تداوم صعود بورس در گرو وقوع محرک‌های بنیادی

به گزارش اقتصاد معاصر؛ بازار سرمایه در هفته سوم آبان‌ماه، یکی از متفاوت‌ترین دوره‌های معاملاتی خود در هفته‌های اخیر را تجربه کرد؛ چرا که پس از سه هفته متوالی افت و غلبه احتیاط بر رفتار معامله‌گران، تغییر فضای انتظارات سیاسی و کاهش نگرانی‌ها از تشدید تنش‌های منطقه‌ای، زمینه بازگشت تقاضا به بازار سهام را فراهم کرد. نتیجه این تغییر فضا، ثبت بازدهی 6.5 درصدی بورس و ورود حدود 20 هزار میلیارد تومان نقدینگی حقیقی بود.

این در شرایطی است که برای درک بهتر تغییر مسیر بورس، باید به رفتار سرمایه‌گذاران در سه هفته قبل بازگشت. در این دوره زمانی، افزایش نااطمینانی‌های سیاسی و نگرانی از احتمال تشدید تنش‌های نظامی، ریسک سرمایه‌گذاری در سهام را افزایش داده بود. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح دادند منابع خود را از بازار سهام خارج کنند و به سمت دارایی‌هایی مانند طلا و ارز حرکت کنند. این رفتار را می‌توان واکنشی به افزایش صرف ریسک و تلاش برای کاهش مواجهه با دارایی‌های پرنوسان دانست.

اما در هفته سوم آبان، انتشار اخبار امیدوارکننده درباره تحولات سیاسی و احتمال کاهش تنش‌ها، محاسبات بخشی از فعالان بازار را تغییر داد. در واقع، آنچه در این مقطع به کمک بورس آمد، پیش از آنکه تغییر محسوسی در متغیرهای بنیادی شرکت‌ها باشد، تعدیل انتظارات و کاهش نسبی ریسک‌های سیستماتیک بود.

سیاست؛ متغیری فراتر از صورت‌های مالی

یکی از ویژگی‌های بازار سرمایه، حساسیت قابل توجه آن به تحولات سیاسی و انتظارات ناشی از آن است؛ چرا که در اقتصادی که نرخ ارز، تجارت خارجی، هزینه تامین مواد اولیه و حتی چشم‌انداز فروش بسیاری از شرکت‌ها از تحولات سیاسی تاثیر می‌پذیرد، طبیعی است تغییر ارزیابی سرمایه‌گذاران از ریسک‌های سیاسی در قیمت سهام منعکس شود.

در همین چارچوب، برخی فعالان بازار سهام، نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر آمریکا و تغییر ترکیب سیاسی کنگره این کشور را از عوامل موثر بر تعدیل انتظارات درباره روابط ایران و آمریکا ارزیابی کردند. با این حال، نباید برداشت معامله‌گران از تحولات سیاسی را با تغییر قطعی در سیاست خارجی آمریکا یکسان دانست. ضمن این که کاهش پایدار ریسک‌های سیاسی به مجموعه‌ای از متغیرهای دیپلماتیک و منطقه‌ای وابسته است و نمی‌توان تنها بر اساس نتایج انتخابات آمریکا درباره آن نتیجه‌گیری کرد.

از منظر اقتصادی، کاهش ریسک سیاسی می‌تواند نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران را تغییر دهد؛ به طوری که هنگامی که احتمال وقوع سناریوهای پرریسک کمتر ارزیابی می‌شود، بخشی از سرمایه‌هایی که پیش‌تر در موقعیت انتظار قرار گرفته بودند، آمادگی بیشتری برای ورود به بازار سهام پیدا می‌کنند. به همین دلیل، واکنش مثبت بورس به اخبار مربوط به کاهش تنش‌ها را باید در چارچوب تغییر صرف ریسک سرمایه‌گذاری تحلیل کرد.

ورود 20 همت پول؛ نشانه تغییر رفتار سرمایه‌گذاران؟

از سوی دیگر، بازدهی 6.5 درصدی شاخص بورس در کنار ورود حدود 20 هزار میلیارد تومان پول حقیقی در هفته گذشته، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تغییر فضای معاملات در هفته سوم آبان است. این حجم از ورود نقدینگی نشان می‌دهد رشد بازار سهام فقط حاصل افزایش قیمت چند نماد بزرگ نبوده و سرمایه‌گذاران حقیقی نیز در تقویت تقاضا نقش داشته‌اند.

با این حال، برای ارزیابی اهمیت این جریان نقدینگی باید میان ورود پول کوتاه‌مدت و تغییر پایدار ترکیب دارایی سرمایه‌گذاران تفاوت قائل شد؛ چرا که ممکن است بخشی از این منابع تنها با هدف استفاده از فرصت‌های کوتاه‌مدت وارد بورس شده باشند و در صورت تغییر شرایط سیاسی یا افزایش عرضه‌ها، بار دیگر از بازار خارج شوند.

بنابراین، معیار اصلی برای سنجش کیفیت این اتفاق، استمرار ورود نقدینگی در هفته‌های آینده است؛ و اگر جریان پول حقیقی همراه با افزایش ارزش معاملات و بهبود وضعیت بنیادی شرکت‌ها ادامه یابد، می‌توان از شکل‌گیری زمینه‌های یک روند صعودی پایدارتر سخن گفت.

حمایت هشت‌میلیون واحدی و چالش عبور از قله‌های جدید

همچنین در هفته گذشته، شاخص کل از محدوده 7 میلیون و 700 هزار واحدی حدود 500 هزار واحد افزایش یافت و به محدوده بالاتر از 8 میلیون واحد رسید. این حرکت در شرایطی اتفاق افتاد که بازار سهام پس از سه هفته افت، با افزایش تقاضا مواجه شده بود.

به باور کارشناسان از منظر تکنیکال، محدوده هشت میلیون واحد می‌تواند به‌عنوان یکی از سطوح مهم حمایتی بازار سهام مورد توجه قرار گیرد؛ هرچند اعتبار این سطح به رفتار شاخص، حجم معاملات و وضعیت عرضه و تقاضا در روزهای آینده بستگی دارد. در مقابل، محدوده 9 میلیون و 200 هزار واحد نیز به‌عنوان هدف احتمالی مطرح‌شده از سوی برخی کارشناسان، صرفا یک سناریوی مشروط به تداوم کاهش ریسک‌ها و تقویت تقاضاست، نه پیش‌بینی قطعی بازار.

بورس برای ادامه صعود به محرک‌های بنیادی نیاز دارد

در این میان نکته مهم این است که کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند جرقه بازگشت بازار سهام باشد، اما به‌تنهایی برای تداوم صعود کافی نیست؛ چرا که رشد پایدار قیمت سهام در نهایت باید با وضعیت سودآوری شرکت‌ها، جریان نقد عملیاتی، چشم‌انداز فروش، هزینه‌های تولید و سیاست‌های اقتصادی سازگار باشد.

از این منظر، گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها، وضعیت صنایع صادرات‌محور، سیاست‌های ارزی و نرخ بهره، متغیرهایی هستند که می‌توانند کیفیت روند صعودی را مشخص کنند. همچنین تداوم نرخ بهره بالا و جذابیت ابزارهای درآمد ثابت ممکن است بخشی از منابع بالقوه بازار سهام را به خود جذب کند.

در مجموع، تغییر مسیر بورس در هفته سوم آبان را باید حاصل ترکیب کاهش نسبی نگرانی‌های سیاسی، تعدیل انتظارات سرمایه‌گذاران و بازگشت نقدینگی دانست. با این حال، آزمون واقعی بازار سهام از روزهای آینده آغاز می‌شود؛ زمانی که مشخص خواهد شد آیا ورود 20 هزار میلیارد تومان پول حقیقی سرآغاز تغییر پایدار رفتار سرمایه‌گذاران است یا تنها واکنشی کوتاه‌مدت به بهبود فضای انتظارات؟! بر این اساس بورس برای تبدیل این بازگشت به یک روند ماندگار، بیش از خوش‌بینی سیاسی به اعتماد پایدار، سودآوری واقعی شرکت‌ها و ثبات متغیرهای اقتصادی نیاز دارد./تسنیم