اصلاحات اقتصادی آرژانتین موفق بود؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر، خاویر میلی، رئیس‌جمهور آرژانتین از دسامبر ۲۰۲۳، به‌عنوان یک مدافع سرسخت اصول لیبرترین و اصلاحات رادیکال اقتصادی وارد صحنه سیاسی شد. کارزار انتخاباتی او وعده «انقلابی» را برای تثبیت اقتصاد بی‌ثبات آرژانتین، کاهش فقر و ایجاد رشد مبتنی بر بازار می‌داد. میلی با اصول آنارکو-کاپیتالیستی وارد میدان شده و ترویج حداقل مداخله دولت را در اقتصاد را دستور کار دارد و دولت را به عنوان نهادی به‌طور ذاتی فاسد و سرکوبگر توصیف می‌کند. او سیاست را به عنوان یک “کسب‌وکار کثیف” معرفی می‌کند و نخبگان ریشه‌دار آرژانتین را مسئول مشکلات کشور می‌داند.

در یک سال اخیر خاویر میلی که به خاطر سیاست‌های “اره‌برقی” لیبرترینی‌اش شناخته می‌شود، تعدیل‌های اقتصادی رادیکالی را به اجرا درآورد که اغلب به “شوک درمانی” تشبیه می‌شود. این سیاست‌ها شامل کاهش شدید ارزش  پول ملی، کاهش هزینه‌های عمومی و خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی است. در حالی که این اقدامات برخی بهبود‌های مالی کوتاه‌مدت را به همراه داشت اما فقر و نابرابری را تشدید کرده است؛ به‌طوری که بیش از نیمی از جمعیت آرژانتین در فقر زندگی می‌کنند و بیکاری در حال افزایش است. میلی همچنین اخراج‌های گسترده‌ای را در بخش دولتی آغاز کرده است، تعداد وزارتخانه‌ها را به نصف کاهش داد و سیاست‌های حمایتی را کاهش داد. با وجود این سختی‌ها، حامیان او رویکرد رادیکال او را برای نجات اقتصاد ضروری می‌دانند. از طرفی دیگر اما منتقدان او نسبت به آسیب‌های بلندمدت به همبستگی اجتماعی و حاکمیت دموکراتیک هشدار می‌دهند.

پس از گذشت یک سال از حضور وی در کسوت رئیس جمهور آرژانتین، سیاست‌های او تحسین و انتقادات شدیدی را برانگیخته است. برخی معتقدند سبک حکمرانی او تمایلات خودکامه‌ای را نشان می‌دهد که خطر آسیب به دستاورد‌های دموکراتیک آرژانتین در دهه‌های اخیر را به همراه دارد. تأکید او بر فردگرایی افراطی به رفاه اجتماعی جمعی آسیب می‌زند و سیاست‌های او شکاف‌های اجتماعی را تشدید کرده است.

میلی با سیاست‌های شوک درمانی خود، تورم سالانه را به نزدیک ۳۰۰ درصد در آوریل ۲۰۲۴ رساند. بااین‌حال، طی شش ماه متوالی، نرخ تورم سالانه کاهش یافته و در ماه اکتبر، نرخ تورم ماهانه به کمتر از ۳ درصد رسیده است که کمترین میزان در ۳ سال گذشته است. اگرچه باید اشاره کرد که کاهش تورم ماهانه پس از سیاست‌های اصلاحی نظیر آزاد سازی طبیعی است. معیار مهم‌تر نرخ تورم سالانه آرژانتین است که همچنان حدود ۲۰۰ درصد است و بالاتر از همین نرخ در زمان آغاز ریاست‌جمهوری خاویر میلی است.

چشم‌انداز اقتصادی میلی و اجرای اولیه آن

خاویر میلی بر اساس اصول اقتصادی لیبرترین و مکتب اقتصادی اتریش آغاز به کار کرد. عناصر کلیدی برنامه او شامل موارد زیر بود:

خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی: میلی خواهان خصوصی‌سازی خدمات و صنایع عمومی برای افزایش بهره‌وری و کاهش بار مالی دولت بود.
دلاریزاسیون: پیشنهاد جایگزینی پزو آرژانتین با دلار آمریکا برای مهار ابر تورم و بازگرداندن ثبات پولی.
اقدامات ریاضتی: کاهش شدید هزینه‌های عمومی، از جمله کاهش برنامه‌های رفاهی و بودجه نهاد‌های دولتی.
مقررات‌زدایی: ساده‌سازی چارچوب‌های نظارتی، به‌ویژه در قوانین کار، برای جذب سرمایه‌گذاری و تشویق رشد کسب‌وکار.

پس از تصدی ریاست‌جمهوری، میلی اصلاحات گسترده‌ای را آغاز کرد و یارانه‌ها را هدف قرار داد، پروژه‌های زیرساختی را متوقف کرد و قوانین بازار کار را بازنگری کرد. بااین‌حال، برنامه بلندپروازانه او با موانع بزرگی از جمله مقاومت در کنگره و چالش‌های عملیاتی در اجرای دلاریزاسیون مواجه شد.

دستاورد‌های کلیدی سیاست‌های اقتصادی میلی

یکی از برجسته‌ترین دستاورد‌های میلی کاهش کسری بودجه آرژانتین بوده است. با کاهش هزینه‌های عمومی، به‌ویژه در پروژه‌های زیرساختی و یارانه‌ها، دولت او موفق شد هزینه‌های دولت را مهار کند. بااین‌حال، این پیشرفت با هزینه اجتماعی سنگینی همراه بود که بیشتر بر گروه‌های آسیب‌پذیر تأثیر گذاشت.

تورم، که همواره یک معضل در آرژانتین بوده، تحت مدیریت میلی نشانه‌هایی از تثبیت نشان داد. تا سپتامبر ۲۰۲۴، تورم سالانه به ۲۰۹ درصد کاهش یافت، که نسبت به اوج قبلی ۲۷.۷ درصد کاهش نشان می‌دهد. اگرچه تورم همچنان بسیار بالاست، این روند نزولی امید‌هایی را برای ثبات بلندمدت ایجاد کرده است.

اصلاحات بازار کار و تلاش برای خصوصی‌سازی نهاد‌های دولتی تعهد میلی به ایجاد یک اقتصاد آزادتر را نشان می‌دهد. اگرچه ابعاد خصوصی‌سازی به دلیل مقاومت‌های سیاسی محدود بوده، این اقدامات از سوی برخی اقتصاددانان مورد تحسین قرار گرفته است.

چالش‌ها و انتقادات

باوجود این دستاوردها، سیاست‌های میلی با چالش‌های بزرگی مواجه شده و انتقادات زیادی را برانگیخته است. اگرچه تورم کاهش یافته، همچنان یکی از بالاترین نرخ‌های جهانی است که فشار زیادی بر درآمد خانوار‌ها وارد می‌کند. سطح فقر به بیش از ۵۲ درصد افزایش یافت (از ۴۱ درصد یک سال قبل)، زیرا کاهش برنامه‌های رفاهی میلیون‌ها نفر را در شرایط نامساعد قرار داد. این امر نارضایتی‌های گسترده‌ای را برانگیخته است.

تولیدات صنعتی آرژانتین پس از اصلاحات اقتصادی گسترده رئیس‌جمهور خاویر میلی با افت قابل توجهی مواجه شده است. تورم بالا، که در زمان ورود او به مقام ریاست‌جمهوری بیش از ۲۰۰ درصد بود، همراه با کاهش مداخله دولت، چالش‌هایی را برای کسب‌وکار‌ها از جمله دسترسی به تأمین مالی و کاهش تقاضا به وجود آورده است. تولیدات صنعتی آرژانتین در سپتامبر ۲۰۲۴ نسبت به سال گذشته ۶.۱ درصد کاهش یافت. این شانزدهمین ماه متوالی است که تولیدات صنعتی آرژانتین روندی نزولی دارد.

پیشنهاد محوری میلی برای دلاریزه کردن اقتصاد هنوز اجرایی نشده است. بانک مرکزی آرژانتین ذخایر دلاری کافی برای انجام این انتقال ندارد، و این حرکت به دلیل احتمال تشدید نابرابری و محدود کردن حاکمیت پولی آرژانتین مورد انتقاد قرار گرفته است. منتقدان معتقدند اتکای بیش‌ازحد به دلار آمریکا می‌تواند آرژانتین را در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیر کند.

میلی پیش از این وعده فروش ۵۰ شرکت دولتی را داده بود، اما تنها تعداد کمی از آنها به دلیل مخالفت سیاسی خصوصی‌سازی شده‌اند. ناتوانی دولت او در جلب آرای کافی در کنگره سرعت خصوصی‌سازی را کاهش داده و چشم‌انداز کلی دولت او را تضعیف کرده است.

از طرف دیگر اقدامات ریاضتی میلی اعتراضات گسترده‌ای را برانگیخته است، زیرا بسیاری از مردم آرژانتین از کاهش رفاه اجتماعی و افزایش هزینه‌های زندگی ناراضی هستند. منتقدان استدلال می‌کنند که سیاست‌های او به‌طور نامتناسبی به فقرا آسیب می‌رساند و نگرانی‌های اخلاقی رویکرد لیبرترین او را برجسته می‌کند.

بوروکراسی پیچیده و بار مالیاتی سنگین آرژانتین همچنان موانع مهمی برای رشد کسب‌وکار هستند. تلاش‌ها برای ساده‌سازی سیستم مالیاتی و کاهش موانع نظارتی پیشرفت اندکی داشته و بخش بزرگی از اقتصاد همچنان گرفتار ناکارآمدی است.

پیامد‌های گسترده‌تر برای آرژانتین

سیاست‌های لیبرترین میلی نابرابری درآمدی را تشدید کرده است. کاهش برنامه‌های رفاهی باعث شده که افراد بیشتری به زیر خط فقر بروند، درحالی‌که مقررات‌زدایی به نفع طبقات بالای جامعه بوده است. منتقدان معتقدند که رشد بلندمدت باید به شمول اجتماعی نیز بپردازد.

رویکرد دوقطبی میلی شکاف‌های سیاسی در آرژانتین را عمیق‌تر کرده است. درحالی‌که هواداران او جسارت او را در مقابله با مسائل ساختاری می‌ستایند، مخالفان او را به نابودی شبکه‌های حیاتی ایمنی اجتماعی متهم می‌کنند.

موفقیت اصلاحات میلی به توانایی آرژانتین برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تثبیت اقتصاد بستگی دارد. درحالی‌که پیشرفت‌هایی حاصل شده، رشد پایدار نیازمند اصلاحات ساختاری عمیق‌تر و اجماع سیاسی است که هر دو همچنان گریزان هستند.

رویای میلی به حقیقت می‌پیوندد؟

با ورود میلی به دومین سال ریاست‌جمهوری خود، مسیر سیاست‌های او همچنان نامشخص است.  سال نخست ریاست‌جمهوری خاویر میلی با اصلاحات بلندپروازانه، تثبیت مالی چشمگیر و نشانه‌های اولیه از تثبیت اقتصادی همراه بوده است. بااین‌حال، این دستاورد‌ها هزینه اجتماعی سنگینی داشته و افزایش فقر و بی‌ثباتی مداوم اعتماد عمومی را تضعیف کرده است. در شرایطی که آرژانتین با چالش‌های پیش‌رو دست‌وپنجه نرم می‌کند، سیاست‌های میلی قمار پرخطری است که می‌تواند مسیر اقتصادی کشور را بازتعریف کند.