سقوط بیت‌کوین به کف چهارماهه؛ خروج ۲.۳۵ میلیارد دلار سرمایه و تشدید ترس در بازار کریپتو

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ بازار ارزهای دیجیتال روزهای پرتنشی را پشت سر می‌گذارد و موج جدیدی از فروش، قیمت بیت‌کوین و بسیاری از رمزارزهای بزرگ را به سطوح پایین‌تری رسانده است. بیت‌کوین، بزرگ‌ترین ارز دیجیتال جهان، روز یکشنبه ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ تا محدوده ۶۲ هزار دلار سقوط کرد و پایین‌ترین قیمت چهار ماه اخیر خود را به ثبت رساند. اگرچه این رمزارز پس از لمس این سطح توانست بخشی از افت خود را جبران کند و دوباره به بالای ۶۵ هزار دلار بازگردد اما شرایط کلی بازار نشان می‌دهد که فشار فروش همچنان بالاست و سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری رفتار می‌کنند. آنچه این ریزش را مهم‌تر می‌کند، فقط کاهش قیمت بیت‌کوین نیست، بلکه هم‌زمانی چند عامل منفی از جمله خروج سرمایه از صندوق‌های سرمایه‌گذاری، افزایش فروش در برخی صرافی‌های بزرگ، لیکویید شدن معاملات اهرمی و تشدید ترس در میان معامله‌گران است.

بر اساس داده‌های منتشر شده قیمت بیت‌کوین در جریان معاملات روز یکشنبه تا ۶۲ هزار و ۸۰ دلار کاهش یافت؛ سطحی که از ماه جولای تاکنون مشاهده نشده بود. این رمزارز پس از آن تا محدوده ۶۵ هزار دلار بازگشت اما همچنان در مقیاس هفتگی حدود ۱۵ درصد و در بازه یک‌ماهه نزدیک به ۲۰ درصد افت قیمت را تجربه کرده است. برای درک بهتر شدت این کاهش، کافی است قیمت فعلی را با سقف تاریخی بیت‌کوین مقایسه کنیم. این دارایی در اکتبر ۲۰۲۵ توانسته بود تا محدوده ۱۲۶ هزار دلار صعود کند اما اکنون تقریبا نیمی از ارزش خود در آن مقطع را از دست داده است. از سوی دیگر، بیت‌کوین در ابتدای ماه نوامبر حمایت میانگین متحرک ۲۰۰روزه خود را که در محدوده ۷۳ هزار دلار قرار داشت، از دست داد. میانگین متحرک ۲۰۰روزه یکی از شاخص‌های مهم تحلیل تکنیکال است که میانگین قیمت یک دارایی را در ۲۰۰ روز گذشته نشان می‌دهد و بسیاری از معامله‌گران از آن برای تشخیص جهت روند بلندمدت استفاده می‌کنند. شکسته شدن این سطح می‌تواند نشانه‌ای از تضعیف ساختار بازار و افزایش قدرت فروشندگان باشد.

فشار فروش به بیت‌کوین محدود نمانده و سایر ارزهای دیجیتال بزرگ نیز کاهش قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند. اتریوم در هفت روز گذشته حدود ۱۹.۵ درصد و سولانا حدود ۲۰.۷ درصد از ارزش خود را از دست داده‌اند. همچنین ارزش کل بازار ارزهای دیجیتال طی یک شبانه‌روز حدود ۴ درصد کاهش یافته و به ۲.۲۶ تریلیون دلار رسیده است. افت بیشتر آلت‌کوین‌ها نسبت به بیت‌کوین نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران در شرایط فعلی تمایل دارند دارایی‌های پرریسک‌تر خود را سریع‌تر نقد کنند. معمولا در زمان افزایش نگرانی و نااطمینانی، رمزارزهایی که نوسان بیشتری دارند یا از نقدشوندگی کمتری برخوردارند، با فشار فروش شدیدتری مواجه می‌شوند. به همین دلیل، کاهش قیمت اتریوم و سولانا را باید بخشی از یک موج گسترده‌تر کاهش ریسک در بازار دارایی‌های دیجیتال دانست.

یکی از روشن‌ترین نشانه‌های وخامت شرایط بازار، وضعیت شاخص ترس و طمع ارزهای دیجیتال است. این شاخص با بررسی عواملی مانند نوسانات قیمت، حجم معاملات و رفتار سرمایه‌گذاران، تصویری از احساسات حاکم بر بازار ارائه می‌دهد. عدد پایین‌تر نشان‌دهنده افزایش ترس و نگرانی و عدد بالاتر بیانگر خوش‌بینی و طمع بیشتر است. بر اساس اطلاعات Alternative.me، این شاخص روز یکشنبه به عدد ۱۰ رسید؛ در حالی که روز شنبه روی ۱۳ و روز جمعه روی ۲۰ قرار داشت. قرار گرفتن شاخص در محدوده ۱۰ به معنای حاکم شدن ترس شدید در بازار است. چنین شرایطی می‌تواند به شکل‌گیری چرخه‌ای منفی منجر شود؛ به این معنا که افت قیمت باعث افزایش ترس می‌شود، ترس سرمایه‌گذاران را به فروش دارایی‌هایشان سوق می‌دهد و همین فروش‌ها نیز فشار بیشتری بر قیمت وارد می‌کنند. بنابراین، علاوه بر عوامل اقتصادی و معاملاتی، وضعیت روانی سرمایه‌گذاران نیز در تشدید ریزش اخیر نقش مهمی دارد.

در کنار این عوامل، خروج سرمایه از صندوق‌های قابل معامله در بورس بیت‌کوین آمریکا یا ETFهای اسپات نیز به یکی از نگرانی‌های اصلی بازار تبدیل شده است. این صندوق‌ها به سرمایه‌گذاران اجازه می‌دهند بدون خرید مستقیم و نگهداری بیت‌کوین، از طریق بازار بورس در معرض تغییرات قیمت این رمزارز قرار بگیرند. به همین دلیل، جریان ورود و خروج سرمایه از ETFها یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی تمایل سرمایه‌گذاران بزرگ و نهادی به بازار بیت‌کوین محسوب می‌شود. طبق گزارش‌های منتشرشده، این صندوق‌ها طی دو هفته متوالی مجموعا حدود ۲.۳۵ میلیارد دلار خروج خالص سرمایه را تجربه کرده‌اند. از این میزان، ۱.۲۸ میلیارد دلار مربوط به هفته نخست و ۱.۰۷ میلیارد دلار مربوط به هفته منتهی به ۱۳ نوامبر بوده است. در این میان، صندوق iShares Bitcoin Trust متعلق به بلک‌راک نیز با تداوم خروج سرمایه مواجه شده و این روند در روز جمعه به یازدهمین جلسه معاملاتی متوالی رسیده است. خروج چنین حجمی از سرمایه لزوما به معنای پایان روند بلندمدت بیت‌کوین نیست اما نشان می‌دهد بخشی از سرمایه‌گذاران نهادی در شرایط فعلی تمایلی به افزایش موقعیت‌های خود ندارند و همین مساله می‌تواند تقاضای بازار را تضعیف کند.

در همین حال، بحث درباره نقش صرافی‌های بزرگ در ریزش اخیر نیز به موضوعی داغ در میان معامله‌گران تبدیل شده است. برخی کاربران شبکه اجتماعی X، بایننس را به فروش گسترده دارایی‌های دیجیتال و تشدید افت قیمت متهم کرده‌اند. این اتهامات پس از انتشار گزارش‌هایی درباره حمله سایبری و زیان حدود ۶.۴ میلیارد دلاری این صرافی در ۲۹ اکتبر مطرح شد. با این حال، داده‌های معاملاتی منتشر شده از سوی CoinGlass تصویر متفاوتی از وضعیت بازار ارائه می‌کنند. یکی از شاخص‌های مورد استفاده در این بررسی، CVD یا دلتا حجم تجمعی معاملات است. این شاخص تفاوت میان حجم سفارش‌های خرید و فروش انجام‌شده با قیمت بازار را اندازه‌گیری می‌کند و می‌تواند نشان دهد کدام گروه، یعنی خریداران یا فروشندگان، در معاملات نقدی فعال‌تر بوده‌اند. منفی شدن CVD به این معناست که فشار فروش تهاجمی بیشتر از فشار خرید بوده است.

بر اساس داده‌های CoinGlass، بین ۳۱ اکتبر تا ۱۵ نوامبر، CVD بازار نقدی کوین‌بیس به منفی ۱.۰۸ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که از غلبه قابل‌توجه فروشندگان در این صرافی حکایت دارد. در مقابل، داده‌های مربوط به OKX، بای‌بیت و بایننس وضعیت متفاوتی را نشان می‌دهند. در همین بازه، CVD این سه صرافی به ترتیب حدود ۲۴۰.۳ میلیون دلار، ۶۵.۱۷ میلیون دلار و ۵۱.۸۸ میلیون دلار مثبت بوده است. به بیان ساده، داده‌های بازار نقدی نشان می‌دهند که در دوره مورد بررسی، فشار فروش در کوین‌بیس بیشتر بوده، در حالی که در سه صرافی دیگر خریداران فعالیت بیشتری داشته‌اند. البته این آمار به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که کوین‌بیس عامل اصلی سقوط بیت‌کوین بوده است؛ همان‌طور که نمی‌توان صرفا بر اساس این داده‌ها درباره رفتار تمام سرمایه‌گذاران یا علت قطعی ریزش بازار نتیجه‌گیری کرد. نکته مهم این است که برخلاف برخی ادعاهای مطرح‌ شده در شبکه‌های اجتماعی، داده‌های معاملات نقدی بایننس در این بازه همچنان مثبت بوده‌اند.

عامل دیگری که به تشدید ریزش اخیر کمک کرده، لیکویید شدن گسترده معاملات اهرمی است. در بازار ارزهای دیجیتال، معامله‌گران می‌توانند با استفاده از اهرم، موقعیت‌هایی بزرگ‌تر از سرمایه واقعی خود ایجاد کنند. برای مثال، فردی با هزار دلار سرمایه و اهرم ۱۰ برابری می‌تواند معامله‌ای به ارزش ۱۰ هزار دلار باز کند. این روش در صورت حرکت قیمت در جهت پیش‌بینی‌شده، سود را افزایش می‌دهد اما در صورت حرکت بازار برخلاف انتظار، زیان نیز با سرعت بیشتری رشد می‌کند. زمانی که میزان زیان به حد مشخصی برسد، صرافی برای جلوگیری از افزایش بدهی معامله‌گر، موقعیت او را به‌صورت خودکار می‌بندد؛ اتفاقی که لیکویید شدن نام دارد. طبق داده‌های CoinGlass، در ۱۳ نوامبر حدود ۱.۶۵ میلیارد دلار از موقعیت‌های معاملاتی بازار ارزهای دیجیتال در یک شبانه‌روز لیکویید شده است. نکته قابل‌توجه اینکه حدود ۸۸ درصد این مبلغ مربوط به موقعیت‌های خرید یا لانگ بوده است. بسته شدن اجباری این معاملات می‌تواند سفارش‌های فروش بیشتری وارد بازار کند و به این ترتیب، افت قیمت را تشدید کند. در واقع، بخشی از فشار فروش اخیر ممکن است نه از تصمیم آگاهانه سرمایه‌گذاران برای خروج، بلکه از بسته شدن خودکار معاملات پرریسک ناشی شده باشد.

با وجود تمام این نشانه‌های منفی، بازگشت بیت‌کوین از محدوده ۶۲ هزار دلار به بالای ۶۵ هزار دلار توجه برخی فعالان بازار را به خود جلب کرده است. آدام بک، مدیرعامل شرکت بلاک‌استریم و یکی از چهره‌های شناخته‌ شده در تاریخ بیت‌کوین که خالق طرح اثبات کار Hashcash نیز محسوب می‌شود، پس از مشاهده این بازگشت قیمتی، حرکت بیت‌کوین را «پررونق» توصیف کرد. وی پیش‌تر نیز چشم‌انداز بسیار خوش‌بینانه‌ای درباره آینده این رمزارز مطرح کرده و رسیدن قیمت آن به یک میلیون دلار تا سال ۲۰۲۸ را محتمل دانسته بود. با این حال، باید میان دیدگاه بلندمدت فعالان صنعت و شرایط واقعی بازار در کوتاه‌مدت تفاوت قائل شد. یک بازگشت چنددرصدی پس از سقوط شدید، به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه قطعی پایان روند نزولی باشد.

در مجموع، بازار ارزهای دیجیتال اکنون با مجموعه‌ای از عوامل منفی روبه‌رو است که هم از سمت سرمایه‌گذاران نهادی و هم از سوی معامله‌گران خرد بر قیمت‌ها فشار وارد می‌کنند. خروج میلیاردی سرمایه از ETFهای بیت‌کوین، افزایش فشار فروش در بازار نقدی، از دست رفتن حمایت‌های تکنیکال، لیکویید شدن معاملات اهرمی و قرار گرفتن شاخص ترس و طمع در محدوده ترس شدید، همگی نشان می‌دهند که شرایط بازار همچنان شکننده است. برای ارزیابی احتمال بازگشت پایدار بیت‌کوین، باید در روزهای آینده به نشانه‌هایی مانند کاهش خروج سرمایه از ETFها، افزایش تقاضای واقعی در بازار نقدی، تثبیت قیمت در سطوح بالاتر و کاهش حجم معاملات اهرمی توجه کرد. بنابراین، هرچند بازگشت اخیر بیت‌کوین از کف چهارماهه می‌تواند نشانه‌ای از ورود خریداران در قیمت‌های پایین‌تر باشد، هنوز شواهد کافی برای اعلام پایان اصلاح بازار وجود ندارد. آنچه در حال حاضر اهمیت دارد، نه صرفا واکنش به نوسانات کوتاه‌مدت، بلکه بررسی جریان واقعی سرمایه و رفتار خریداران و فروشندگان است؛ عواملی که می‌توانند مسیر بعدی بیت‌کوین و کل بازار کریپتو را مشخص کنند.