۰۱/آذر/۱۴۰۵ | ۱۸:۱۰
۱.۵ میلیون تن گندم به دولت تحویل نشد/ خرید تضمینی گندم به ۱۱ میلیون تن رسید هشدار نارنجی برای ۳ استان؛ بارش شدید باران و برف در راه است جزئیات ثبت‌نام، خرید و انتقال وجه با «کیف پول ایران» آغاز دوره جدید عرضه و تقاضا اعتباری گواهی اسقاط خودرو از امروز واردات بنزین امسال به صفر می رسد حقوق آبان نیرو‌های شرکتی در ۳ دستگاه مستقیم به حسابشان واریز شد صیدی: ابزارهای مالی نفت به‌زودی در بورس انرژی معامله می‌شوند ۴۰ همت سود به حساب سهامداران واریز شد برآورد ۸۵ هزار تومانی وزارت جهاد کشاورزی از نرخ جدید گندم برخورد قانونی با تخلفات قیمت‌گذاری و توزیع تخم‌مرغ سازمان غذا و دارو: اولویت خرید تجهیزات پزشکی با تولید داخلی است کریدور برق خزر تا بالکان؛ مسیر جدید انتقال انرژی پاک به اروپا قیمت طلا، قیمت دلار، قیمت سکه و قیمت ارز 1405/09/01 فعال‌سازی مجدد دسترسی استان‌ها به سامانه تأیید ضمانت‌نامه‌های بانکی تامین اعتبار کامل 2083 پروژه امسال در طرح نشان‌دار کردن مالیات بازار تایر پس از حذف قیمت‌گذاری دستوری چه می‌شود؟ کمبود سم، گندم ایران را از خودکفایی دور می‌کند؟ شیوه جدید پرداخت حق بیمه شخص ثالث خودرو علت صدای انفجار در کرج چه بود؟ مترو و اتوبوس رایگان ماند سرمربی شمس‌آذر اخراج شد شرایط پیش فروش سایپا آذر ۱۴۰۵ موسویان: امنیت خلیج فارس باید یک منفعت مشترک بین‌المللی در نظر گرفته شود باران و باد شدید در نقاط مختلف استان تهران قیمت طلا امروز یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵ / طلا، سکه و پارسیان امروز چقدر قیمت خوردند؟ سایت‌های سلامت وابسته به مناطق آزاد در مجاورت فرودگاه‌های بین‌المللی ایجاد شود بورد: نفت در بورس عرضه می‌شود تأخیر در تحویل خودرو چقدر با شرایط فعلی جنگی کشور مرتبط است؟ جلسه شورای هماهنگی مجلس درباره بودجه 1406 انهدام بیستمین پهپاد MQ-1 آمریکایی در شرق تنگه هرمز دو عامل مهم در تعیین «شهریه» پیش‌دبستانی‌ها هشدار نارنجی برای شمال غرب کشور / وقوع رگبار نسبتا شدید باران تورم نقطه‌ای تولیدکننده به 120.9 درصد رسید مصرف 60 درصد گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء گزارش حسابرسی شورای شهر تهران تایید شد چرا اتوبوس‌های برقی دیر به تهران رسیدند؟ بازنشستگان تأمین اجتماعی برای بیمه تکمیلی کجا ثبت‌نام کنند؟ ریزش طلا و بیت‌کوین برای تتر تهدیدکننده شد ثبت‌نام 270 هزار نیروی شرکتی برای دریافت مستقیم حقوق جهش 40 هزار واحدی شاخص بورس در 15 دقیقه ابتدایی معاملات خروج ۴.۵ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بورس ورود دو موج بارشی جدید به کشور طی امروز و چهارشنبه/ وزش باد شدید در انتظار تهران زنگ خطر گاز برای زمستان/کسری به ۴۳۰ میلیون مترمعکب رسید سرنوشت افزایش تعداد نمایندگان مجلس به کجا رسید؟ هشدار بارش برف و باران در 10 استان جمع‌آوری کارت‌های آزاد جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد اعمال محدودیت‌های برق از اول آذر رشد ۲.۳ درصدی بخش کشاورزی با وجود شرایط سخت تحمیلی / ثبت صادرات ۳ میلیارد دلاری ۲ هزار واحد نهضت ملی مسکن در سهند طی ۸ ماه حذف شد ورود موج جدید بارش‌ها به کشور از یکشنبه؛ تشدید آلودگی هوا در ۴ استان ورود موج جدید بارشی به کشور از اول آذر ترافیک سنگین در چند محور مواصلاتی منتهی به تهران راه‌آهن چابهار - زاهدان؛ طلوع افق پیشرفت در قلب مکران وابستگی ۷۰ درصد تولید برق به گاز هشدار شرکت ملی گاز درباره رشد مصرف خانگی؛ احتمال قطع گاز در برخی استان‌ها جزییات ثبت نام اطلس بدون قرعه کشی + شرایط مشارکت در تولید سایپا قیمت جدید کودهای پایه کشاورزی اعلام شد واریز یارانه نقدی دهک‌های ۴ تا ۹ اطلاعیه توانیر درباره اعمال محدودیت‌های برق ناشی از محدودیت در تامین سوخت نیروگاه‌ها کمتر از ۵ درصد حقوق دولتی به بخش معدن بازمی‌گردد تشدید نظارت بر کیفیت تجهیزات وارداتی نیروگاه‌های خورشیدی کاهش ۳۳ درصدی تولید خودرو در ۷ ماهه سال پرداخت وام ۱.۲ میلیارد تومانی به متقاضیان تاکسی برقی صدور بیمه شخص ثالث خودروهای نوشماره منوط به پرداخت کامل حق بیمه شد امروز؛ آخرین فرصت صاحبان مشاغل برای تعیین تکلیف مالیات عملکرد ۱۴۰۴ ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر انشعابی به ۱۵ هزار مگاوات می‌رسد مصوبه ساخت آزادراه ۲۸ همتی کنارگذر پاکدشت ابلاغ شد متروباس‌های ۲۶ متری از گمرک ترخیص شدند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵ + جدول حداقل دستمزد کارگران چگونه تعیین خواهد شد؟ قبض سنگین و قطع چند هفته‌ای در انتظار پرمصرف‌های برق وضعیت بورس امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ بازسازی اقتصادی باید بر حفظ اشتغال و احیای بنگاه‌ها متمرکز شود/ بهبود اقتصاد در گرو عبور از روزمرگی است چادرملو و شرکت‌های تابعه در کانون توجه مقامات و مدیران ارشد زنجیره فولاد در ایران متافو متقاضیان مسکن امید ۵۰۰ میلیون تومان وام با سود ۵ درصد می‌گیرند ذخایر سد‌های تهران به ۳۶۴ میلیون مترمکعب رسید پایان دریافت حق بیمه هنگام ثبت‌ نام خودروی صفر از اول آذر نرخ سود بین‌بانکی به ۳۳.۶۵ درصد رسید؛ عقب‌نشینی آرام از اوج؟ پزشکیان: برق و گاز صنایع باید آخرین بخش در اولویت قطع انرژی باشد وزیر اقتصاد: موانع حقوقی آزادسازی سهام عدالت رفع شد قیمت دلار امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ باید از ظرفیت‌های سرزمینی در شرایط تحریم و پساجنگ حداکثر استفاده را ببریم جمع‌آوری کارت‌ سوخت جایگاه‌ها مصرف بنزین را ۱۰ درصد کاهش داد پنج خواسته رییس سازمان بورس از رییس جمهور اصلاح سبد سرمایه‌گذاری مهم‌ترین تصمیم راهبردی شستا است همتی: بازار پول و سرمایه دو حوزه مستقل و رقیب یکدیگر نیستند قیمت جهانی طلا امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی نفت امروز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ کوچک‌ترهای بورس، مورد اقبال بازار سقوط سنگین بورس‌های جهان؛ ۹ تریلیون دلار از بین رفت ورود ۹۸ همت پول حقیقی به بورس از ابتدای سال تورم ژاپن برای دومین ماه متوالی بالاتر از هدف بانک مرکزی ماند اصلاح استوری در اینستاگرام ممکن شد دو مورد جدید در کسورات بازنشستگی؛ حقوق هنگام بازنشستگی افزایش می‌یابد اصلاح ناترازی انرژی با شوک قیمتی ممکن نیست ارتقای خدمات بیمه تکمیلی بازنشستگان با افزایش 70 درصدی سقف پوشش‌ افزایش ملایم قیمت نفت در بازار جهانی تامین مالی ۹۰۰ همتی شرکت‌ها از بازار سرمایه کاهش صادرات سیب و پرتقال، مشکل امسال باغداران مرغ‌های بالای ۲ کیلوگرم از اول دی‌ماه به‌صورت کامل عرضه نمی‌شوند قیمت روغن موتور آزاد شد خبر جدید درباره پرداخت حقوق آبانماه بازنشستگان تأمین اجتماعی+ زمان و جزییات ممنوعیت صادرات پیاز، سیب زمینی و گوجه فرنگی همراهی ۴۳۰ هزار مؤدی مالیاتی و تامین اعتبار کامل ۱۶۵۰ پروژه تا ۲۶ آبان اعلام مبلغ بیمه تکمیلی بازنشستگان تأمین اجتماعی ۱۴۰۵+ جزییات شبکه بانکی به بیش از یک میلیون و ۶۶۸ هزار درخواست «حسام» پاسخ داد قیمت جهانی طلا امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ قیمت گوشی امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ آغاز طرح جدید نوسازی ناوگان؛ عرضه وانت زامیاد EX با تسهیلات ویژه قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ + جدول انتقاد بازنشستگان از مدیریت تأمین اجتماعی قیمت دلار و ارز امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ زنگنه: منابع حاصل از مولدسازی باید به دستگاه‌های واگذارکننده بازگردد بازدید معاون وزیر صمت و مدیرکل حوزه وزارتی از غرفه چادرملو در نمایشگاه ایران متافو مولدسازی املاک دولت با ابزارهای جدید بورسی کلید خورد ورود وزارت صمت به تخلفات بازار موبایل؛ بررسی IMEI و گارانتی گوشی‌ها قیمت جهانی نفت امروز ۲۷ آبان ۱۴۰۵ سوء‌استفاده فروشندگان جعلی از سیم کارت/مراکز معتبر خرید به زودی معرفی می‌شود رفع مشکل رجیستری گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا در زمان جنگ تولید اوپک حداکثری می‌شود؟ توافق برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرز‌های گمرکی مشترک ایران و افغانستان رئیس کل بیمه مرکزی: دریافت اسناد کاغذی بیمه از اول آذر حذف می‌شود وزیر اقتصاد: دوره تاب‌آوری به پایان می‌رسد؛ فصل ساخت اقتصاد ایران آغاز می‌شود تحویل ۶۳۰ دستگاه پارس‌نوآ زودتر از موعد مقرر؛ تداوم فرآیند واگذاری خودروها به مشتریان توقف ۱۷۰ کامیون صادراتی در مرز عراق رفع شد مخالفت با انتقال دبیرخانه مشاغل سخت به تأمین اجتماعی دارایی‌های دولت و بانک‌ها در قالب توکن عرضه می شود قیمت دلار امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ خرید اعتباری؛ راهکار خانوارها برای جبران کاهش قدرت خرید قیمت آپارتمان در شرق تهران؛ هفت‌حوض و پیروزی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۲۶ آبان ۱۴۰۵ + جدول مهاجرانی: افزایش حقوق ظرف ۶ ماه با تورم خنثی می‌شود همتی: محدودیت‌های ارزی و تجاری ابزار جنگ اقتصادی آمریکاست قیمت جهانی نفت امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ قیمت جهانی طلا امروز ۲۶ آبان ۱۴۰۵ فردا آخرین مهلت ثبت نام جاماندگان افزایش کالابرگ وام نوسازی خودرو از ۵۰۰ میلیون تا ۱۵ میلیارد تومان مالیات‌های بیش از میزان واقعی قابل اصلاح شد تسهیل واردات مواد اولیه صنایع غذایی با ارز صادرات کشاورزی تأیید شد توقف موقت افزایش سقف صادرات با ضمانت‌نامه بانکی؛دسترسی استان‌ها قطع شد طرح فروش کیلویی نان هنوز نهایی نشده است ناترازی مرکب و روزمرگی عامل عدم رشد اقتصاد ماست نظارت بر کیفیت کاتالیست خودرو‌ها به سازمان ملی استاندارد واگذار شد صدور ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره چک الکترونیک در هفت ماهه ۱۴۰۵ همکاری دستگاه قضایی و بانک مرکزی برای احیای بانک ایران‌زمین؛ انتقال قطعی ۱۴۰ همت از دارایی‌های شناسایی‌ شده قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ طرح ساماندهی و تسریع در فرآیند تصفیه تعاونی‌های منحل‌شده در استان تهران آغاز شد انتظار ۳۵۰ روزه برای ثبت سفارش قطعات صنعتی صدور کارت گردشگری در ۶ بانک؛ امکان دریافت دسته‌ای برای صرافی‌ها برگزاری ۱۸ برنامه ملی و بیش از ۳۰ برنامه استانی در هفته جهانی کارآفرینی ماجرای ۱ هفته ثبت گمرکی آیفون ۱۸ مسافری بعد از ابلاغیه ممنوعیت وزارت صمت قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵ مشکلی در تأمین اقلام اساسی نداریم/ آزادسازی نرخ گندم و آرد باید در دستور کار قرار بگیرد ترمز تورم کجاست؟ نسخه بانک مرکزی برای مهار نقدینگی قیمت گوشی‌های بازار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ قیمت آپارتمان در مناطق اداری تهران؛ ولیعصر و سنایی متری چند؟ قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵ + جدول قیمت دلار امروز ۲۴ آبان ۱۴۰۵ حاکمیت شرکتی اثربخش، زیربنای خلق ارزش پایدار و صیانت از منابع بانک‌هاست قیمت گوشی امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ایران‌خودرو و بانک ملی ایران تفاهم‌نامه همکاری امضا کردند قیمت خودرو‌های سایپا و ایران خودرو امروز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ + جدول بررسی روند اجرای پروژه‌های نهضت ملی اردبیل در دیدار مدیرعامل بانک مسکن و استاندار تغییر ساعتی قیمت عمده‌فروشی موبایل؛ افزایش ۵ درصدی در یک روز معاملات خرید و فروش خودرو برخط می شود تعرفه جدید اینترنت همچنان کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد افزایش قیمت بسته‌های اینترنت از امروز/ بسته‌های خریداری‌شده تغییر نمی‌کنند تلگرام می‌خواهد صفحه‌ای شبیه اکسپلور اینستاگرام بسازد تعرفه‌های اینترنت اپراتورهای تلفن همراه تغییر می‌کند؟ معاون وزیر ارتباطات: در صورت تکرار جنگ، احتمال قطع اینترنت وجود دارد رونمایی گوگل‌ارت ایرانی به زودی دانسته‌های گمرکی اربعین ویژه زائران کدام خانه‌ها مشمول مالیات برخانه‌های خالی می‌شوند؟ میزان تقاضای مصرف برق همچنان نزدیک ۸۰ هزار مگاوات صدور صورتحساب الکترونیکی در ۱۲۰ ثانیه قیمت ارز اربعین/دلار مبادله‌ای رشد کرد افت قیمت دام زنده/ متعادل شدن قیمت گوشت قرمز در بازار تولید محصولات لبنی ؛ صنعتی حساس و استراتژیک در صنایع غذایی کشور خشکی تالاب گاو خونی منشأ ریز گرد‌ها و آلودگی هوا‌ی استان اصفهان تنور نفت
۱۶:۱۶ ۱۴۰۵/۰۷/۰۵

تحریم جدید آمریکا علیه ۲۷ ایرلاین ایران؛ هدف تجارت است یا مسافر؟

تحریم 27 ایرلاین ایرانی، بیش از تجارت خارجی، هزینه سفر و فعالیت صنعت هوانوردی را هدف گرفته است.
4
کد خبر:۶۱۶۷۷

به گزارش اقتصاد معاصر؛ دولت آمریکا در تازه‌ترین اقدام خود علیه صنعت هوایی ایران، 27 شرکت هواپیمایی ایرانی را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده است. وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده این اقدام در چارچوب سیاست جدید تحریمی این کشور علیه بخش هوانوردی ایران انجام شده است. 

این اقدام در شرایطی صورت گرفته که صنعت هوانوردی ایران سال‌هاست با محدودیت‌های ناشی از تحریم، کمبود قطعات و دشواری تأمین هواپیما و خدمات فنی مواجه است. اما پرسش اصلی اینجاست که تحریم جدید تا چه اندازه می‌تواند اقتصاد ایران و به‌طور مشخص تجارت خارجی کشور را تحت تأثیر قرار دهد؟

برای پاسخ به این سؤال باید ابتدا سهم حمل‌ونقل هوایی از تجارت خارجی ایران را بررسی کرد.

کمتر از یک درصد تجارت خارجی ایران هوایی است

علیرضا روشن، معاون سازمان توسعه تجارت، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم درباره سهم مسیرهای مختلف حمل‌ونقل در تجارت خارجی کشور گفت: در سال 1404 حدود 155 میلیون تن صادرات و 42 میلیون تن واردات داشته‌ایم.

بر اساس این اظهارات، حدود 100 میلیون تن از صادرات و حدود 30 میلیون تن از واردات از مسیر دریای عمان و خلیج فارس انجام شده است و بخش دیگری از تجارت خارجی نیز از مسیرهای زمینی صورت می‌گیرد.

نکته مهم در این میان سهم بسیار محدود حمل‌ونقل هوایی است؛ به گفته معاون سازمان توسعه تجارت، کمتر از یک درصد واردات و صادرات ایران از مسیر هوایی انجام می‌شود. این سهم پایین نیز دلایل اقتصادی مشخصی دارد؛ مهم‌ترین آن، اختلاف قابل توجه هزینه حمل هوایی با حمل دریایی و زمینی است.

به گفته روشن، هزینه ارسال یک کانتینر 40 فوت از بندرعباس به شانگهای چین از مسیر دریایی حدود 1800 دلار بوده است. در مقابل، هزینه حمل همین کانتینر از مسیر ریلی ایران به چین حدود 4000 دلار است و در مسیر برگشت از چین به ایران، هزینه حمل ریلی می‌تواند به حدود 15 تا 18 هزار دلار برسد. در حمل هوایی نیز هزینه حدود 40 تا 50 دلار به ازای هر کیلوگرم عنوان شده است؛ یعنی هزینه حمل هوایی یک تن کالا حدود 40 تا 50 هزار دلار خواهد بود.

این اختلاف قیمت به خوبی نشان می‌دهد که حمل هوایی اساساً برای کالاهای حجیم و ارزان‌قیمت، گزینه اقتصادی محسوب نمی‌شود و عمدتاً برای کالاهای با ارزش بالا، فاسدشدنی، حساس یا دارای فوریت زمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بنابراین، از منظر تجارت کالا، تحریم هوایی نمی‌تواند بخش بزرگی از جریان صادرات و واردات ایران را متوقف کند؛ چراکه اساساً بخش عمده تجارت خارجی کشور از مسیر هوایی انجام نمی‌شود.

بخش اصلی اثر تحریم؛ بازار مسافری

اما داستان در حوزه مسافری متفاوت است. بر اساس آمارهای مورد اشاره فعالان صنعت گردشگری، طی یک دهه گذشته به‌طور متوسط سالانه حدود 5 تا 7 میلیون مسافر از پروازهای خارجی ایران استفاده کرده‌اند و تعداد پروازهای خارجی نیز در برخی سال‌ها حدود 30 تا 40 هزار پرواز بوده است.

به گفته رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران، حدود 75 درصد پروازهای خارجی ایران به مقصد ترکیه و عراق انجام می‌شود. اگر مبنا را همان دامنه 5 تا 7 میلیون مسافر در نظر بگیریم، 75 درصد این رقم معادل حدود 3.75 تا 5.25 میلیون سفر مسافری در سال است که به مقصد این دو کشور انجام می‌شود.

در نتیجه، برخلاف بخش تجارت کالا، اثر اصلی محدودیت‌های هوایی را باید در جابجایی مسافر، گردشگری، سفرهای زیارتی و هزینه سفر جست‌وجو کرد.

تحریم ها علیه جمهوری اسلامی ایران , جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران ,

لازم به ذکر است اگر کل مسافران خارجی سالانه 5 تا 7 میلیون نفر باشند، 75 درصد آنها یعنی حدود 3.5 تا 5.5 میلیون نفر است. با توجه به اینکه برای ترکیه بیش از 2 میلیون و برای عراق بیش از 3 میلیون سفر هوایی اعلام شده، این دو بازار به‌تنهایی بخش بسیار بزرگی از تردد هوایی خارجی ایران را تشکیل می‌دهند.

ترکیه؛ یکی از مهم‌ترین مسیرهای هوایی ایران

ترکیه یکی از مهم‌ترین مقاصد خارجی مسافران ایرانی است. بر اساس داده‌های وزارت امور خارجه ترکیه، تعداد بازدیدکنندگان ایرانی این کشور در سال 2024 به حدود 3.27 میلیون نفر رسیده است؛ این آمار البته کل ورود ایرانیان به ترکیه را شامل می‌شود و الزاماً همه آنها از مسیر هوایی وارد نشده‌اند. 

در همین حال، رفیعی، رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران، گفته است سالانه بیش از 2 میلیون سفر هوایی از ایران به ترکیه انجام می‌شود.  بنابراین ترکیه را نمی‌توان در ارزیابی آثار تحریم هوایی نادیده گرفت.

البته وضعیت فعلی مسیر ترکیه نیز دستخوش تغییر شده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر، ترکیش ایرلاینز پروازهای خود به ایران را فعلاً متوقف کرده و اعلام کرده پروازی برای ایران تا دست‌کم مارس 2027 برنامه‌ریزی نشده است. 

از این منظر، اثر تحریم در مسیر ترکیه بیشتر خود را در افزایش هزینه سفر، کاهش گزینه‌های مستقیم و ضرورت استفاده از مسیرها یا شرکت‌های جایگزین نشان می‌دهد، نه در توقف کامل امکان سفر.

عراق؛ مسیر متفاوتی با ترکیه

اما وضعیت عراق با ترکیه تفاوت اساسی دارد. بخش قابل توجه سفرهای ایران و عراق زیارتی است و صرفاً سفرهای گردشگری عادی محسوب نمی‌شود. رئیس انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران اعلام کرده است که سالانه بیش از 3 میلیون سفر هوایی از ایران به عراق انجام می‌شود و این رقم، پروازهای اربعین را شامل نمی‌شود. 

همچنین بر اساس اظهارات وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران در شهریورماه، حدود 3.6 میلیون ایرانی در سال به عراق سفر می‌کنند و تقریباً همین تعداد نیز گردشگر عراقی وارد ایران می‌شوند؛ آمار اربعین از این ارقام جداست. 

بنابراین، اگرچه محدودیت پروازهای ایران و عراق می‌تواند برای زائران و شرکت‌های هواپیمایی مشکل ایجاد کند، اما ماهیت این بازار با یک بازار صرفاً تجاری یا گردشگری قابل مقایسه نیست.

از سوی دیگر، جایگزینی بخشی از پروازهای مستقیم با مسیرهای غیرمستقیم یا استفاده از ظرفیت ایرلاین‌های غیرایرانی، می‌تواند بخشی از این محدودیت را جبران کند؛ هرچند معمولاً با افزایش زمان و هزینه سفر همراه خواهد بود.

پنج کشور مجوزهای پروازی ایران را لغو کردند؛ اما وزن آنها یکسان نیست

در پی فشارهای تحریمی اخیر، جمهوری آذربایجان، گرجستان، عمان، امارات و عراق از جمله کشورهایی بوده‌اند که محدودیت‌هایی در مجوزهای پروازی ایران ایجاد کرده‌اند.

اما از منظر اقتصادی، نمی‌توان اثر همه این کشورها را یکسان در نظر گرفت.

عراق و ترکیه به دلیل حجم بالای سفر مسافران ایرانی اهمیت بیشتری دارند، در حالی که برخی مقاصد دیگر سهم بسیار محدودتری از بازار مسافری ایران دارند.

در مقابل، طبق اعلام مسئولان مربوطه، مسیرهای پروازی ایران با کشورهایی از جمله چین، روسیه، ترکیه، افغانستان، پاکستان، ارمنستان، بلاروس، تاجیکستان و مالزی همچنان در شبکه پروازی کشور قرار دارند؛ البته وضعیت برخی مسیرها ممکن است به‌سرعت تغییر کند.

در همین حال، داده‌های فعلی شبکه پروازی نشان می‌دهد ایران همچنان به ده‌ها مقصد خارجی دسترسی پروازی دارد، هرچند تعداد و ترکیب این پروازها در مقایسه با دوره‌های عادی تغییر کرده است. 

27 ایرلاین تحریم‌شده؛ یک ظرفیت داخلی که می‌تواند فعال‌تر شود

یکی از نکات مهم در بررسی تبعات تحریم جدید، ظرفیت ایرلاین‌های داخلی است. وزارت خزانه‌داری آمریکا در اقدام اخیر خود 27 شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرده است.  در چنین شرایطی، اگر بخشی از پروازهای خارجی از دست برود، امکان آن وجود دارد که ظرفیت هواپیماهای موجود شرکت‌های ایرانی به سمت مسیرهای داخلی و جابه‌جایی مسافران در داخل کشور هدایت شود.

این موضوع از این جهت اهمیت دارد که صنعت حمل‌ونقل هوایی ایران طی سال‌های گذشته با محدودیت ناوگان مواجه بوده و ظرفیت پروازی داخلی در بسیاری از مسیرها متناسب با تقاضای بازار نبوده است.

بنابراین، تحریم خارجی از یک سو ظرفیت فعالیت بین‌المللی برخی شرکت‌ها را محدود می‌کند، اما از سوی دیگر می‌تواند ضرورت بازآرایی ظرفیت ناوگان داخلی و افزایش بهره‌وری هواپیماهای موجود را پررنگ‌تر کند.

چرا تحریم هوایی، تجارت ایران را زمین‌گیر نمی‌کند؟

با کنار هم گذاشتن آمارهای تجارت خارجی و حمل‌ونقل هوایی، یک نکته مهم مشخص می‌شود:

تحریم هوایی ایران را نباید با تحریم کشتیرانی یا محدودیت در مسیرهای دریایی مقایسه کرد. ایران سالانه حدود 197 میلیون تن صادرات و واردات دارد، اما طبق اظهارات معاون سازمان توسعه تجارت، کمتر از یک درصد این تجارت از مسیر هوایی انجام می‌شود.

به بیان دیگر، حتی اگر کل ظرفیت حمل هوایی کالا تحت تأثیر قرار بگیرد، بخش عمده تجارت خارجی کشور همچنان از مسیرهای دریایی، زمینی و ریلی انجام خواهد شد. ضمن اینکه بخش قابل توجهی از کالاهایی که با هواپیما جابه‌جا می‌شوند، اساساً کالاهایی هستند که به دلیل ارزش بالا، وزن پایین یا ضرورت زمانی، حمل هوایی برای آنها توجیه اقتصادی دارد.

بنابراین، اثر مستقیم تحریم بر صادرات و واردات کالایی ایران محدودتر از اثر آن بر بازار مسافری است.

اما هزینه تحریم برای مسافر صفر نیست

با وجود این، محدود دانستن اثر تحریم هوایی به معنای بی‌اثر بودن آن نیست.

مهم‌ترین تبعات آن را می‌توان در چند محور خلاصه کرد:

نخست؛ افزایش هزینه سفر
وقتی پرواز مستقیم حذف شود، مسافر ممکن است ناچار به استفاده از پروازهای غیرمستقیم شود که معمولاً هزینه و زمان بیشتری دارد.

دوم؛ کاهش گزینه‌های سفر
کاهش تعداد ایرلاین‌های فعال در مسیرهای خارجی، رقابت را کاهش داده و انعطاف مسافر برای انتخاب زمان و شرکت هواپیمایی را محدود می‌کند.

سوم؛ فشار بر صنعت گردشگری
محدود شدن پروازهای مستقیم می‌تواند ورود و خروج گردشگران را دشوارتر کند.

چهارم؛ فشار بر شرکت‌های هواپیمایی ایرانی
تحریم 27 ایرلاین، دسترسی این شرکت‌ها به خدمات، تأمین مالی، قطعات و تعاملات بین‌المللی را دشوارتر می‌کند. وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز در توضیح اقدام خود مشخصاً به محدودیت در دسترسی ایران به هواپیما و فناوری‌های مرتبط اشاره کرده است. 

پنجم؛ وابستگی بیشتر مسافران به ایرلاین‌های خارجی
اگر بخشی از پروازهای شرکت‌های ایرانی حذف شود، مسافر ایرانی همچنان برای بسیاری از مقاصد می‌تواند از ایرلاین‌های خارجی و مسیرهای جایگزین استفاده کند؛ البته با هزینه احتمالی بیشتر.

 تحریم هوایی بیشتر «مسافر» را هدف می‌گیرد تا «تجارت»

بررسی ساختار تجارت خارجی ایران نشان می‌دهد که تحریم هوایی، برخلاف محدودیت‌های دریایی، ظرفیت ایجاد اختلال گسترده در صادرات و واردات کشور را ندارد. کمتر از یک درصد تجارت خارجی ایران از مسیر هوایی انجام می‌شود و بخش عمده کالا از طریق دریا، زمین و ریل جابه‌جا می‌شود. از این منظر، اثر اقتصادی مستقیم تحریم بر جریان کالا محدود خواهد بود.

در مقابل، بازار مسافری آسیب‌پذیرتر است؛ به‌ویژه در مسیرهایی مانند ترکیه و عراق که میلیون‌ها سفر سالانه میان ایران و این کشورها انجام می‌شود. بنابراین، تصویر دقیق‌تر این است که تحریم جدید آمریکا بیش از آنکه بتواند تجارت خارجی ایران را متوقف کند، هزینه و دشواری سفر خارجی را افزایش می‌دهد و فشار بیشتری بر صنعت هواپیمایی وارد می‌کند.

در عین حال، گستردگی شبکه حمل‌ونقل دریایی و زمینی ایران، ادامه پروازها به شماری از کشورهای آسیایی و منطقه‌ای و امکان استفاده از ایرلاین‌های خارجی و مسیرهای جایگزین، مانع از آن می‌شود که محدودیت هوایی به‌تنهایی به یک گلوگاه اصلی برای تجارت خارجی کشور تبدیل شود.

از همین رو، تبعات اصلی این تحریم را باید در صنعت هوانوردی و بازار مسافر جست‌وجو کرد، نه در ستون فقرات تجارت خارجی ایران./تسنیم

هیجو دسکتاپ خبر چپ
محک دسکتاپ خبر چپ