تعرفه به جای تحریم؛ ابزار سیاست خارجی آمریکا در دولت دوم ترامپ

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال در مطلبی، به بررسی رویکرد احتمالی دولت آینده ترامپ نسبت به سیاست تحریم‌ها پرداخته و نوشته است: دونالد ترامپ چند ماه پیش، از جایگاه دلار به عنوان ارز ذخیره جهانی دفاع کرد و گفت که اگر دلار را به عنوان ارز جهانی از دست بدهیم، فکر می‌کنم این معادل باخت در جنگ است. 

این وضعیت به قدری برای ترامپ مهم بوده که در آخر هفته گذشته نیز تهدید کرد که در صورت ایجاد جایگزینی برای دلار، تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی بر اعضای بریکس اعمال خواهد کرد. این در حالی بوده که ارز بریکس صرفا در مرحله حرف بوده و اقدام عملی در این زمینه انجام نگرفته است. 

با این حال، دفاع ترامپ از دلار نشان می‌دهد که وی در مورد قدرت اقتصادی آمریکا چگونه فکر می‌کند.  

وی معتقد است که قدرت اقتصادی آمریکا به دلیل استفاده بیش از حد از تحریم‌های مالی ضعیف شده، چراکه تحریم‌ها سایر کشورها را تشویق می‌کند تا از دلار استفاده نکنند.

وی فکر می کند که وضع تعرفه‌ها، روشی انعطاف پذیرتر و کم ضررتر برای دستیابی به اهداف سیاست خارجی آمریکا است. 

وال استریت ژورنال با اذعان به شکست سیاست تحریم‌ها در برابر ایران و سایر کشورها افزوده است: استفاده از ابزار تعرفه در سیاست خارجی آمریکا شایسته آزمودن خواهد بود، زیرا نمی‌توان گفت رویکرد تحریم‌ها موفقیت درخشانی داشته؛ چراکه تحریم‌ها هنوز روسیه را مجبور به خروج از اوکراین، نیکلاس مادورو، رئیس‌ جمهور ونزوئلا را وادار به ترک قدرت یا ایران را متقاعد به کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای خود نکرده است. 

آمریکا می‌تواند هر بازیگر خارجی را با قطع دسترسی به سیستم مالی خود، فلج کند و این قدرت را به طور فزاینده اعمال می‌کند. تقریبا هر روز ایالات متحده یک نهاد دیگر را با برچسب تروریسم، نقض حقوق بشر یا ارتباط با رژیم تحریم شده به فهرست تحریم‌های خود اضافه می‌کند. آمریکا در حال حاضر بیش از ۱۷۰۰۰ فرد یا نهاد را هدف تحریم‌های خود قرار داده است. 

نتیجه عکس تحریم‌ها 

برخی‌ها در آمریکا نگرانند که این حجم گسترده تحریم‌ها نتیجه عکس دهد. کیمبرلی دونوان که قبلا در شبکه اجرای جرایم مالی وزارت خزانه‌داری آمریکا خدمت می‌کرد، می‌گوید: «هرچه بیشتر از تحریم‌ها استفاده کنیم، خطر کاهش استفاده از دلار را افزایش می‌دهیم.» 

ترامپ در سخنرانی ماه سپتامبر خود نیز به گستردگی تحریم‌ها حمله کرد و گفت: «تحریم‌ها در نهایت، دلار و هر چیزی که نام دلار را یدک می‌کشد از بین می‌برد. من می‌خواهم تا حد امکان از تحریم‌ها کمتر استفاده کنم.» 

وی همچنین گفته است که هر کشوری که دلار را کنار بگذارد، هدف تعرفه‌های سنگین آمریکا قرار می‌گیرد. این تهدید ترامپ اشاره به علاقه برخی از رهبران بریکس در خلق جایگزینی برای دلار دارد؛ هرچند دولت آفریقای جنوبی گفته است که اعضای بریکس در حال برنامه‌ریزی برای ارز جدیدی نیستند. 

حاکمیت دلار 

بر اساس گزارش شورای آتلانتیک، دلار همچنان ۵۸ درصد از ذخایر ارزی جهانی، ۵۴ درصد از صادرات و ۸۸ درصد از مبادلات ارزی را به خود اختصاص داده است. 

با این حال کشورهای دیگر، به ویژه بریکس، تلاش‌های خود را برای شکستن سلطه دلار افزایش داده‌اند. این تلاش‌ها پس از اینکه ایالات متحده و اتحادیه اروپا دارایی‌های خارجی بانک مرکزی روسیه را مسدود کردند و چندین بانک روسی را از استفاده از سوئیفت منع کردند، قوت گرفت. 

روسیه و چین از آن زمان استفاده از سیستم‌های پرداخت جایگزین خود را ترویج بیشتری داده‌اند. کشورهای بریکس اوراق قرضه بیشتری را به پول ملی خود منتشر می‌کنند. چندین بانک مرکزی در اقتصادهای نوظهور هم در حال کار بر روی پلتفرمی برای تسویه پرداخت‌ها با ارزهای دیجیتال هستند. 

افزایش قیمت طلا و عبور بیت‌کوین از ۱۰۰ هزار دلار شاید نشانه‌ای از تلاش‌ها برای جست‌وجوی جایگزین‌هایی برای دلار باشد. بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی از سال ۲۰۲۲ نسبت به مجموع شش سال گذشته، طلای بیشتری خریداری کرده‌اند. 

این روزنامه آمریکایی با اشاره به اینکه استفاده از ابزار تعرفه‌ها، دلار را کمتر در معرض تهدید قرار می‌دهد، نوشته است: تعرفه‌ها را می‌توان به صورت موردی اعمال کرد اما تحریم‌ها معمولا هیچ هستند. 

تعرفه‌ها را می‌توان علیه کشورهای دوست هم استفاده کرد، در حالی که در مورد تحریم‌ها این طور نیست.

ترامپ، مکزیک را به دلیل مهاجرت غیرقانونی تهدید کرده است. اسکات بسنت که اکنون نامزد ترامپ برای تصدی وزارت خزانه‌داری شده، تعرفه‌ها را ابزاری مفید برای ترغیب متحدان به هزینه کرد و آن را بیشتر برای دفاع خود، باز کردن بازارهایشان به روی صادرات آمریکا، تضمین همکاری برای پایان دادن به مهاجرت غیرقانونی و جلوگیری از قاچاق توصیف کرده است. 

با این حال تعرفه‌ها معایبی دارند؛ مانند تحریم‌ها، اگر بیش از حد مورد استفاده قرار گیرند، می‌توانند تا تجارت با آمریکا را تا حدی کاهش دهند که دیگر اهرمی در دست آمریکا باقی نماند. تعرفه‌ها همچنین می‌توانند با افزایش قیمت‌ها، مختل کردن تولید و دعوت به اقدامات تلافی‌جویانه به آمریکا آسیب بزنند. 

یک مشکل دیگر این است که دولت آمریکا برای حفظ جایگاه دلار در ذخایر ارزی کشورها، باید مدام دارایی‌های مبتنی بر دلار مانند اوراق قرضه را به بقیه جهان عرضه کند. به عبارت دیگر، باید یک وام‌گیرنده خالص باشد؛ به این معنی که باید همواره کسری حساب جاری داشته باشد. 

ترامپ می‌خواهد که کسری تجاری آمریکا را کاهش دهد و این کسری گسترده را به گردن سایر کشورها می‌اندازد و آن را ناشی از پایین نگه‌داشتن نرخ ارز در دیگر کشورها می‌داند. اگر آمریکا می‌خواهد که دلار، ارز ذخیره جهانی باقی بماند، شاید باید قبول کند که اقتصادش مقداری کسری تجاری داشته باشد.