عظیم و متنوع بخش مسکن نیست و زمان آن فرا رسیده که با بهره‌گیری از تجارب جهانی، افق‌های جدیدی در تامین مالی مسکن ایجاد شود.

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ