راهزنی به سبک مونتاژکاران؛ خودرو‌های چینی تا ۵۰ درصد گران‌تر از امارات عرضه می‌شود

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ حضور گسترده خودروهای چینی در بازار ایران طی سال‌های اخیر باعث شده بخش مهمی از تقاضای خودروهای نیمه‌لوکس، کراس‌اوور و شاسی‌بلند به محصولات برندهایی مانند چری، اومودا و دانگ‌فنگ منتقل شود. محدودیت حضور خودروسازان مطرح جهانی در بازار ایران، کاهش تنوع محصولات وارداتی و رشد فعالیت شرکت‌های مونتاژی نیز به افزایش سهم برندهای چینی در بازار داخلی کمک کرده است؛ تا جایی که امروز بسیاری از خودروهای چینی، بخش قابل توجهی از سبد انتخاب خریداران ایرانی در بازه‌های قیمتی متوسط و بالا را تشکیل می‌دهند. 

فارغ از فاصله زیاد قیمت کارخانه‌ای این خودروها در ایران و چین که ناشی از سودجویی مونتازکار داخلی است، مقایسه قیمت همین خودرو‌ها در بازار ایران و بازار‌های منطقه، به ویژه امارات متحده عربی، تصویر متفاوتی از ارزش دلاری آنها نشان می‌دهد. برخی محصولاتی که در ایران با قیمت‌هایی بیش از ۳۰ تا ۴۰ هزار دلار در بازار آزاد معامله می‌شوند، در امارات با ارقامی به مراتب پایین‌تر در دسترس خریداران قرار دارند. این اختلاف قیمت، حتی با در نظر گرفتن دلار غیر رسمی ۲۱۰ هزار تومان، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا خودرو‌هایی با منشا و برند مشابه، در دو بازار منطقه با چنین فاصله‌ای به دست مصرف‌کننده می‌رسند و چه عواملی از ساختار عرضه، هزینه‌های واردات و مونتاژ تا محدودیت رقابت و شرایط بازار داخلی در شکل‌گیری این شکاف نقش دارند؟

بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد آریزو ۸ صفر در بازار ایران حدود ۶ میلیارد و۹۱۰ میلیون تومان قیمت دارد که معادل حدود ۳۲ هزار و ۹۰۵ دلار است. در مقابل، قیمت مدل ۲۰۲۶ این خودرو در بازار امارات حدود ۲۴ هزار و ۵۰۶ دلار ثبت شده است. بر این اساس، فاصله قیمت آریزو ۸ در دو بازار به حدود ۸ هزار و ۳۹۹ دلار می‌رسد و قیمت آن در ایران حدود ۳۴ درصد بالاتر است.

تیگو ۷ پرو مکس نیز در بازار ایران حدود ۶ میلیارد و ۲۲۰ میلیون تومان، معادل ۲۹ هزار و ۶۱۹ دلار قیمت دارد، در حالی که قیمت مدل ۲۰۲۶ این خودرو در امارات حدود ۲۲ هزار و ۴۶۴ دلار است. به این ترتیب، اختلاف قیمت این خودرو در دو بازار به حدود ۷ هزار و ۱۵۵ دلار می‌رسد و نمونه موجود در بازار ایران حدود ۳۱ درصد گران‌تر است.

بیشترین شکاف قیمتی در میان خودرو‌های بررسی‌شده به تیگو ۸ پرو مکس مربوط می‌شود. قیمت این خودرو در ایران حدود ۸ میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان و معادل ۴۰ هزار و ۷۱۴ دلار است، در حالی که قیمت مدل ۲۰۲۶ آن در امارات حدود ۲۸ هزار و ۳۸۷ دلار برآورد می‌شود؛ بنابراین اختلاف قیمت دو بازار از ۱۲ هزار و ۳۲۷ دلار عبور کرده و قیمت این خودرو در ایران حدود ۴۳ درصد بالاتر است.

فونیکس FX نیز در بازار ایران حدود ۵ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان یا نزدیک به ۲۷ هزار و ۸۵۷ دلار قیمت دارد. این خودرو در بازار‌های خارجی در خانواده اومودا C ۵ عرضه می‌شود که قیمت مدل ۲۰۲۶ آن در امارات حدود ۲۰ هزار و ۷۱۳ دلار است. در نتیجه، اختلاف قیمت دو بازار برای این خودرو به بیش از ۷ هزار و ۱۴۴ دلار یا نزدیک به ۳۴ درصد می‌رسد.

قیمت خودروهای چینی در ایران و امارات

لاماری ایما، اما تصویر متفاوتی از چهار خودرو دیگر ارائه می‌دهد. این خودرو که در بازار‌های خارجی با نام Forthing T ۵ EVO شناخته می‌شود، در بازار ایران حدود ۶ میلیارد و ۳۰ میلیون تومان یا ۲۸ هزار و ۷۱۴ دلار قیمت دارد. قیمت مدل ۲۰۲۶ آن در بازار امارات نیز حدود ۲۶ هزار و ۹۵۷ دلار است؛ بنابراین فاصله قیمت دو بازار فقط حدود یک هزار و ۷۵۷ دلار و معادل ۶.۵ درصد است.

این اختلاف محدود نشان می‌دهد شکاف قیمت خودروهای چینی در ایران و امارات برای همه محصولات به یک اندازه نیست و عواملی مانند شیوه عرضه، سیاست قیمت‌گذاری شرکت عرضه‌کننده، میزان رقابت و وضعیت عرضه و تقاضای هر محصول می‌تواند بر قیمت نهایی تاثیر قابل توجهی داشته باشد.

چرا خودروهای چینی در امارات ارزان‌ترند؟

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها میان دو بازار به ساختار تجارت خودرو در امارات بازمی‌گردد. حقوق گمرکی خودروهای وارداتی در این کشور به‌ طور معمول ۵ درصد ارزش خودرو است و مالیات بر ارزش افزوده نیز با نرخ ۵ درصد دریافت می‌شود. چنین ساختاری باعث می‌شود هزینه ورود خودرو به بازار مشخص‌تر و محدودتر باشد و واردکنندگان بتوانند در فضایی رقابتی‌تر محصولات خود را عرضه کنند.

عامل مهم دیگر، شدت رقابت در بازار امارات است. خودروسازان چینی در این کشور علاوه بر رقابت با برندهای ژاپنی، کره‌ای، اروپایی و آمریکایی، با شمار زیادی از خودروسازان چینی دیگر نیز روبه‌رو هستند. برندهایی مانند چری، اومودا، جتور، جیلی، BYD، گک و چانگان برای افزایش سهم خود از بازار امارات ناچارند از ابزارهایی مانند قیمت‌گذاری رقابتی، تخفیف، گارانتی و خدمات پس از فروش گسترده استفاده کنند.

اما ساختار بازار ایران متفاوت است. بخش مهمی از خودروهای چینی موجود در کشور به صورت مونتاژی عرضه می‌شوند و تولید آنها همچنان به واردات قطعات منفصله وابسته است. هزینه تامین ارز، حمل‌ونقل، ترخیص، حقوق ورودی قطعات، تامین مالی و سایر هزینه‌های مرتبط با زنجیره تولید در نهایت در قیمت خودرو منعکس می‌شود ضمن آنکه هیچ نظارتی بر نرخ‌گذاری خودروهای مونتاژی در داخل وجود ندارد و به همین دلیل مونتاژکاران داخل از این مساله سواستفاده کرده و باوجود داخلی‌سازی، نرخ‌هایی گاهی تا دو برابر نرخ‌های کارخانه سازنده در چین، اعلام می‌کنند.

محدودیت عرضه نیز عامل دیگری است که می‌تواند شکاف قیمت را افزایش دهد. در بازاری که تعداد عرضه‌کنندگان محدودتر است و واردات خودرو با محدودیت‌های ارزی و مقرراتی روبه‌روست، فشار رقابتی برای کاهش قیمت نیز به اندازه بازارهایی مانند امارات وجود ندارد. 

در کنار این موضوع، فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد نیز بخشی از هزینه‌ای است که مصرف‌کننده ایرانی پرداخت می‌کند. برای نمونه، قیمت شرکتی تیگو ۷ پرو مکس پایین‌تر از قیمت حدود ۶ میلیارد تومانی آن در بازار آزاد است و درباره تیگو ۸ پرو مکس نیز فاصله قابل توجهی میان نرخ کارخانه و بازار مشاهده می‌شود. در نتیجه بخشی از اختلاف قیمت ایران و امارات نه در مرحله تولید یا واردات، بلکه پس از عرضه و در بازار داخلی شکل می‌گیرد. 

در مجموع، بررسی این پنج خودرو نشان می‌دهد یک محصول چینی می‌تواند در دو بازار منطقه‌ای با قیمت‌های کاملا متفاوتی به دست مصرف‌کننده برسد. در چهار نمونه از خودرو‌های بررسی‌شده، فاصله قیمت ایران و امارات بین حدود ۸ هزار تا بیش از ۱۲ هزار دلار قرار دارد، در حالی که این اختلاف برای لاماری ایما به حدود دو هزار دلار می‌رسد.

این تفاوت نشان می‌دهد قیمت بالاتر خودرو‌های چینی در ایران را نمی‌توان صرفا به قیمت خود محصول در چین نسبت داد. نحوه عرضه، هزینه‌های زنجیره تامین، محدودیت‌های ارزی، سطح رقابت و فاصله قیمت کارخانه تا بازار و نظارت، مجموعه عواملی هستند که می‌توانند قیمت نهایی را افزایش دهند؛ تا جایی که خودرویی مانند تیگو ۸ پرو مکس که در امارات حدود ۲۸ هزار دلار قیمت دارد، در بازار ایران با ارزشی بیش از ۴۰ هزار دلار معامله می‌شود.