جهش ۲۴ درصدی مصرف سیانجی پس از چند سال رکود؛ سیاست جدید بنزینی جواب داد
به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ ناترازی بنزین طی سالهای اخیر به یکی از مسائل اصلی صنعت انرژی کشور تبدیل شده است. افزایش تعداد خودروها، تداوم فعالیت خودروهای فرسوده، رشد مصرف و کاهش جذابیت اقتصادی استفاده از سوخت جایگزین، بهتدریج فشار بیشتری بر شبکه تامین و توزیع بنزین وارد کرده است. در چنین شرایطی، دولت از شهریور امسال مجموعهای از سیاستهای قیمتی و غیرقیمتی را برای کنترل تقاضا به اجرا گذاشت که افزایش نرخ سوم بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان و محدودسازی استفاده از کارتهای اضطراری جایگاهها در تعدادی از استانها از مهمترین آنها بود.
از ۱۷ شهریور امسال، نرخ سوم بنزین برای سوختگیری با کارت جایگاه به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت، در حالی که سهمیه نخست و دوم با نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان بدون تغییر باقی ماند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که میانگین مصرف روزانه بنزین در نیمه نخست شهریور به حدود ۱۴۴ میلیون لیتر رسیده بود. پس از اجرای سیاست جدید، این رقم در نیمه دوم شهریور به حدود ۱۳۳ میلیون لیتر کاهش یافت؛ به این معنا که مصرف روزانه بنزین در این مقایسه حدود ۱۱ میلیون لیتر کمتر شد. همزمان، مصرف سیانجی نیز روندی افزایشی پیدا کرد و نخستین نشانههای تغییر در سبد سوخت خودروها نمایان شد.
سیانجی پس از چند سال دوباره مورد استقبال قرار گرفت
آمارهای منتشر شده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی نشان میدهد مصرف روزانه سیانجی در هفته نخست پس از اجرای سیاست اصلاح نرخ سوم بنزین، حدود ۲ میلیون مترمکعب افزایش یافته است. این میزان در آمار اعلام شده در ۲۵ شهریور، معادل رشد تقریبی ۱۱ درصدی نسبت به دوره مقایسه شده عنوان شد. در ادامه نیز گزارشهای منتشر شده از افزایش بیشتر مصرف این سوخت حکایت داشت؛ به طوری که میانگین مصرف روزانه سیانجی از حدود ۱۴.۵ میلیون مترمکعب به بیش از ۱۸ میلیون مترمکعب رسید و رشد آن از ۲۴ درصد فراتر رفت.
اهمیت این تغییر، زمانی بیشتر مشخص میشود که روند مصرف سیانجی در سالهای گذشته بررسی شود. مصرف این سوخت که در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به حدود ۲۴ میلیون مترمکعب در روز رسیده بود، از سال ۱۴۰۰ به بعد روند نزولی پیدا کرد و به گفته مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، سالانه حدود یک تا ۲ میلیون مترمکعب از مصرف روزانه آن کاسته میشد. این روند در نهایت مصرف سیانجی را تا شهریور ۱۴۰۵ به محدوده ۱۴ تا ۱۴.۵ میلیون مترمکعب رساند. بنابراین افزایش اخیر را میتوان نخستین نشانه جدی بازگشت این سوخت به سبد مصرف خودروها پس از چند سال کاهش تقاضا دانست.
در این میان، افزایش مصرف سیانجی فقط نتیجه تغییر قیمت بنزین نبود و سیاست ساماندهی کارتهای آزاد جایگاهها نیز در تغییر الگوی توزیع سوخت نقش داشت. اجرای این طرح از مردادماه در کرمان آغاز شد و سپس به سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و هشت استان دیگر گسترش یافت.
بر اساس اظهارات مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی اجرای این طرح در ۱۱ استان بهطور میانگین کاهش حدود ۱۰ درصدی مصرف بنزین را به همراه داشته است. به گفته وی، در این سیاست سهمیه مصرف سوخت مردم محدود نشده، بلکه نحوه دسترسی و توزیع آن تغییر کرده است. همچنین برای گروههایی که به دلایل شغلی به سوخت بیشتری نیاز دارند، از جمله معلمان، کادر درمان و صیادان، سازوکار تخصیص سهمیه جبرانی در نظر گرفته شده است.
یکی دیگر از بخشهای مهم سیاست جدید دولت، توجه به خودروهای دوگانهسوز و توسعه دوباره زیرساختهای سیانجی است. در سالهای گذشته، با کاهش جذابیت اقتصادی استفاده از گاز طبیعی فشرده، بخشی از ظرفیت جایگاههای این سوخت بلااستفاده ماند و مصرفکنندگان به سمت بنزین حرکت کردند. اکنون شرکت ملی پالایش و پخش از برنامه تبدیل رایگان خودروهای پرپیمایش، بهویژه ناوگان فعال در سکوهای اینترنتی حملونقل، به خودروهای دوگانهسوز خبر میدهد. همچنین برای رانندگان این سکوها، سهمیههای تکمیلی متناسب با میزان پیمایش در نظر گرفته شده تا افزایش هزینه سوخت، فعالیت اقتصادی آنها را با مشکل مواجه نکند.
در مجموع، آمارهای شهریور و آبان ۱۴۰۵ نشان میدهد سیاستهای جدید مدیریت مصرف سوخت با تغییراتی در الگوی تقاضا همراه شده است؛ از یک طرف مصرف بنزین پس از اصلاح نرخ سوم و ساماندهی کارتهای جایگاه کاهش یافته و از طرف دیگر، سیانجی پس از چند سال افت مصرف دوباره رشد کرده است.
