چرا بورس رنگ باخت؟

اقتصاد معاصر-مهدی حاجی‌وند، کارشناس بازار سرمایه: روز دوشنبه، چهارمین روز متوالی سبزپوشی بازار سرمایه در سایه انتشار خبر‌های مثبت گوناگون بود. البته این جمله تمام روایت بازار دیروز نیست. در حالی جو مثبت بر تالار شیشه‌ای حاکم بود که در میانه بازار، مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام کرد که واریز ۱۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی به صندوق توسعه بازار سرمایه در انتظار تایید نهایی بانک مرکزی است.

این پالس منفی، کافی بود تا بخشی از خریداران در بازار سهام با تردید به تداوم شرایط متعادل و مثبت در بورس بنگرند و از خرید و معامله منصرف شوند تا شاخص بورس رشد ۱۰ هزار واحدی خود در میانه بازار را، با افزایش ۷ هزار واحدی در پایان معاملات جابه‌جا کند.

در واکنش به این اظهار نظر هم سرمایه‌گذاران بازار سرمایه، این اشارات مدیر سازمان بورس را گل به خودی تلقی کردند تا نشانه‌ای باشد مبنی‌بر اینکه جلسه اخیر شورای عالی بورس و اعلام حمایت‌های همه جانبه از بورس، صرفا گفتاردرمانی برای بازار سرمایه بوده است.

این در شرایطی بوده که صبح امروز نیز خبر دیگری به نقل از علی اکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری سازمان بورس مبنی‌بر دو تغییر مهم در صندوق‌های اهرمی، منتشر شد. نخست این که ضرایب اهرمی دارای سقف هستند و این سقف در محدوه ۲ واحد قرار دارد و به صندوق‌هایی که ضریب بیش از این مقدار گرفتند، فرصتی در جهت ابطال عادی‌ها داده شد.

بر این اساس پیشنهاد کاهش این سقف به کمتر از ۱.۵ واحد ارائه شده است! نکته مهم دیگر تغییر کارمزد مبتنی بر عملکرد است. پیش از این، معیار سنجش برای کارمزد مبتنی بر عملکرد مدیران صندوق، تنها بازدهی بالاتر ممتاز‌ها از شاخص بود اما اکنون یک شرط اضافه شده که واحد‌های ممتاز باید بالاتر از واحد‌های عادی نیز بازدهی داشته باشند. بنابراین مدیر صندوق تنها در زمانی قادر است که کارمزد مبتنی‌بر عملکرد دریافت کند که علاوه بر بازدهی بیشتر واحد‌های ممتاز نسبت به شاخص، نسبت به واحد‌های عادی نیز بازدهی بیشتری محقق کند!

این اظهار نظر، واکنش منفی سهامداران را در ابتدای معاملات امروز به همراه داشت و برخی معتقدند اساس و منطق صندوق‌های اهرمی با چنین پیشنهاد مطرح شده‌ای، کاملا در تضاد است. به نظر می‌رسد، این موضوع که به صورت غیررسمی از سوی سازمان بورس مطرح شده، از اهمیت بالایی برای تصویب برخوردار نخواهد بود. در واقع منطق صحبت‌های مطرح شده یعنی جذابیت صندوق‌های اهرمی کاملا از بین برود و تبدیل به یک صندوق سهامی عادی شوند.

کاهش ضریب به ۱.۵ به این معنی است که صندوق‌ها باید واحد‌های عادی خود را ابطال کرده تا ضرایب خود را به این سطوح برسانند. از این‌رو ابطال عادی‌ها منجر به فروش سهام توسط این صندوق‌ها خواهد شد.

البته رئیس مرکز نظارت بر صندوق‌های سرمایه گذاری سازمان بورس پیشنهاد کاهش سقف اهرم صندوق‌های اهرمی از ۲ به ۱.۵ را شفاف‌سازی کرد و گفت که این تغییرات به هیات مدیره سازمان پیشنهاد شده است و تا تصویب آن باید فرآیند خاص خود را طی کند. ضمن آنکه مطابق اساسنامه صندوق‌های اهرمی در صورتی که ضریب اهرم صندوق بیشتر از حد تعیین شده باشد، صرفا امکان صدور واحد عادی (افزایش اهرم بیشتر) برای صندوق وجود ندارد.

هر چند در ادامه، نایب رییس هیات مدیره سازمان بورس هم اعلام کرد که موارد مطرح شده در خصوص اهرم این صندوق، صرفا پیشنهاد کارشناسی است که پس از اخذ نظرات کانون نهاد‌های سرمایه‌گذاری و فعالان بازار قابلیت طرح در هیات مدیره سازمان را دارد. نکته جالب اینجاست که این مطلب هم نتوانست جو منفی در بازار امروز را از بین ببرد.

به باور کارشناسان، حالا که ریسک‌های سیستماتیک، احتمال جنگ و کاهش انتظار برای رخ دادن آن از سر بازار سرمایه کنار رفته، باید در فرماندهی اطلاع‌رسانی از تصمیمات سازمان بورس دقت نظر بیشتری صورت گیرد.

از سوی دیگر به دلیل عدم تزریق نقدینگی وعده داده شده توسط بانک مرکزی به بورس، به نظر می‌رسد حمایت‌های پولی از بازار سرمایه کارآیی و مبنای اصولی چندانی ندارد و سیاست خبردرمانی برای بهبود شرایط بورس خیلی زود رنگ خود را در بازار از دست داده است.

یکی از ریسک‌های تحمیل شده به بازار سرمایه، کاهش دامنه نوسان است که فعلا ادامه دارد و این تصمیم هم در حال حاضر کاهش قدرت نقدشوندگی بازار و افزایش ریسک‌های مرتبط با آن برای سرمایه‌گذاران، ایجاد اختلال در استراتژی‌های معاملاتی و کاهش جذابیت برای سرمایه‌گذاران را به دنبال دارد.

در هر حال فعلا مسعود پزشکیان و وزرایش درگیر بررسی برنامه‌ها و تایید صلاحیت کابینه دولت چهاردهم هستند و در تالار شیشه‌ای هم فعلا موضوعات، وعده‌ها، اظهارنظر‌ها و تصمیمات، نبض سهامداران را نامتوازن کرده است.

باید منتظر ماند و دید آیا با تعیین تکلیف تیم اقتصادی دولت چهاردهم، سامانی به بازار سرمایه، به ویژه در حوزه تصمیمات و اظهارنظر‌ها داده می‌شود یا خیر.