دردسر تازه عربستان و قطر برای صادرات نفت از خلیج فارس

به گزارش اقتصاد معاصر؛ عرضه محموله‌های نفت خام عربستان و قطر برای بارگیری از آذرماه در شرایطی انجام می‌شود که جنگ و اختلال در زیرساخت‌های صادراتی منطقه، هزینه و پیچیدگی انتقال نفت کشورهای جنوبی خلیج فارس را افزایش داده و استفاده از روش انتقال نفتکش به نفتکش در آب‌های خارج از تنگه هرمز را گسترش داده است.
به گزارش امروز چهارشنبه خبرگزاری رویترز،‌منابع تجاری و اسناد مورد بررسی نشان می‌دهد شرکت آرامکو تریدینگ سنگاپور و شرکت قطر انرژی در دو مناقصه جداگانه، محموله‌هایی از نفت خام خود را برای بارگیری از دسامبر ۲۰۲۶ (حدود ۱۰ آذر) عرضه کرده‌اند.
آرامکو تریدینگ سنگاپور، بازوی تجاری شرکت آرامکوی عربستان در بازار آسیاست که در سال ۲۰۱۸ برای توسعه فعالیت‌های بازرگانی این شرکت در منطقه تأسیس شد.
بر اساس گزارش رویترز، این شرکت محموله‌هایی از نفت خام خفجی را برای بارگیری در فاصله دسامبر تا ژانویه عرضه کرده است. 
انتقال این محموله‌ها قرار است از طریق عملیات جابه‌جایی نفت از یک نفتکش به نفتکش دیگر در نزدیکی سواحل فجیره امارات انجام شود.
گزینه‌های تحویل نیز تا فوریه ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده است. قیمت‌گذاری محموله‌ها بر اساس شاخص «پلاتس دبی» انجام می‌شود که یکی از معیارهای مرجع قیمت نفت در بازار آسیاست.
در مناقصه‌ای جداگانه، قطر انرژی نیز محموله‌هایی از سه نوع نفت خام «شاهین»، «قطر لند» و «قطر مارین» را عرضه کرده است. خریداران می‌توانند این محموله‌ها را در ماه دسامبر مستقیماً در قطر بارگیری کنند یا از طریق انتقال کشتی به کشتی در نزدیکی فجیره امارات و صحار عمان، در فاصله اواسط دسامبر تا اواسط ژانویه تحویل بگیرند.

افزایش هزینه و پیچیدگی صادرات نفت

اگرچه فروش نفت از طریق مناقصه و انتقال کشتی به کشتی پیش از جنگ نیز در بازار جهانی انرژی انجام می‌شد، اما تحولات ماه‌های اخیر باعث شده این روش برای کشورهای صادرکننده نفت خلیج فارس اهمیت بیشتری پیدا کند.
در روش انتقال کشتی به کشتی، دو نفتکش در دریا در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و محموله نفتی از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل می‌شود. فجیره و صحار به دلیل قرار گرفتن در خارج از تنگه هرمز، از نقاط مهم این عملیات هستند. البته استفاده از این مناطق لزوماً به معنای دور زدن تنگه هرمز نیست؛ زیرا نفتکش ممکن است ابتدا از داخل خلیج فارس و از تنگه عبور کند و سپس محموله خود را در دریای عمان به کشتی دیگری تحویل دهد.
اهمیت این روش زمانی روشن‌تر می‌شود که وضعیت صادرات عربستان در ماه‌های گذشته بررسی شود. این کشور برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز، خط لوله شرق به غرب را در اختیار دارد که نفت را از مناطق نفت‌خیز شرق عربستان به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند.
با این حال، حمله ۱۳ سپتامبر به این خط لوله، صادرات نفت از بندر ینبع را متوقف کرد و  با وجود اینکه بعد دو هفته صادرات نفت از این خط لوله از سر گرفته شد به دلیل تداوم حملات یمن،‌ عربستان را به استفاده بیشتر از مسیر خلیج فارس و تنگه هرمز سوق داد.
 آرامکو بیش از ۶۰ میلیون بشکه نفت را برای انتقال کشتی به کشتی در نزدیکی صحار عمان طی ماه‌های سپتامبر و اکتبر(شهریور و مهر) فروخته است. در همین دوره، صادرات نفت عربستان از مسیر تنگه هرمز از حدود ۹۰۰ هزار بشکه در روز در آگوست به حدود ۳.۶ میلیون بشکه در روز در سپتامبر افزایش یافت.
رویترز دیروز نیز گزارش داد امارات محموله‌ای از نفت عربستان به حجم حدود ۱.۸۷ میلیون بشکه را که در یک نفتکش آسیب‌دیده (در انفجار مین) قرار داشت، برای فروش عرضه کرده است؛ اقدامی که به گفته منابع تجاری با مجوز آرامکو انجام شده است.
افزایش هزینه حمل‌ونقل یکی از پیامدهای مهم این شیوه صادرات است. بر اساس داده‌ها، هزینه حمل هر بشکه نفت خام از فجیره به سواحل غربی هند در اکتبر به ۷.۵۱ دلار رسید؛ در حالی که این رقم در فوریه حدود ۱.۵۷ دلار بود. 
رویترز نیز در گزارشی در سپتامبر اعلام کرد که ازدحام نفتکش‌ها در محل‌های انتقال، زمان عملیات کشتی‌به‌کشتی را از حدود پنج تا هفت روز به نزدیک ۱۰ روز افزایش داده و نرخ اجاره روزانه نفتکش‌های غول‌پیکر در مسیر خاورمیانه به چین را به رکورد ۱.۲۷ میلیون دلار رسانده است؛ عواملی که هزینه و زمان رساندن نفت به خریداران را افزایش می‌دهد.

رکورد شکنی آمار انفجار کشتی‌های متخلف

در کنار این تحولات، طی هفته‌های اخیر گزارش‌های متعددی از افزایش حملات و انفجار در نفتکش‌ها و کشتی‌های فعال در منطقه نیز منتشر شده که بر نگرانی‌های امنیتی مسیرهای صادرات نفت افزوده است. این شرایط، هزینه بیمه، اجاره نفتکش و انتقال محموله‌ها را افزایش داده و ریسک فعالیت کشتی‌ها در آب‌های منطقه را تشدید کرده است.
برای نمونه، طبق گزارش رویترز، در اکتبر ۲۰۲۶ دست‌کم ۳۷ کشتی هدف حمله قرار گرفتند؛ بالاترین آمار ماهانه از آغاز جنگ. در نوامبر نیز مواردی از آتش‌سوزی، انفجار و اصابت پرتابه به نفتکش‌ها در تنگه هرمز ثبت شده است./فارس