از احتمالات پیش‌ روی بازار مسکن تا سیاست صنعتی در جهان پرتنش

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله بازار مسکن، اقتصاد عراق، بحران آب، تنگه هرمز، بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده و سیاست صنعتی پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «احتمالات پیش‌ روی بازار مسکن» به بررسی چشم‌انداز آینده بازار مسکن ایران در شرایط تداوم تنش‌های سیاسی و اقتصادی و تحلیل سناریوهای احتمالی تغییر قیمت و معاملات مسکن بر اساس دیدگاه اقتصاددانان و کارشناسان پرداخته و نوشته است: «بازار مسکن ایران در ماه‌های آینده بیش از هر چیز تحت تاثیر متغیرهای سیاسی، به‌ویژه ریسک جنگ یا توافق و عوامل اقتصادی مانند تورم، نقدینگی و هزینه ساخت خواهد بود. جمع‌بندی نظرات ۱۵ اقتصاددان و کارشناس نشان می‌دهد که در هر دو سناریوی تشدید تنش یا بهبود روابط، رکود معاملاتی ادامه می‌یابد اما مسیر قیمت‌ها متفاوت است. در صورت تشدید درگیری‌ها، حجم معاملات کاهش یافته و بازار با احتیاط بیشتری مواجه می‌شود، در حالی که قیمت‌های اسمی به دلیل تورم و افزایش هزینه‌های ساخت افت محسوسی نخواهند داشت. در مقابل، اگر تنش‌ها کاهش یافته و توافقی پایدار حاصل شود، احتمال کاهش سرعت رشد قیمت‌های اسمی و افت قیمت واقعی مسکن وجود دارد اما کاهش شدید قیمت‌ها بعید است. همچنین بخشی از سرمایه‌ها ممکن است به بازارهایی مانند بورس منتقل شود. کارشناسان تاکید دارند که تورم، رشد نقدینگی، هزینه ساخت، سطح قیمت زمین و کاهش عرضه، مهم‌ترین عوامل حفظ کف قیمتی مسکن هستند و تا زمانی که این متغیرها کنترل نشوند، بازار مسکن هرچند در رکود اما با رشد تدریجی قیمت‌های اسمی همراه خواهد بود.»

روزنامه شرق با عنوان «امیدهای اقتصاد عراق» در گزارش اقتصادی خود به تلاش عراق برای اصلاح اقتصاد و توسعه صنعت انرژی با جذب سرمایه‌گذاری خارجی و کاهش وابستگی به تنگه هرمز پرداخته و نوشته است: «عراق با روی کار آمدن نخست‌وزیر جدید، علی الزیدی، تلاش گسترده‌ای را برای اصلاح اقتصاد و کاهش وابستگی به نفت و تنگه هرمز آغاز کرده است. در سفر وی به آمریکا، بسته‌ای از قراردادها و تفاهم‌نامه‌ها به ارزش حدود ۶۰ میلیارد دلار در حوزه‌های نفت، گاز، برق، زیرساخت، بهداشت و ارتباطات امضا شد که هدف اصلی آن توسعه صنعت انرژی، افزایش تولید، جمع‌آوری گازهای همراه، احداث نیروگاه و ایجاد مسیرهای جایگزین صادرات نفت، از جمله احیای خط لوله کرکوک–بانیاس، است. همچنین توافق با استارلینک برای ارائه اینترنت ماهواره‌ای و سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ آمریکایی در میادین نفتی شمال عراق از دیگر نتایج این سفر بود. این اقدامات در شرایطی انجام می‌شود که اقتصاد عراق به‌شدت به درآمدهای نفتی وابسته است و اختلال در صادرات از مسیر تنگه هرمز، خسارت‌های سنگینی به این کشور وارد کرده است. در کنار همکاری با آمریکا، چین نیز همچنان یکی از سرمایه‌گذاران اصلی بخش انرژی عراق است. بغداد همچنین برای رفع کمبود برق، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، جمع‌آوری گازهای فلر و حتی احداث نیروگاه‌های هسته‌ای را در دستور کار قرار داده تا امنیت انرژی و ثبات اقتصادی خود را تقویت کند.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «هزينه‌های پنهان فرونشست» به بررسی تداوم بحران آب در ایران و ضرورت اصلاح مدیریت منابع آب، با وجود افزایش ذخایر سدها پرداخته و نوشته است: «با وجود افزایش قابل‌توجه بارندگی‌ها و رشد ۳۶ درصدی ذخایر سدهای کشور در سال آبی جاری، کارشناسان تاکید می‌کنند که بحران آب در ایران همچنان پابرجاست و این بهبود، موقتی و منطقه‌ای است. به باور آنان، ریشه اصلی بحران نه کمبود بارش، بلکه مدیریت ناپایدار منابع آب، برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی، تمرکز جمعیت در مناطق کم‌آب و نبود هماهنگی در سیاست‌گذاری است. ادامه این روند موجب تشدید فرونشست زمین، کاهش امنیت غذایی، آسیب به زیرساخت‌ها و افت منابع آب زیرزمینی خواهد شد. همچنین انتقال جمعیت یا پایتخت و توسعه طرح‌های شیرین‌سازی آب، بدون اصلاح حکمرانی آب و توجه به ظرفیت‌های طبیعی، راهکارهای پایداری محسوب نمی‌شوند. کارشناسان بر لزوم اصلاح الگوی کشت، افزایش بهره‌وری کشاورزی، کاهش هدررفت آب، توسعه بازچرخانی، کنترل برداشت از آبخوان‌ها، مشارکت کشاورزان و اجرای آمایش سرزمین تاکید دارند. از نظر آنان، فقط با مدیریت علمی، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و توزیع متوازن جمعیت و فعالیت‌های اقتصادی می‌توان از تشدید بحران آب و پیامدهای زیست‌محیطی و اقتصادی آن در سال‌های آینده جلوگیری کرد.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «تنگه هرمز جایگزین ندارد» در گزارش اقتصادی خود به اهمیت راهبردی تنگه هرمز و بررسی امکان جایگزینی آن در انتقال نفت جهان پرداخته و نوشته است: «تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین گلوگاه صادرات انرژی جهان است و با وجود تلاش کشورها برای ایجاد مسیرهای جایگزین، هنوز هیچ گزینه‌ای توان جایگزینی کامل آن را ندارد. روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از این آبراه عبور می‌کند، در حالی که مجموع ظرفیت واقعی خطوط لوله جایگزین، از جمله پترولاین عربستان، خط لوله حبشان–فجیره امارات، کرکوک–جیهان ترکیه و طرح‌های بصره–عقبه و کرکوک–بانیاس، تنها بخشی از این حجم را پوشش می‌دهد و بسیاری از آن‌ها نیز با محدودیت ظرفیت، هزینه‌های بالا، آسیب‌پذیری امنیتی یا مشکلات سیاسی مواجه‌اند. این پروژه‌ها بیش از آنکه جایگزین هرمز باشند، ابزاری برای افزایش تاب‌آوری صادرات انرژی در شرایط بحران هستند. یک پژوهشگر اقتصاد بین‌الملل معتقد است آمریکا و اسرائیل با تشدید تدریجی فشارها علیه ایران در پی تغییر موازنه منطقه هستند و ایران باید علاوه بر توان نظامی، از ظرفیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز و توسعه پیوندهای زمینی و دریایی با کشورهای منطقه و اوراسیا برای تقویت جایگاه ژئواکونومیکی خود و اثرگذاری بر نظم آینده منطقه بهره بگیرد.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «شاهکار مهندسان ایران در بازسازی سریع تخریب‌های زیرساختی» به بازسازی سریع و احیای زیرساخت‌های آسیب‌دیده کشور توسط مهندسان و نیروهای اجرایی پس از حملات، به‌ویژه در استان هرمزگان و بخش حمل‌ونقل و تاسیسات حیاتی پرداخته و نوشته است: «مهندسان ایرانی در کنار مسوولان اجرایی، پس از آسیب دیدن برخی زیرساخت‌های حیاتی کشور، عملیات بازسازی سریع پل‌ها، تونل‌ها و تاسیسات آسیب‌دیده را آغاز کرده‌اند. نیروهای فنی با حضور میدانی، ارزیابی خسارت، ایمن‌سازی مسیرها و استفاده از تجهیزات داخلی، تلاش می‌کنند خدمات حمل‌ونقل و آبرسانی در کوتاه‌ترین زمان به حالت عادی بازگردد. در هرمزگان، عملیات بازگشایی تونل شهید میرزایی بندرعباس، مسیرهای جایگزین رودان و بازسازی محورهای آسیب‌دیده در دستور کار قرار گرفته است. همچنین فعالیت ریلی ایستگاه انشعاب راه‌آهن بندرعباس پس از انجام اقدامات لازم از سر گرفته شده است. مسوولان با تاکید بر توان مهندسی و اجرایی کشور اعلام کرده‌اند که بازسازی زیرساخت‌ها با سرعت ادامه دارد و آسیب‌های واردشده نمی‌تواند موجب اختلال پایدار در ارتباطات و خدمات حیاتی کشور شود.»

روزنامه ایران با عنوان «سیاست صنعتی در جهان پرتنش» در گزارش اقتصادی خود به بازگشت سیاست صنعتی در جهان و نقش دولت‌ها در تقویت اقتصاد، امنیت زنجیره تامین و توسعه فناوری پرداخته و نوشته است: «سیاست صنعتی در جهان امروز دیگر صرفا ابزاری برای حمایت از تولید داخلی نیست، بلکه به راهبردی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی، امنیت زنجیره تامین و رقابت فناورانه تبدیل شده است. بحران‌هایی مانند همه‌گیری کرونا، جنگ اوکراین و تنش‌های تجاری نشان دادند که وابستگی شدید به زنجیره‌های جهانی تولید می‌تواند آسیب‌پذیری کشورها را افزایش دهد. به همین دلیل، دولت‌ها به‌ویژه در اقتصادهای بزرگ، حمایت از فناوری‌های راهبردی، انرژی، زیرساخت دیجیتال و صنایع کلیدی را افزایش داده‌اند. با این حال، توزیع این سیاست‌ها نابرابر است و کشورهای پیشرفته با منابع مالی و نهادی بیشتر، سهم عمده اقدامات صنعتی را به خود اختصاص داده‌اند. این روند می‌تواند شکاف فناوری و تولیدی میان کشورها را افزایش دهد. برای ایران، سیاست صنعتی موفق باید بر شناسایی صنایع راهبردی، حمایت‌های هدفمند و زمان‌دار، تعیین شاخص‌های عملکرد و ارزیابی مستمر تمرکز کند؛ به‌گونه‌ای که حمایت دولتی به افزایش بهره‌وری، توسعه صادرات و تقویت توان فناورانه منجر شود.»