پایان فصل تسویه ارزی و ابهام در کارسازی بازارساز؛ چرا دولت پاسخگو نیست؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ در مهلکه شوک ارزی ۱۴۰۳ که دو سال بعد از شوک ارزی ۱۴۰۱ با کلید واژه مشترک حذف رانت و تک‌نرخی‌سازی شاهد اجرای آنها بودیم، تحلیل و تفاسیر ضدونقیض متعددی در فضای رسانه‌ای مطرح شد. 

سانسور وقایع نیمه اول سال برای توجیه شوک ارزی؟ 

به عنوان مثال موضوع التهابات سیاست خارجی و تحولات منطقه‌ای یکی از سناریوهایی بود که به کرات از سوی طرفداران سیاست‌های متعارف ارزی مطرح شده بود. نکته جالب توجه اینکه هیچ‌گاه در این رویکرد به موضوعات بسیار چالش برانگیزتری که از فروردین ۱۴۰۳ رخ داد و چنین اثر مهلکی روی بازار غیررسمی ارز نداشت، اشاره‌ای نمی‌شود. 

سبزپوشی بورس هم به خاطر نااطمینانی سیاست خارجی است؟ 

همچنین ذکر این نکته جالب توجه بوده که اگر منشا جهش اخیر در بازار غیررسمی، التهابات غیر اقتصادی بوده، سوالی که ایجاد می‌شود، این بوده که «چرا بازار سهام چنین پرشتاب و بی‌اعتنا به سناریوهای غیرواقعی مسیر صعودی غیرقابل توقف در پیش گرفته است؟» چراکه در شرایط بی ثباتی، به طور حتم بازار سهام به دلیل تبعات و نگرانی‌های ناشی از آینده بایستی با خروج غیرقابل مهار ریال مواجه می‌شد؛ این در حالی بوده که بازار سهام سودده‌ترین شرایط خود در یک الی دو سال اخیر را پشت سر گذاشته و البته این روند هنوز متوقف نشده است. 

پایان فصل تسویه ارزی و ابهامات بی پاسخ

همچنین موضوع فصل تسویه های بین المللی ارزی فعالان اقتصادی یکی از سناریوهایی بود که برای توجیه خطای سیاست ارزی دولت از سوی برخی در فضای مجازی مطرح شد.

نکته اول  اینکه این دست تحلیلگران به صورت ناخوداگاه، هیچ اشاره‌ای به این موضوع نمی‌کنند که چرا در یکی از بدترین شرایط، یعنی افزایش فصلی فشار به بازار آزاد مرتبط با فصل تسویه بین‌المللی فعالان اقتصادی (یعنی پایان سال میلادی در اواخر آذر ماه وابتدای دی‌ماه)، سیاست حذف ارز نیمایی در دستور کار قرار گرفت؟

در سیاست حذف ارز نیمایی که از چندی قبل به صورت تدریجی آغاز شده و نرخ ارز نیمایی تا ۵۴ هزار تومان نیز با شیب ملایم افزایش یافت، با اطلاعیه صادر شده از سوی بانک مرکزی، به صورت دفعی در نیمه دوم آذرماه عملیاتی شد. 

همچنین سوال دیگری که مطرح می‌شود، این بوده که بعد از کاهش التهابات مطرح شده با این سناریو و عبور از مقطع مرتبط با تسویه ارزی، چرا هماهنگی عرضه و تقاضای ارز به شرایط قبلی خود باز نمی‌گردد؟ در واقع انتظار این بود که اگر این شرایط تحت تاثیر سناریو فصل تسویه بین‌اللملی ارزی رخ داده، بعد از گذار از این دوره و مداخلات ارزی، تقاضا کاهش یافته و با افزایش عرضه، قیمت دلار در بازار غیررسمی نیز به محدوده‌های قبلی باز گردد اما فعلا این سناریو نیز رنگ واقعیت نگرفته است.

در مقابل این توجیهات، افراد نزدیک به تیم اقتصادی دولت، منتقدان سیاست‌های متعارف ارزی، نکاتی را در خصوص اشکالات متعدد تک‌نرخی‌سازی ارزی در شرایط تحریمی مطرح کرده‌اند. به گواه تجربیات ارزی سال ۱۳۹۷، هرگونه دستکاری در سیستم تامین ارز رسمی در بازارهایی مثل نیما یا ارز ترجیحی با فاصله کوتاهی در بازار غیررسمی منعکس شده و بازار غیررسمی با شوک جدید افزایشی مواجه خواهد شد.