از تنگنای مالی تولید تا دورنمای صادرات نفت

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های امروز خود به موضوعاتی از جمله تامین مالی تولید، صادرات نفت، بازار لوازم‌التحریر، منابع ارزی دولت، ناترازی انرژی و تولید گندم پرداخته‌اند.

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش ویژه خود با عنوان «مثلث تنگنای مالی تولید» به تنگنای تامین مالی صنایع و موانع دسترسی بخش تولید به منابع بانکی و بازار سرمایه پرداخته و نوشته است: «تامین مالی به یکی از مهم‌ترین موانع فعالیت صنایع تبدیل شده است. بنگاه‌های تولیدی به‌دلیل تورم، افزایش هزینه مواد اولیه و حمل‌ونقل و سخت‌تر شدن شرایط خرید، به سرمایه در گردش بیشتری نیاز دارند اما منابع مالی به اندازه کافی در اختیار آن‌ها قرار نمی‌گیرد. در این میان، بخش عمده تامین مالی اقتصاد بر عهده شبکه بانکی است و ناترازی بانک‌ها، تسهیلات تکلیفی و تامین مالی دولت، ظرفیت بانک‌ها برای پرداخت وام به تولید را کاهش داده است. از سوی دیگر، کسری بودجه دولت و فروش گسترده اوراق بدهی، منابع بازار سرمایه را نیز به سمت دولت سوق داده و سهم صنایع از این بازار را محدود کرده است. کارشناسان معتقدند رشد نقدینگی لزوما به معنای دسترسی تولیدکنندگان به منابع مالی نیست؛ زیرا بخش قابل‌توجهی از نقدینگی صرف کسری بودجه، ناترازی بانکی و جبران آثار تورم می‌شود. بنابراین، حل مشکل تامین مالی تولید نیازمند اصلاح ساختار بودجه، رفع ناترازی بانک‌ها، کنترل تورم و هدایت هدفمند تسهیلات به سمت بنگاه‌های واقعی و مولد است.»

روزنامه شرق با عنوان «دورنمای مبهم صادرات نفت» در گزارش اقتصادی خود به کاهش صادرات نفت ایران و افزایش فشار بر فروش نفت به چین در پی انسداد تنگه هرمز و تشدید محدودیت‌های دریایی و تحریمی پرداخته و نوشته است: «صادرات نفت ایران در پی جنگ، انسداد تنگه هرمز و محاصره دریایی با کاهش شدیدی مواجه شده و دسترسی کشور به ذخایر نفت روی آب نیز محدودتر شده است. بر اساس برخی گزارش‌ها، صادرات نفت ایران از حدود ۲ میلیون بشکه در روز در مارس به ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز در اوت رسیده است؛ هرچند به دلیل تفاوت روش‌های رهگیری و خاموش بودن AIS برخی نفتکش‌ها، آمار دقیق محل اختلاف است. در این میان، چین که طی سال‌های تحریم اصلی‌ترین مشتری نفت ایران بوده، با افزایش فشار آمریکا و تغییر شرایط بازار، خرید نفت ایران را کاهش داده و به منابعی مانند عراق و روسیه روی آورده است. هم‌زمان، نگرانی از تداوم محاصره دریایی و کاهش ذخایر قابل صادرات، آینده فروش نفت ایران را مبهم‌تر کرده است. از سوی دیگر، وابستگی شدید چین به مسیرهای دریایی، به‌ویژه تنگه‌های هرمز و مالاکا، باعث شده تداوم بحران برای پکن نیز پرهزینه باشد و فشارهای ژئوپلیتیکی بر تجارت انرژی این کشور افزایش یابد.»

روزنامه اعتماد در گزارش اقتصادی خود با عنوان «مِهر بی‌رونق» به رکود بازار لوازم‌التحریر به‌دلیل گرانی کالاها و کاهش قدرت خرید خانوارها در آستانه بازگشایی مدارس پرداخته و نوشته است: «بازار لوازم‌التحریر در آستانه آغاز سال تحصیلی جدید با وجود افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت برخی کالاها، با رونق مورد انتظار مواجه نشده است. رئیس اتحادیه لوازم‌التحریر، کاهش قدرت خرید خانوارها و افت تقاضا را مهم‌ترین عامل رکود بازار می‌داند و می‌گوید خانواده‌ها به‌جای خرید عمده، به خرید کالاهای ضروری و ارزان‌تر روی آورده‌اند. افزایش قیمت کاغذ، محصولات پتروشیمی و مواد اولیه نیز هزینه تولید را بالا برده است. حدود ۶۰ درصد نیاز کشور از تولید داخلی تامین می‌شود اما این بخش همچنان به مواد اولیه وارداتی وابسته است و حدود ۴۰ درصد بازار نیز از طریق واردات تامین می‌شود که از تیرماه سال گذشته با مشکل ثبت سفارش و تخصیص ارز روبه‌رو بوده است. از سوی دیگر، تغییر الگوی مصرف و گسترش استفاده از ابزارهای دیجیتال، تقاضا برای دفتر و کاغذ را کاهش داده است. در مجموع، گرانی و کاهش قدرت خرید باعث شده لوازم‌التحریر از یک خرید تفننی و سالانه به خریدی ضروری، محدود و حساب‌شده تبدیل شود.»

روزنامه فرهیختگان با عنوان «وضعیت ارزی دولت چطور است؟ / واقعیت خزانه» در گزارش اقتصادی خود به وضعیت منابع ارزی دولت و راهکارهای بانک مرکزی برای کنترل و مدیریت بازار ارز پرداخته و نوشته است: «افزایش اخیر نرخ ارز در شرایطی رخ داده که به گفته کارشناسان، بخش مهمی از فشار بازار ناشی از محدودیت‌های تجاری، اخبار منفی و اختلال در تامین ارز واردات است. با وجود کاهش حدود ۱۵ درصدی تامین ارز در بازار رسمی، بانک مرکزی اعلام کرده همچنان توان تامین ارز موردنیاز واردات را دارد و ذخایر ارزی آن از دی‌ماه ۱۴۰۴ افزایش یافته است. کارشناسان تاکید می‌کنند باید میان تقاضای تجاری و تقاضای سفته‌بازانه تفکیک قائل شد؛ زیرا ابزارهایی مانند اوراق و اختیار معامله طلا می‌توانند تقاضای سرمایه‌ای را کاهش دهند اما پاسخگوی نیاز ارزی واردکنندگان نیستند. همچنین مداخله مستقیم بانک مرکزی ممکن است در کوتاه‌مدت نرخ ارز را کنترل کند اما در صورت کاهش ذخایر، در بلندمدت به بی‌ثباتی بیشتر منجر می‌شود. استفاده از ابزارهای مالی و نوین، مدیریت ذخایر، تامین ارز تجاری و انتشار اخبار مثبت درباره کاهش محدودیت‌های صادراتی از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی است.»

روزنامه جوان در گزارش اقتصادی خود با عنوان «بهره‌وری علاج انرژی است» به نقش بهره‌وری، نوسازی تجهیزات و اصلاح الگوی مصرف در کاهش ناترازی انرژی کشور پرداخته و نوشته است: «ایران در میان شش کشور جهان قرار دارد که شدت مصرف انرژی در آن‌ها روند افزایشی دارد و بهره‌وری پایین انرژی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده است. مصرف بالای گاز و برق در کنار فرسودگی تجهیزات، زیرساخت‌های ناکارآمد و الگوی نادرست مصرف، موجب تشدید ناترازی انرژی شده است. نزدیک به ۲۱ میلیون بخاری کم‌بازده در کشور فعال است، در حالی که تنها حدود ۱۶۰ هزار دستگاه با تجهیزات پربازده جایگزین شده‌اند. همچنین ساختمان‌ها حدود ۴۰ درصد برق کشور را مصرف می‌کنند و صنایع نیز به دلیل استفاده از تجهیزات قدیمی، ظرفیت بالایی برای کاهش مصرف دارند. کارشناسان معتقدند خاموشی‌های مقطعی و افزایش تولید گاز و برق، راهکار پایدار برای حل بحران نیست و باید همزمان با توسعه ظرفیت تولید، نوسازی تجهیزات، بهینه‌سازی ساختمان‌ها و خطوط تولید، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و اصلاح الگوی مصرف در دستور کار قرار گیرد. برآوردها نشان می‌دهد ۷۰ تا ۸۰ درصد ظرفیت کاهش مصرف انرژی از مسیر اصلاح زیرساخت‌ها و نوسازی تجهیزات قابل تحقق است.»

روزنامه ایران با عنوان «فتح قله ۱۴ میلیون تنی گندم» در گزارش اقتصادی خود به رکوردشکنی تولید گندم ایران و چالش‌های تداوم و پایداری این افزایش تولید با وجود خشکسالی و کمبود آب پرداخته و نوشته است: «تولید گندم ایران امسال با وجود خشکسالی، پراکنش نامناسب بارش‌ها، محدودیت منابع آبی و افزایش هزینه‌های تولید به ۱۴ میلیون و ۱۰۰ هزار تن رسیده و رکورد سال‌های اخیر را شکسته است. تولید گندم که در سال ۱۴۰۰ حدود ۹ میلیون تن بود، در سال ۱۴۰۲ به ۱۴ میلیون تن رسید و پس از کاهش در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، امسال حدود ۶۰۰ هزار تن افزایش یافته است. این رشد نشان‌دهنده ظرفیت بالای کشاورزی کشور است اما به دلیل وابستگی شدید تولید به شرایط اقلیمی، به‌ویژه در دیم‌زارها، نمی‌توان آن را به معنای خودکفایی پایدار دانست. افزایش بهره‌وری در واحد سطح، استفاده از بذرهای اصلاح‌شده و مقاوم، توسعه مکانیزاسیون، بهبود تغذیه گیاه و بهره‌گیری از فناوری‌های جدید از عوامل موثر در این رشد بوده‌اند. در عین حال، مدیریت آب و خاک، اصلاح الگوی کشت، توسعه کشت دیم و پرداخت به‌موقع مطالبات گندم‌کاران برای تداوم این روند ضروری است.»