از آشفته بازار برق تا بازگشت به کاغذبازی مجوزها

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه‌های مهم کشور در گزارش‌های اقتصادی امروز خود به موضوعات مختلفی اعم از مازوت‌سوزی و قطع برق در زمستان، گزارش شامخ، کاغذبازی مجوزها، مشکل اساسی منابع بودجه سال آینده، ابعاد حقوق و دستمزدها و همچنین ضربه دونالد ترامپ به اقتصاد پرداخته‌اند. 

روزنامه دنیای اقتصاد در گزارش امروز خود به شاخص مدیران خرید کل اقتصاد پرداخت. این گزارش که با عنوان «بقای صنعت به رغم رکود» چاپ شده، بیان دارد: «شاخص مدیران خرید در مهرماه ۱۴۰۳ نشان‌دهنده وضعیت متناقضی در اقتصاد ایران است. شامخ کل اقتصاد ۵۲.۳ و با تعدیل فصلی ۴۹.۸ است که به معنی رکود برای ششمین ماه متوالی تلقی می‌شود. شاخص تولید ۵۱.۱ در این ماه، نشان‌دهنده کمی بهبود بوده اما فعالیت کسب‌وکارها هنوز تحت فشار است.»

«رکود تولید از شتاب افتاد» هم تیتر گزارش اقتصادی امروز روزنامه اعتماد بود. این روزنامه در این گزارش به فعالیت‌های صنعتی در کشور اشاره کرده و نوشته است: «در مهرماه ۱۴۰۳، شاخص مدیران خرید (PMI) کل اقتصاد ایران زیر عدد ۵۰ قرار داشت و نشان‌دهنده تداوم رکود برای ششمین ماه متوالی است. با این حال، بهبود فعالیت‌های صنعتی به دلیل رشد تامین برق، باعث افزایش شاخص به ۵۲.۳ (بدون تعدیل فصلی) و ۴۹.۸ (با تعدیل فصلی) شده است. این وضعیت به معنای انقباض اقتصادی با شدت کمتر تلقی می‌شود.»

بحث خاموشی‌ها طی روزهای اخیر سرتیتر اخبار بود. از همین‌رو روزنامه‌های شرق، سازندگی، خراسان و فرهیختگان، در گزارش‌ اقتصادی امروز خود به این موضوع پرداخته‌اند.

روزنامه شرق در گزارشی تحت عنوان «آشفته‌بازار برق» دلایل خاموشی و قطع برق را از نگاه کارشناسان بررسی کرده و بیان می‌کند: «دولت ایران به ‌طور منظم قطعی برق در ساعاتی از شبانه‌روز را اعلام کرده است. این تصمیم به‌دنبال کاهش ذخایر سوخت نیروگاه‌ها و جلوگیری از سوزاندن مازوت در نیروگاه‌ها اتخاذ شد. وزارت نیرو گزارش داده که تحویل گازوئیل به نیروگاه‌ها ۳۰ درصد کاهش یافته و ۶۰ درصد مخازن سوخت نیروگاه‌ها خالی است. با این حال، آمارهای وزارت نفت نشان‌دهنده کاهش ۴۵ درصدی ذخایر سوخت نسبت به سال گذشته بود. نیروگاه‌های کشور بیش از ۹۰ درصد برق را تولید می‌کنند و به گاز وابسته هستند اما با کسری گاز و مشکلات آب مواجه‌اند. همچنین، بسیاری از نیروگاه‌ها به دلیل کمبود منابع مالی و موانع اجرایی نتوانسته‌اند سرمایه‌گذاری لازم را جذب کنند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که ظرفیت تولیدی برق به اندازه کافی برای تامین تقاضا وجود ندارد و نیاز به سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیارد دلاری برای توسعه زیرساخت‌های برق احساس می‌شود.»

«نه آلودگی، نه خاموشی» هم تیتر گزارش روزنامه سازندگی بود که همچون شرق به بررسی علل چرایی قطع برق مردم در زمستان پرداخته و نوشته است: «اقتصاددانان، به ‌ویژه مسعود نیلی، کارشناس اقتصادی درباره ۶ ابرچالش اقتصادی ایران هشدار داده بودند اما سیاستمداران به این هشدارها توجه نکردند. ناترازی‌های اقتصادی به بحران‌های بزرگی تبدیل شده و موجب قطع برق و مشکلات اقتصادی برای مردم شده است. از سال ۱۳۹۲، فاصله بین تقاضای برق و تامین آن افزایش یافت و در تابستان ۲۰ هزار مگاوات کسری برق داشته‌ایم. در حالی که در گذشته تجربه قطعی آب و برق وجود داشت، اکنون بار دیگر مردم با زمستان سختی مواجه‌اند. رئیس سازمان محیط زیست به استفاده از مازوت در نیروگاه‌ها اشاره کرده و تاکید دارد که تصمیمات باید برای سلامت مردم اتخاذ شود. با این حال، قاچاق مازوت به مشکل دامن می‌زند. توقف مازوت‌سوزی در چند نیروگاه به دلیل آلودگی هوا با انتقادات و تنش‌هایی روبه‌رو شده، هرچند برخی آن را اقدام مثبتی در راستای حفظ سلامت مردم می‌دانند.»

روزنامه خراسان هم به بررسی علل قطعی برق در زمستان پرداخته و مطلب خود را با تیتر «خاموشی پاییزه؛ انتخاب یا اجبار؟» منتشر کرد. این گزارش بیان می‌کند: «شرکت‌های توزیع برق در استان‌های مختلف از روز گذشته درباره محدودیت‌های برنامه‌ریزی شده برق اطلاع‌رسانی کرده‌اند. مسؤولان دولت تاکید کرده‌اند که دلیل این اقدام، قطع سوخت مازوت و جلوگیری از تولید ترکیبات سمی ناشی از آن در نیروگاه‌ها است اما فقط سه نیروگاه از این محدودیت برخوردار شده‌اند و بنابراین، کاهش مازوت نمی‌تواند به ‌طور قابل توجهی به قطعی‌های گسترده برق مرتبط باشد.»

روزنامه فرهیختگان هم در گزارش صفحه ۱۶ خود با عنوان «مازوت‌بازی» به بررسی ایده توقف مازوت‌سوزی و قطع برق پرداخته و نوشته است: «روز گذشته، شرکت توانیر برنامه خاموشی‌های بلحاظ برق را برای بخش خانگی در پاییز منتشر کرد که برای نخستین بار از سال ۱۳۹۹ اتفاق افتاد. این خاموشی‌ها به دلیل قطع سوخت مازوت در سه نیروگاه اراک، کرج و اصفهان اعلام شد. دولت مدعی است که این تصمیم به منظور حفظ سلامت مردم و جلوگیری از تولید ترکیبات سمی اتخاذ شده اما سهم مازوت تنها ۴ تا ۵ درصد از کل برق تولیدی را تشکیل می‌دهد و بنابراین نمی‌تواند دلیل کاملی برای خاموشی‌های سراسری باشد. دلیل اصلی این خاموشی‌ها به کمبود گازوئیل برمی‌گردد. ذخایر گازوئیل نیروگاه‌ها نسبت به سال گذشته کاهش یافته و به گفته وزیر نفت، این کمبود به شدت بر عملکرد نیروگاه‌ها تاثیرگذار بوده است. همچنین، افت ۱۵ درصدی مخازن گازوئیل به دلیل عملکرد ضعیف وزارت نفت و افزایش مصرف در تابستان منجر به شرایط فعلی شده است.»

عنوان گزارش صفحه ۳ روزنامه جام‌جم هم درباره مجوزهای کسب‌وکارها بود که با تیتر «بازگشت به کاغذبازی مجوزها» چاپ شد. در این گزارش آمده است: «علی‌رغم الزام قانون اساسی از سال‌ها پیش، فرآیند صدور مجوزها به دلیل پیچیدگی و طولانی بودن، مشکلات زیادی را برای فعالان اقتصادی ایجاد کرده است. تاکید می‌شود که قانون تسهیل صدور مجوزها در فروردین ۱۴۰۱ به دولت ابلاغ شد و شامل مراحل اعلام شرایط، ثبت الکترونیکی درخواست‌ها و تبدیل مجوزهای کاغذی به الکترونیکی است. با این حال، تاخیرهایی در صدور مجوز توسط برخی دستگاه‌ها وجود دارد و وزارت اقتصاد موظف به صدور خودکار مجوزها در صورت تاخیر دستگاه‌ها است. اما از تیر سال جاری، این صدور خودکار مجوزها متوقف شده و موضوع به کمیسیون اصل ۹۰ مجلس کشیده شده است.»

«مشکل اساسی منابع بودجه» عنوان گزارش اقتصادی روزنامه وطن امروز بود. این گزارش درباره اتکای دولت به أوراق و صندوق توسعه ملی اشاره کرده که باعث کسری اعتبار واردات کالاهای اساسی شده است. این روزنامه نوشت: «یکی از مسائل اصلی لایحه بودجه سال آینده، کسری اعتبار در تامین کالاهای اساسی بود، به ویژه در شرایطی که قیمت ارز برای این کالاها به شدت افزایش یافته است. رئیس‌کل بانک مرکزی پیش‌بینی کرده که نرخ تورم نقطه‌ای به ۳۰ درصد خواهد رسید و میانگین تورم نیز به احتمال زیاد به ۳۵ درصد افزایش می‌یابد. کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی کلیات لایحه بودجه را تصویب کرده اما نمایندگان نگران هستند که این بودجه به ‌دلیل ناترازی در منابع، تورم‌زا باشد و مشکلات بیشتری در تخصیص ارز برای واردات کالاهای اساسی ایجاد کند.»

روزنامه جوان هم همچون وطن امروز به بحث رویکرد دولت پزشکیان در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ اشاره کرد. گزارش این روزنامه که با عنوان «خواب لایحه بودجه برای جیب مردم!» چاپ شده، بیان می‌کند: «طبق پیش‌بینی‌های لایحه، متوسط افزایش حقوق کارکنان دولت ۲۸ درصد و ضریب افزایش حقوق ۲۰ درصد اعلام شده که برای افرادی با تعداد فرزند بیشتر، این ضریب به حداکثر ۴۵ درصد می‌رسد. رحمان سعادت، اقتصاددان، این رویکرد دولت را مثبت ارزیابی کرده و افزایش سقف معافیت‌های مالیاتی را برای حمایت از کارمندان موثر دانست. وی تاکید دارد که اصلاح وضعیت حقوق کارکنان به بهبود جمعیت و نیروی کار کشور کمک می‌کند. در مقابل اما کامران ندری، کارشناس اقتصادی، این افزایش حقوق‌ها را ناکافی می‌داند و معتقد است که دستمزدها به طور مداوم از نرخ تورم عقب ماندند که باعث کاهش قدرت خرید کارکنان می‌شود.»

«ضربه تاجر به اقتصاد» عنوان گزارش اقتصادی روزنامه هم‌میهن بود. این گزارش ارزیابی کارشناسان از گفته‌های محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی درباره کم‌اثر بودن انتخاب دونالد ترامپ بر اقتصاد ایران را بیان کرده و نوشته است: «یکی از مقامات اقتصادی ایران به طور قطع اعلام کرده که انتخاب ترامپ تاثیر چندانی بر اقتصاد ایران نخواهد داشت و حتی اعلام کرده که تعاملات اقتصادی با غرب محدود است. با این حال بسیاری از کارشناسان اقتصادی نظر متفاوتی دارند و معتقدند که انتخاب ترامپ می‌تواند به تحمیل مجدد تحریم‌ها و آسیب‌های جدی به اقتصاد ایران منجر شود. برخی تحلیلگران بر این باورند که انتخاب ترامپ می‌تواند به تشدید فشارها و تحریم‌ها بر اقتصاد ایران منجر شود، به طوری که درآمدهای نفتی کاهش یابد و سیاست‌های تخصیص ارز ترجیحی به کالای اساسی با چالش مواجه شود. با توجه به تحریم‌های پیشین در زمان ترامپ، اقتصاد ایران تحت فشارهای شدیدی قرار گرفت و این ممکن است دوباره تکرار شود.»