۰۱/آذر/۱۴۰۵ | ۱۴:۵۶
بازار تایر پس از حذف قیمت‌گذاری دستوری چه می‌شود؟ کمبود سم، گندم ایران را از خودکفایی دور می‌کند؟ شیوه جدید پرداخت حق بیمه شخص ثالث خودرو علت صدای انفجار در کرج چه بود؟ مترو و اتوبوس رایگان ماند سرمربی شمس‌آذر اخراج شد شرایط پیش فروش سایپا آذر ۱۴۰۵ موسویان: امنیت خلیج فارس باید یک منفعت مشترک بین‌المللی در نظر گرفته شود باران و باد شدید در نقاط مختلف استان تهران قیمت طلا امروز یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ / طلا، سکه و پارسیان امروز چقدر قیمت خوردند؟ سایت‌های سلامت وابسته به مناطق آزاد در مجاورت فرودگاه‌های بین‌المللی ایجاد شود بورد: نفت در بورس عرضه می‌شود تأخیر در تحویل خودرو چقدر با شرایط فعلی جنگی کشور مرتبط است؟ جلسه شورای هماهنگی مجلس درباره بودجه 1406 انهدام بیستمین پهپاد MQ-1 آمریکایی در شرق تنگه هرمز دو عامل مهم در تعیین «شهریه» پیش‌دبستانی‌ها هشدار نارنجی برای شمال غرب کشور / وقوع رگبار نسبتا شدید باران تورم نقطه‌ای تولیدکننده به 120.9 درصد رسید مصرف 60 درصد گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء گزارش حسابرسی شورای شهر تهران تایید شد چرا اتوبوس‌های برقی دیر به تهران رسیدند؟ بازنشستگان تأمین اجتماعی برای بیمه تکمیلی کجا ثبت‌نام کنند؟ ریزش طلا و بیت‌کوین برای تتر تهدیدکننده شد ثبت‌نام 270 هزار نیروی شرکتی برای دریافت مستقیم حقوق جهش 40 هزار واحدی شاخص بورس در 15 دقیقه ابتدایی معاملات خروج ۴.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بورس ورود دو موج بارشی جدید به کشور طی امروز و چهارشنبه/ وزش باد شدید در انتظار تهران سرنوشت افزایش تعداد نمایندگان مجلس به کجا رسید؟ هشدار بارش برف و باران در 10 استان جمع‌آوری کارت‌های آزاد جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد اعمال محدودیت‌های برق از اول آذر رشد ۲.۳ درصدی بخش کشاورزی با وجود شرایط سخت تحمیلی / ثبت صادرات ۳ میلیارد دلاری ۲ هزار واحد نهضت ملی مسکن در سهند طی ۸ ماه حذف شد ورود موج جدید بارش‌ها به کشور از یکشنبه؛ تشدید آلودگی هوا در ۴ استان ورود موج جدید بارشی به کشور از اول آذر ترافیک سنگین در چند محور مواصلاتی منتهی به تهران راه‌آهن چابهار - زاهدان؛ طلوع افق پیشرفت در قلب مکران وابستگی ۷۰ درصد تولید برق به گاز هشدار شرکت ملی گاز درباره رشد مصرف خانگی؛ احتمال قطع گاز در برخی استان‌ها جزییات ثبت نام اطلس بدون قرعه کشی + شرایط مشارکت در تولید سایپا قیمت جدید کودهای پایه کشاورزی اعلام شد واریز یارانه نقدی دهک‌های ۴ تا ۹ اطلاعیه توانیر درباره اعمال محدودیت‌های برق ناشی از محدودیت در تامین سوخت نیروگاه‌ها کمتر از ۵ درصد حقوق دولتی به بخش معدن بازمی‌گردد تشدید نظارت بر کیفیت تجهیزات وارداتی نیروگاه‌های خورشیدی کاهش ۳۳ درصدی تولید خودرو در ۷ ماهه سال پرداخت وام ۱.۲ میلیارد تومانی به متقاضیان تاکسی برقی صدور بیمه شخص ثالث خودروهای نوشماره منوط به پرداخت کامل حق بیمه شد امروز؛ آخرین فرصت صاحبان مشاغل برای تعیین تکلیف مالیات عملکرد ۱۴۰۴ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر انشعابی به ۱۵ هزار مگاوات می‌رسد مصوبه ساخت آزادراه ۲۸ همتی کنارگذر پاکدشت ابلاغ شد متروباس‌های ۲۶ متری از گمرک ترخیص شدند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + جدول حداقل دستمزد کارگران چگونه تعیین خواهد شد؟ قبض سنگین و قطع چند هفته‌ای در انتظار پرمصرف‌های برق وضعیت بورس امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ بازسازی اقتصادی باید بر حفظ اشتغال و احیای بنگاه‌ها متمرکز شود/ بهبود اقتصاد در گرو عبور از روزمرگی است چادرملو و شرکت‌های تابعه در کانون توجه مقامات و مدیران ارشد زنجیره فولاد در ایران متافو متقاضیان مسکن امید ۵۰۰ میلیون تومان وام با سود ۵ درصد می‌گیرند ترک فعل بانک مرکزی و وزارت راه در اخذ عوارض و جرایم آزادراهی ذخایر سد‌های تهران به ۳۶۴ میلیون مترمکعب رسید پایان دریافت حق بیمه هنگام ثبت‌ نام خودروی صفر از اول آذر نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳.۶۵ درصد رسید؛ عقب‌نشینی آرام از اوج؟ پزشکیان: برق و گاز صنایع باید آخرین بخش در اولویت قطع انرژی باشد وزیر اقتصاد: موانع حقوقی آزادسازی سهام عدالت رفع شد قیمت دلار امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ باید از ظرفیت‌های سرزمینی در شرایط تحریم و پساجنگ حداکثر استفاده را ببریم جمع‌آوری کارت‌ سوخت جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد پنج خواسته رییس سازمان بورس از رییس جمهور اصلاح سبد سرمایه‌گذاری مهم‌ترین تصمیم راهبردی شستا است همتی: بازار پول و سرمایه دو حوزه مستقل و رقیب یکدیگر نیستند قیمت جهانی طلا امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ کوچک‌ترهای بورس، مورد اقبال بازار سقوط سنگین بورس‌های جهان؛ ۹ تریلیون دلار از بین رفت ورود ۹۸ همت پول حقیقی به بورس از ابتدای سال تورم ژاپن برای دومین ماه متوالی بالاتر از هدف بانک مرکزی ماند اصلاح استوری در اینستاگرام ممکن شد دو مورد جدید در کسورات بازنشستگی؛ حقوق هنگام بازنشستگی افزایش می‌یابد اصلاح ناترازی انرژی با شوک قیمتی ممکن نیست ارتقای خدمات بیمه تکمیلی بازنشستگان با افزایش 70 درصدی سقف پوشش‌ افزایش ملایم قیمت نفت در بازار جهانی مدیریت پیک بار زمستان با بخشنامه محقق نمی‌شود تامین مالی ۹۰۰ همتی شرکت‌ها از بازار سرمایه کاهش صادرات سیب و پرتقال، مشکل امسال باغداران سازمان بورس از آغاز پذیره‌نویسی سومین صندوق ارزی خبر داد مرغ‌های بالای ۲ کیلوگرم از اول دی‌ماه به‌صورت کامل عرضه نمی‌شوند بررسی ۲۴ ساعته شدن معاملات بازار مالی بورس کالا قیمت روغن موتور آزاد شد خبر جدید درباره پرداخت حقوق آبانماه بازنشستگان تأمین اجتماعی+ زمان و جزییات ممنوعیت صادرات پیاز، سیب زمینی و گوجه فرنگی همراهی ۴۳۰ هزار مؤدی مالیاتی و تامین اعتبار کامل ۱۶۵۰ پروژه تا ۲۶ آبان قیمت شیر خام ۶۸ هزار تومان شد قیمت مصوب کنسرو تن ماهی ۳۲۹ هزار تومان تعیین شد اعلام مبلغ بیمه تکمیلی بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵+ جزییات شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد قیمت جهانی طلا امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ آغاز طرح جدید نوسازی ناوگان؛ عرضه وانت زامیاد EX با تسهیلات ویژه قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول انتقاد بازنشستگان از مدیریت تأمین اجتماعی قیمت دلار و ارز امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ زنگنه: منابع حاصل از مولدسازی باید به دستگاه‌های واگذارکننده بازگردد بازدید معاون وزیر صمت و مدیرکل حوزه وزارتی از غرفه چادرملو در نمایشگاه ایران متافو مولدسازی املاک دولت با ابزارهای جدید بورسی کلید خورد ورود وزارت صمت به تخلفات بازار موبایل؛ بررسی IMEI و گارانتی گوشی‌ها مسئولی که از حسابرسی طلب ارزی صحبت می کند،حسابرسی و حسابداری بلد نیست قیمت جهانی نفت امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ سوء‌استفاده فروشندگان جعلی از سیم کارت/مراکز معتبر خرید به زودی معرفی می‌شود رفع مشکل رجیستری گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا در زمان جنگ تولید اوپک حداکثری می‌شود؟ توافق برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرز‌های گمرکی مشترک ایران و افغانستان رئیس کل بیمه مرکزی: دریافت اسناد کاغذی بیمه از اول آذر حذف می‌شود وزیر اقتصاد: دوره تاب‌آوری به پایان می‌رسد؛ فصل ساخت اقتصاد ایران آغاز می‌شود تحویل ۶۳۰ دستگاه پارس‌نوآ زودتر از موعد مقرر؛ تداوم فرآیند واگذاری خودروها به مشتریان توقف ۱۷۰ کامیون صادراتی در مرز عراق رفع شد مخالفت با انتقال دبیرخانه مشاغل سخت به تأمین اجتماعی دارایی‌های دولت و بانک‌ها در قالب توکن عرضه می شود قیمت دلار امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ خرید اعتباری؛ راهکار خانوارها برای جبران کاهش قدرت خرید قیمت آپارتمان در شرق تهران؛ هفت‌حوض و پیروزی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول مهاجرانی: افزایش حقوق ظرف ۶ ماه با تورم خنثی می‌شود همتی: محدودیت‌های ارزی و تجاری ابزار جنگ اقتصادی آمریکاست قیمت جهانی نفت امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ فردا آخرین مهلت ثبت نام جاماندگان افزایش کالابرگ وام نوسازی خودرو از ۵۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومان مالیات‌های بیش از میزان واقعی قابل اصلاح شد پیش‌فروش بلیط قطار آذر از چهارشنبه ۲۷ آبان آغاز می‌شود تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است یارانه آبان به حساب سرپرستان دهک‌های اول تا سوم واریز شد ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده قیمت محصولات بهمن‌دیزل برای آبان اعلام شد قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ مشکلی در تأمین اقلام اساسی نداریم/ آزادسازی نرخ گندم و آرد باید در دستور کار قرار بگیرد ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی گسترش فهرست کالا‌های مشمول ترخیص ۹۰ درصدی؛ ۵ ردیف تعرفه جدید اضافه شد ابلاغ تعلیق دو مصوبه واردات خودرو دولت به گمرکات کشور قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ در یک ماه اخیر طلا ۲.۴ میلیون و سکه ۱۵ میلیون ارزان شد حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
اقتصاد معاصر گزارش می‌دهد

رشد بدهی‌های آمریکا موجب دلارزدایی خواهد شد

رشد بدهی آمریکا و تشدید تحریم‌ها، انگیزه کشورها برای کاهش وابستگی به زیرساخت‌های دلاری و توسعه مسیرهای مالی جایگزین را افزایش داده است.
دلارزدایی
کد خبر:۶۱۵۷۷

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روند دلارزدایی در اقتصاد جهانی طی سال‌های اخیر نه با تصمیمی ناگهانی برای کنار گذاشتن دلار، بلکه با تلاش تدریجی کشورها برای کاهش وابستگی به زیرساخت‌های مالی، پرداختی و ذخیره‌ای تحت سلطه آمریکا شکل گرفته؛ روندی که همزمان با افزایش استفاده از تحریم‌های مالی و تشدید نگرانی‌ها درباره وضعیت بدهی و بازار اوراق قرضه آمریکا، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.

دلارزدایی؛ حذف دلار یا کاهش وابستگی؟

دلار فعلا مهم‌ترین ارز ذخیره‌ای و یکی از اصلی‌ترین ارزهای مورد استفاده در تجارت و بازارهای مالی جهان است. بر اساس آخرین داده‌های صندوق بین‌المللی پول، سهم دلار از ذخایر رسمی ارزی جهان در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ حدود ۵۷.۱ درصد بوده؛ بنابراین صحبت از حذف قریب‌الوقوع دلار از اقتصاد جهانی با داده‌های موجود سازگار نیست. با این حال، همین آمار نشان می‌دهد که در کنار تداوم جایگاه بالای دلار، سایر ارزها و به‌ویژه سازوکارهای پرداخت غیردلاری در حال توسعه هستند.

از این منظر، «دلارزدایی» را بهتر است نه به ‌عنوان یک پروژه برای حذف دلار، بلکه به ‌عنوان فرآیندی برای کاهش تمرکز ریسک در یک ارز و یک شبکه مالی تعریف کرد. کشورهایی که بخش مهمی از تجارت، ذخایر یا پرداخت‌های خارجی خود را به دلار و شبکه‌های مالی مرتبط با آن وابسته کرده‌اند، در سال‌های اخیر بیش از گذشته به دنبال ایجاد مسیرهای جایگزین برای تسویه تجارت و انتقال منابع بوده‌اند.

این مساله به‌ویژه برای کشورهایی که با تحریم‌های مالی آمریکا مواجه هستند، اهمیت بیشتری دارد. برای ایران که سال‌هاست با محدودیت‌های بانکی و مالی ناشی از تحریم‌ها مواجه است، دسترسی به شبکه‌های رسمی پرداخت بین‌المللی همواره یکی از چالش‌های اصلی تجارت خارجی بوده است. در چنین شرایطی، ایجاد مسیرهای پرداخت مستقل یا استفاده بیشتر از ارزهای شرکای تجاری، صرفا یک انتخاب نظری نیست و می‌تواند بخشی از مساله عملی تجارت خارجی باشد.

روسیه و نقطه عطف تحریم ذخایر ارزی

یکی از اتفاقاتی که بحث درباره ریسک تمرکز در نظام مالی بین‌المللی را جدی‌تر کرد، مسدود شدن بخش قابل توجهی از ذخایر بانک مرکزی روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین بود.

این اتفاق برای بسیاری از کشورها یک پیام مهم داشت؛ دارایی‌های ارزی که در نظام مالی بین‌المللی نگهداری می‌شوند، علاوه بر ریسک‌های اقتصادی و بازار، می‌توانند در شرایط بحرانی با ریسک‌های ژئوپلیتیکی نیز مواجه شوند. تداوم مناقشه حقوقی روسیه با نهادهای اروپایی بر سر دارایی‌های مسدودشده نیز نشان می‌دهد که مساله همچنان ادامه دارد. بانک مرکزی روسیه در سپتامبر ۲۰۲۶ در ارتباط با اختلاف خود با یوروکلیر، اقدام حقوقی جدیدی را در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا آغاز کرد.

در نتیجه، مساله فقط «ارز» نیست؛ بلکه کنترل زیرساخت انتقال پول، نظام تسویه، بانک‌های واسط و محل نگهداری ذخایر نیز به بخشی از محاسبات امنیت اقتصادی کشورها تبدیل شده است.

CIPS؛ توسعه یک مسیر موازی

چین یکی از کشورهایی است که در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای توسعه زیرساخت مالی مستقل خود انجام داده است. سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی چین یا CIPS، زیرساخت اصلی پرداخت و تسویه بر مبنای یوان است.

بر اساس آمار رسمی CIPS، این سامانه در اوت ۲۰۲۶ حدود ۷۹۱ هزار تراکنش به ارزش ۱۹.۴ تریلیون یوان را پردازش کرده است. در هشت ماه نخست سال نیز حجم پرداخت‌های پردازش‌شده در این سامانه به ۱۳۹.۷ تریلیون یوان رسیده است. همچنین تا پایان اوت ۲۰۲۶، تعداد مشارکت‌کنندگان CIPS به ۱۸۵۳ نهاد رسیده و بانک‌های مرتبط با این شبکه در ۱۹۲ کشور و منطقه فعالیت داشته‌اند. این ارقام نشان می‌دهد که CIPS دیگر صرفا یک پروژه داخلی برای پرداخت‌های یوانی نیست و به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از زیرساخت‌های مهم پرداخت فرامرزی چین است.

در اینجا باید میان «حجم پرداخت» و «سهم دلار در اقتصاد جهانی» تفاوت قائل شد. رشد CIPS به معنای آن نیست که دلار در تجارت جهانی جای خود را به یوان داده؛ بلکه نشان می‌دهد یک مسیر پرداخت و تسویه دیگر در حال بزرگ شدن است.

چرا وضعیت بدهی آمریکا مهم شده است؟

عامل دیگری که در تحلیل آینده دلار اهمیت پیدا کرده، وضعیت مالی دولت آمریکا و بازار اوراق خزانه‌داری این کشور است. بر اساس برآورد دفتر بودجه کنگره آمریکا، بدهی فدرال در اختیار عموم در پایان سال مالی ۲۰۲۶ حدود ۱۰۱ درصد تولید ناخالص داخلی خواهد بود و در صورت تداوم قوانین فعلی، این نسبت تا سال ۲۰۳۶ به حدود ۱۲۰ درصد می‌رسد. کسری بودجه نیز برای سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۹ تریلیون دلار برآورد شده است.

مساله مهم‌تر رشد هزینه بهره است؛ چراکه CBO برآورد کرده که خالص پرداخت بهره دولت فدرال از حدود یک تریلیون دلار در سال ۲۰۲۶ به ۲.۱ تریلیون دلار در سال ۲۰۳۶ افزایش یابد؛ رقمی که معادل ۴.۶ درصد تولید ناخالص داخلی خواهد بود. این ارقام به معنای آن نیست که آمریکا در آستانه یک بحران بدهی یا فروپاشی بازار اوراق قرار دارد. بازار اوراق خزانه‌داری آمریکا همچنان عمیق‌ترین و نقدشونده‌ترین بازار بدهی دولتی جهان است اما افزایش بدهی، کسری‌های مزمن و رشد هزینه بهره، مساله پایداری مالی را به یکی از موضوعات مهم اقتصاد آمریکا تبدیل کرده است.

اوراق قرضه آمریکا زیر فشار نرخ بهره و بدهی

تحولات بازار در سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که این نگرانی صرفا یک بحث بلندمدت نیست. بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا در روزهای اخیر از ۵ درصد عبور کرده؛ سطحی که از سال ۲۰۰۷ مشاهده نشده بود. افزایش بازده اوراق به معنای افزایش هزینه استقراض برای دولت و همزمان افزایش نرخ‌های تامین مالی در بخش‌های مختلف اقتصاد است.

رویترز در روزهای اخیر افزایش بازده اوراق را به مجموعه‌ای از عوامل از جمله نگرانی‌های تورمی، افزایش نیاز دولت به استقراض و چشم‌انداز کسری و بدهی آمریکا مرتبط دانسته است. همچنین افزایش نرخ‌های بلندمدت، هزینه تامین مالی شرکت‌ها، خانوارها و دولت را بالا می‌برد. در عین حال، آمار بودجه آمریکا نشان می‌دهد کسری بودجه این کشور در ۹ ماه نخست سال مالی ۲۰۲۶ به حدود ۱.۹۷ تریلیون دلار رسیده و پرداخت بهره بدهی نیز نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش قابل توجهی داشته است.

بنابراین مساله اصلی بازار اوراق آمریکا را نباید صرفا «بحران اوراق قرضه» نامید؛ بلکه مجموعه‌ای از فشارها شامل بدهی بالا، کسری بودجه، هزینه بهره و نرخ‌های بلندمدت بالا در حال افزایش اهمیت است.

آیا بدهی آمریکا به دلارزدایی منجر می‌شود؟

پاسخ را نمی‌توان به شکل قطعی مثبت یا منفی داد. دلار همچنان از مزیت‌های مهمی مانند عمق بازار مالی، نقدشوندگی بالا، شبکه گسترده بانکی و نقش تاریخی در تجارت و ذخایر رسمی برخوردار است. با این حال، مساله مهم این است که افزایش هزینه نگهداری بدهی آمریکا و نوسانات بازار اوراق می‌تواند کشورها را به سمت تنوع‌بخشی بیشتر سوق دهد. وقتی این موضوع در کنار استفاده گسترده از تحریم‌های مالی قرار می‌گیرد، انگیزه برای کاهش تمرکز ذخایر و تجارت در زیرساخت‌های دلاری می‌تواند تقویت شود.

به بیان دیگر، بدهی آمریکا به‌تنهایی موتور دلارزدایی نیست اما در کنار تحریم‌ها، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و توسعه فناوری‌های پرداخت رقیب، می‌تواند یکی از عوامل تقویت‌کننده روند تنوع‌بخشی مالی باشد.

تحریم ایران و ضرورت مسیرهای مالی متنوع

برای ایران و رو.سیه، این بحث ابعاد عملی‌تری دارد. اقتصاد ایران در سال‌های گذشته تحت تحریم‌های مالی و بانکی آمریکا قرار داشته و محدودیت دسترسی به شبکه‌های رسمی انتقال پول، هزینه مبادلات خارجی را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، توسعه روابط مالی با شرکای تجاری و استفاده از ارزهای محلی یا سازوکارهای تسویه غیردلاری می‌تواند بخشی از ابزارهای کاهش آسیب‌پذیری تجارت خارجی باشد. البته این مسیر نیز بدون هزینه نیست؛ زیرا استفاده از ارزهای جایگزین نیازمند وجود بازار عمیق، امکان تبدیل‌پذیری، توازن تجاری، زیرساخت بانکی و توافق میان طرف‌های معامله است.

از این‌رو برای ایران و روسیه «دلارزدایی» نباید صرفا به معنای جایگزینی دلار با یوان تعریف شود. هدف عملی‌تر می‌تواند ایجاد سبد متنوعی از ارزها و مسیرهای پرداخت و تسویه باشد تا اختلال در یک کانال مالی، کل تجارت خارجی را تحت تاثیر قرار ندهد.

دلارزدایی؛ حرکت به سمت چندمسیره شدن اقتصاد جهانی

روند موجود را می‌توان بخشی از حرکت اقتصاد جهانی به سمت چندمسیره شدن نظام پرداخت و تسویه دانست. توسعه CIPS در چین، افزایش استفاده از ارزهای محلی در تجارت برخی کشورها و تلاش برای ایجاد زیرساخت‌های پرداخت مستقل، همگی در همین چارچوب قابل بررسی هستند. با این حال، داده‌های ذخایر ارزی نشان می‌دهد این فرآیند هنوز به معنای افول سریع دلار نیست. سهم بیش از ۵۷ درصدی دلار در ذخایر رسمی جهان، عمق بازار اوراق خزانه‌داری و جایگاه دلار در تجارت بین‌المللی همچنان یک مزیت بزرگ برای آمریکا ایجاد کرده است.

در مقابل، رشد بدهی آمریکا و افزایش هزینه بهره نشان می‌دهد حتی اقتصاد آمریکا نیز با مساله پایداری مالی مواجه است. برآورد CBO حاکی از آن است که در صورت تداوم روندهای فعلی، بدهی در اختیار عموم تا سال ۲۰۵۶ به ۱۷۵ درصد تولید ناخالص داخلی خواهد رسید و هزینه بهره نیز به سطحی بسیار بالاتر از امروز خواهد رسید.

تحریم ایران و تجربه روسیه نشان می‌دهد که وابستگی به یک شبکه مالی واحد می‌تواند در شرایط ژئوپلیتیکی هزینه‌زا باشد. همزمان، وضعیت بدهی و بازار اوراق آمریکا نیز نشان می‌دهد حتی دارایی‌های دلاری با ریسک‌های اقتصادی و مالی خاص خود مواجه‌اند. برآیند این تحولات می‌تواند نه حذف دلار، بلکه کاهش تدریجی انحصار آن در بخشی از تجارت، پرداخت و ذخایر جهانی باشد.

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ